Aangrijpende film 'Luce' toont revolutie op Amerikaanse middelbare school

Luce: modelleerling wordt activist. ©rv

Zeven jaar geleden wierp het toneelstuk ‘Luce’ van J.C. Lee een scherpe blik op de situatie van Afro-Amerikanen in een overwegend blanke voorstad. De filmversie van Julius Onah voegt daar meer nuance aan toe.

Is geweld een geoorloofd middel om gelijkheid en gerechtigheid op te eisen? De vraag is de voorbije weken voortdurend aan de orde bij de Black Lives Matter-manifestaties. Hij spookt ook door ‘Luce’, de verfilming van het gelijknamige toneelstuk van J.C. Lee. uit 2013.

Het hoofd- en titelpersonage is een laatstejaarsscholier die door iedereen op handen wordt gedragen. Hij blinkt uit op academisch vlak, is een kei op de atletiekpiste en voelt zich helemaal thuis aan een spreekgestoelte. Luces prestaties zijn des te fraaier omdat hij geboren werd in oorlogsgebied in Eritrea en pas op zijn zevende naar de Verenigde Staten werd gebracht.

Zijn - blanke - adoptieouders Amy (Naomi Watts) en Peter (Tim Roth) zijn ervan overtuigd dat hun inspanningen, liefde en toewijding Luces oorlogstrauma’s hebben weggewist. Maar dan gebeurt iets dat alles op de helling zet. Lerares Harriet (Octavia Spencer) laat weten dat ze zich zorgen maakt over een paper die Luce geschreven heeft.

Frantz Fanon

De opdracht was zich in te leven in de denkwereld van een historische figuur. Luces keuze viel op Frantz Fanon (1925-1961), een filosoof uit Martinique die geweld naar voren schoof als een noodzakelijk onderdeel van revolutionair activisme. ‘Ik heb Fanons werk ontdekt aan de universiteit’, vertelt Julius Onah, de regisseur van ‘Luce’ en zelf een Amerikaan van Nigeriaanse origine.

‘In progressieve academische kringen is hij zeer bekend, op veel andere plaatsen wordt hij doodgezwegen. Fanon was een ongelooflijk opruiende figuur. Zijn boek ‘Les damnés de la terre’ was lang verboden in Frankrijk. Fanon deed zijn legerdienst voor Frankrijk en ging in Parijs naar school, maar tijdens de Algerijnse revolutie vocht hij aan de kant van Algerije tegen Frankrijk. Hij had een enorme invloed op allerlei revolutionaire figuren en bewegingen, van de Black Panthers en Malcolm X tot Che Guevara en Khadafi.’

‘Luce’ pakt verschillende hete hangijzers vast. Onder meer de vooroordelen die onvermijdelijk de kop opsteken wanneer iemand met een donkere huidskleur zich minder dan perfect gedraagt en de onevenredige bestraffingen die hen te beurt vallen, komen aan bod. Een van de intrigerendste kanten van de film is dat Harriet, de leerkracht met wie Luce frontaal botst, zelf ook Afro-Amerikaans is. Zij kan moeilijk van racisme beschuldigd worden. In haar geval spelen heel andere overwegingen mee, en ook die confrontatie komt recht uit Fanons geschriften.

‘Fanon had het niet alleen over de manier waarop je een eerlijke, gelijke en rechtvaardige maatschappij moet creëren’, zegt Onah. ‘Hij schreef ook over de erfenis van het imperialisme en hoe de nieuwe bourgeoisie in de Afrikaanse landen de waarden van de onderdrukker in wezen overneemt. Dat weerspiegelt zich in Harriet en Luce.'

'Harriet is het product van de fatsoenlijkheidspolitiek van de burgerrechtenbeweging, hoe je als zwarte beter moet zijn dan de anderen om aanvaard te worden door de dominant witte samenleving. Anders beland je in de goot. Voor Luce betekent die houding dat je het imperialisme van de Amerikaanse cultuur en maatschappij overneemt. Hij wil zelf bepalen wat het betekent een volwaardig mens te zijn.’

Obama

Het pleit voor Onah dat hij er alles aan doet om ook Harriets visie geloofwaardig en begrijpbaar neer te zetten. ‘Luce’ staat met beide voeten in de gespannen relaties tussen zwart en wit, maar ondanks zijn soms toneelmatige toon is de film allesbehalve een ongenuanceerd drama. Hij legt de kijker een complex vraagstuk voor en verwacht dat die er zelf over nadenkt.

‘De problemen verdwijnen niet omdat we als maatschappij een symbolische stap voorwaarts zetten’, zegt Onah. ‘Om maar een voorbeeld te geven: wie is na Obama president geworden? Het is niet omdat je symbolisch een handvol mensen binnenlaat dat alles opgelost is. We moeten de bestaande machtsstructuren en privileges herwerken zodat iedereen er toegang toe krijgt. Symbolen ontwrichten geen systemen. Daarvoor moeten we een gemeenschappelijke visie volgen en offers brengen. En dat vergt veel tijd.’





 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud