Eerherstel voor verguisde president

Woody Harrelsons vertolking van Lyndon Johnson moet niet onderdoen voor de Churchill-interpretatie van Gary Oldman. ©kfd

Lyndon Johnson is verre van de populairste president uit de Amerikaanse geschiedenis. Zijn naam staat synoniem voor de desastreuze Vietnamoorlog, maar dat beeld wil de film ‘LBJ’ bijstellen.

‘Hij heeft veel voor de sociale vooruitgang in de VS betekend’, zegt regisseur Rob Reiner.

‘Hey hey LBJ, how many kids did you kill today?’ De naam Lyndon Baines Johnson - LBJ dus - zal voor eeuwig verbonden blijven met de protestslogans tegen de oorlog in Vietnam (1955-1975). Het moeras waarin Amerika in de tweede helft van de jaren 60 steeds dieper wegzonk, werd de pijnlijke nalatenschap van een politicus die nochtans onder een heel ander gesternte aan zijn ambtsperiode was begonnen.

Toen de Texaanse ex-senator in 1963 als vicepresident John F. Kennedy opvolgde na diens dood, gaf hij blijk van een vooruitstrevende visie die weinigen van hem hadden verwacht. Met het bonte drama ‘LBJ’ wil regisseur Rob Reiner (‘Misery’, ‘When Harry Met Sally’) ons herinneren aan de opmerkelijke persoon die Johnson was, en in een ruk ook aan zijn vele verdiensten.

Ik had een diepe afkeer voor LBJ in de jaren 60. In mijn ogen was hij de baarlijke duivel.
rob reiner
Regisseur

Reiner geeft grif toe dat hij ook lang niet altijd een fan is geweest. ‘Ik had een diepe afkeer voor LBJ tijdens de jaren 60’, zegt hij op het filmfestival van Toronto. ‘In mijn ogen was hij de baarlijke duivel. Ik vond de oorlog verkeerd, zowel om wettelijke als morele redenen. Bovendien was ik op dat moment oud genoeg om opgeroepen te worden. Dus stapte ik mee in betogingen en schreeuwde ik uit hoeveel ik Johnson haatte.’

Maar terwijl hij ouder werd, begon Reiner te begrijpen dat zijn opvatting over LBJ misschien niet helemaal klopte. Meer nog, toen de cineast eind jaren 90 een paar jaar politiek actief werd, kreeg hij een zekere bewondering voor de voormalige president.

‘Als je ziet wat Johnson allemaal voor elkaar gekregen heeft en dan aan den lijve ervaart hoe moeilijk het is om wetten gestemd te krijgen, kan je niet anders dan je petje afnemen voor de man’, meent Reiner. ‘Hoe meer je je in zijn carrière verdiept, hoe meer je inziet wat hij betekend heeft voor Amerika. Vandaag durf ik zelfs te stellen dat hij op binnenlands vlak de beste president is die mijn land ooit gekend heeft, op Franklin D. Roosevelt na.’

Trailer LBJ

Rassenscheiding

Johnsons verwezenlijkingen zijn inderdaad indrukwekkend. Het eerste wat hij deed nadat hij de eed had afgelegd, was Kennedy’s controversiële Civil Rights Bill onverdund door het Congres duwen. Zo zette hij een punt achter de rassenscheiding die het zuiden in haar greep hield.

In de jaren daarna maakte LBJ gebruik van een economische hoogconjunctuur om zijn ambitieuze plan voor een ‘Great Society’ in de steigers te zetten, een grootschalig project dat de gezondheidszorg uitbouwde, het onderwijs meer steun gaf, de oorlog verklaarde aan armoede, de openbare diensten verstevigde en de stedelijke verloedering onder handen nam. Bovendien zwakte hij de immigratieregels sterk af, waardoor ook mensen uit minder gegoede delen van de wereld de kans kregen om het Amerikaans staatsburgerschap aan te vragen.

‘President zijn betekent dat je de kans grijpt om belangrijke en gedurfde beslissingen te nemen en de mensheid in de juiste richting te duwen’, benadrukt Reiner. ‘Zo zag Johnson het ook. Daarom heeft hij onder meer beslist om de Civil Rights Bill door te duwen, al wist hij dat de Democratische Partij met die beslissing generaties lang het zuiden van de Verenigde Staten tegen zich in het harnas zou jagen. Dat is ook gebeurd.’

Minderwaardigheidsgevoel

‘LBJ’ is niet zomaar de biografie van een man die te eenzijdig behandeld is door de geschiedenis. Reiner noemt de film zelfs geen biografie, omdat hij de meeste verwezenlijkingen (en mislukkingen) van Johnson niet of zijdelings aanraakt. ‘LBJ’ is vooral het portret van een veelzijdige en kleurrijke figuur, een Texaan die voortdurend moest vechten tegen vooroordelen, zowel van zijn streekgenoten als van de Kennedy’s.

Als kind van arme ouders voelde hij zich vaak minderwaardig naast de elitaire en fotogenieke Kennedy-clan. Johnson beschikte echter ook over een eindeloze werklust, een heerlijk ongeremd gevoel voor humor en een onwaarschijnlijke overtuigingskracht. LBJ was een man waar een acteur met veel genoegen zijn tanden in kan zetten, en dat is precies wat hoofdrolspeler Woody Harrelson doet. Verborgen onder een laag make-up geeft hij een vertolking die niet moet onderdoen voor de Churchill-interpretatie waarvoor Gary Oldman vorig weekend een Oscar gekregen heeft.

‘LBJ’ speelt vanaf deze week in de bioscoopzalen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content