Waarom het Amerikaanse kapitalisme gered moet worden

'Saving Capitalism' zoomt in op de groeiende ongelijkheid tussen de superrijke Amerikanen en de man in de straat. ©rv

Waarom heerst er zo veel onvrede in de Amerikaanse maatschappij? Waarom voelen zo veel mensen zich in de steek gelaten door de politiek? Robert Reich, minister onder Bill Clinton, onderzoekt die vraag in de vlotte Netflix-documentaire ‘Saving Capitalism’.

Hebben bedrijven belastingvoordelen nodig? Waarom moeten we het schuldenplafond afschaffen? Waarom is het een goed idee belasting te heffen op financiële transacties? Wat is de link tussen klimaatverandering en ongelijkheid? Is er een verband tussen economische ongelijkheid en racisme? Bezoek de website inequalitymedia.org en je vindt er een hele reeks korte video’s over deze en andere hete economische en sociale hangijzers.

KORT

  • ‘Saving Capitalism’ is een Netflix-documentaire van professor Robert Reich over de Amerikaanse economie.
  • Reich was minister van Arbeid in de eerste regering van president Bill Clinton.
  • De documentaire zit flitsend in elkaar maar mijdt risico’s.

De verteller van dienst is telkens Robert Reich, professor overheidsbeleid aan de University of California in Berkeley en een man met een enorme staat van dienst in de politiek. Het zichtbaarste deel van zijn carrière situeert zich in de vroege jaren 90, toen hij tijdens de eerste ambtstermijn van president Bill Clinton deel uitmaakte van diens regering als Secretary of Labor, minister van Arbeid. Reich nam vlak voor Clintons tweede inhuldiging ontslag, officieel om meer tijd door te brengen met zijn tienerzonen maar in werkelijkheid vooral door de tegenwerking waarmee hij in het Witte Huis werd geconfronteerd.

Die frustratie spreekt ook uit ‘Saving Capitalism’, de Netflix-documentaire die hij gedraaid heeft met regisseur Jakob Kornbluth, zijn vaste partner in crime en medeoprichter van Inequality Media. De film is gebaseerd op het gelijknamige boek dat Reich in 2015 publiceerde met als volledige titel ‘Saving Capitalism: For the Many, Not the Few’. Als basisconcept schuift hij naar voren dat de tegenstelling tussen overheidsinmenging en de vrije markt nergens op slaat. Een vrije markt zonder regelgeving bestaat niet, wat betekent dat de overheid altijd een hand zal hebben in de economie.

De markt hangt af van een aantal bouwstenen, zoals eigendom, monopolies, de kans op bankroet en contracten. Om die in stand te houden zijn externe controlemechanismen nodig. De hamvraag is dus niet of de vrije markt heilzamer is zonder overheidsinmenging maar wel wie die controlemechanismen beïnvloedt.

Vrije markt zonder regelgeving bestaat niet, wat betekent dat de overheid altijd een hand in de economie zal hebben.

‘Saving Capitalism’, dat als documentaire sterk doet denken aan de stijl en de aanpak van Al Gores klimaatfilm ‘An Inconvenient Truth’, argumenteert dat het kapitalistische systeem sinds de verkiezing van Ronald Reagan tot president in de vroege jaren 80 steeds minder de belangen van de maatschappij behartigt en steeds meer die van een select kapitaalkrachtig gezelschap. Het gevolg is een groeiende ongelijkheid die enkel schrijnender wordt. Einde jaren 70 verdiende een Amerikaanse CEO 30 keer meer dan zijn gemiddelde werknemer, 35 jaar later is dat 296 keer meer.

Die ongelijkheid heeft nefaste gevolgen voor de levensstandaard en de koopkracht van de middenklasse maar ook voor de democratie, stelt Reich. Omdat de topklasse steeds meer greep krijgt op de politiek - het Hooggerechtshof stelde in 2010 dat bedrijven het recht hebben politieke partijen te steunen - ontstaat er de facto een ongelijke strijd tussen de burger en de bedrijfswereld. De verkiezing van iemand als Donald Trump, die zich opwierp als een onafhankelijke kandidaat die losstaat van het gekonkelfoes in Washington, kwam voor Reich dan ook niet als een verrassing.

Robert Reich. ©rv

Tijdens de documentaire gaat Reich langs bij mensen uit alle delen van het politieke en sociale spectrum. Het is jammer dat de filmmakers weinig doen met de weinige kansen die ze krijgen om een dieper gesprek aan te gaan met vertegenwoordigers van dat verguisde politieke bestel, zoals een overtuigde lobbyist die Reich ontmoet. ‘Saving Capitalism’ is er als de dood voor dat hij zou vervelen en houdt daarom het tempo hoog. Het resultaat is een eenvoudig, helder en onderhoudend geformuleerd betoog dat zelden echt verrast. Noem het een goede waarschuwing dat we ook in Europa het best bij de pinken blijven.

‘Saving Capitalism’ is op Netflix te zien.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content