Achter de schermen van Greta Thunberg

Greta Thunberg tijdens een demonstratie voor het Zweedse parlement in Stockholm vorige week. ©via REUTERS

Greta Thunberg groeide in minder dan een jaar uit van een anoniem tienermeisje met een missie tot een boegbeeld van de wereldwijde klimaatstrijd. De intieme documentaire ‘I Am Greta’ volgt haar in die woelige maanden.

‘En dan nu het weerbericht met Greta Thunberg', zegt de vertelstem in een recente aflevering van het Britse satirische programma ‘Spitting Image’. De karikaturale pop die in beeld komt, maakt er zich van af met één woord: ‘Heet!’ Om maar te zeggen dat Thunberg vandaag een instant herkenbare figuur is en automatisch verbonden wordt met de strijd tegen de opwarming van de aarde.

Niet slecht voor een 17-jarig meisje dat twee jaar geleden in haar eentje zat te betogen voor het klimaat voor het Zweedse parlementsgebouw. De documentairemaker Nathan Grossman ontdekte haar daar. Hij was getipt door een vriend die Thunbergs ouders kende en raakte geïntrigeerd door haar opmerkelijke persoonlijkheid. Ze was heel verlegen, maar kon aan voorbijgangers precies uitleggen - met feiten, cijfers en dossierkennis - waarom ze aan een schoolstaking was begonnen.

Kleine momenten

Binnen de kortste keren kregen de media haar in de gaten en werd Thunberg nationaal en internationaal nieuws. ‘Haar talent om zich begrijpelijk uit te drukken heeft daar zeker mee te maken, maar het was ook een kwestie van timing. De zomer van 2018 was uitzonderlijk warm en een recordaantal landen werd getroffen door hevige bosbranden. Bovendien was ze de eerste die tot zo’n drastische actie overging om het klimaatprobleem aan te kaarten', zegt Grossman. Toen jongeren in andere landen - België en Australië op kop - haar voorbeeld volgden en wekelijks ‘Fridays for Future’-manifestaties organiseerden, was het hek van de dam.

De film bloeit open als we Thunberg in haar privéomgeving zien, met haar ouders en haar huisdieren. Daar begrijp je waar haar passie voor het klimaat vandaan komt.

Thunberg werd overal uitgenodigd en Grossman spoorde met haar mee, van de betogingen (zoals die in Brussel waar ze naast Anuna De Wever liep) tot de ontmoetingen met politici en de speeches op conferenties. Maar het zijn de kleine momenten waarmee ‘I Am Greta’ zich onderscheidt. Veel daarvan heeft ermee te maken dat Thunberg het syndroom van Asperger heeft. Grossman ziet dat niet als een gevoelig onderwerp. ‘Ik heb de film vanuit haar standpunt gemaakt en ze is altijd heel open geweest over haar diagnose. Haar Twitter-bijschrift is ‘klimaat- en milieuactivist met Asperger’. Ze ziet het ook niet als een aandoening. Misschien is dat iets typisch Zweeds. Ze is wie ze is en het syndroom maakt daar een deel van uit.’

Boter op het hoofd

De film bloeit pas echt open als we Thunberg in haar privéomgeving zien, met haar ouders en haar huisdieren. Daar begrijp je waar haar passie voor het klimaat vandaan komt. In tegenstelling tot wat kwatongen beweren, is ze absoluut geen kind dat schaamteloos gemanipuleerd wordt door haar ouders, onderstreept Grossman. ‘Toen ze op school voor het eerst over de klimaatproblematiek hoorde, werd ze er ziek en angstig van. Haar ouders begrepen toen dat ze zelf boter op hun hoofd hadden en hebben hun gedrag veranderd. Ik vind dat ze enorm veel steun bieden. Maar ik kan je verzekeren dat Greta de persoon met de kennis en de visie is. Omdat ze zo jong is, willen veel mensen niet begrijpen dat ze zo beslagen kan zijn in die materie.’

'I Am Greta'

‘I Am Greta’ is het verhaal van hoe Greta Thunberg haar klimaatstrijd begon.

De documentairemaker Nathan Grossman volgde haar een jaar lang van nabij.

Het intieme portret toont zowel de glorie als de twijfels van het Zweedse tienermeisje.

Met Anuna De Wever is er ook een Belgische insteek.

‘I Am Greta’ vertelt het verhaal min of meer chronologisch. Het valt op hoe Thunberg in haar redevoeringen steeds emotioneler en dramatischer werd. Voor het Europees Parlement in Straatsburg en op de klimaattop van de Verenigde Naties in New York barstte ze net niet in tranen uit. Dat heeft volgens Grossman alles te maken met de reactie van de politici. ‘Greta zei me vaak dat ze het gevoel heeft dat ze met haar hoofd tegen een muur botst', zegt hij. ‘Ze praat met het hart op de tong en die wereldleiders doen nauwelijks iets. Dat werkt frustrerend. Niet alleen voor haar, maar voor alle kinderen die haar bezorgdheid delen. Het interessante aan die schoolstakingen is dat die beweging helemaal niet wil bestaan. Alleen hebben de jongeren het gevoel dat ze die verantwoordelijkheid moeten opnemen omdat volwassenen zoals jij en ik dat laten aanslepen. Geen wonder dat het ze soms te veel wordt.’

Covid-19 heeft een onvermijdelijke impact gehad op de klimaatbeweging. Thunberg zit gewoon weer op school. De schoolstakingen zijn stopgezet en het activisme verloopt digitaal. ‘Het valt moeilijk te voorspellen wat gebeurt als de covidcrisis achter de rug is', zegt Grossman. ‘Maar ik denk dat de beweging de draad weer zal oppikken.’

Vanaf deze week in de bioscoop.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud