Als ook de maffia de digitale weg opgaat

©Collection Christophel

In ‘Gomorra’ legde de Italiaanse journalist Roberto Saviano het doen en laten van de Napolitaanse maffia bloot. De gangsters legden hem daarop de ‘doodstraf’ op, maar hij blijft schrijven. ‘Piranhas’, de verfilming van Saviano’s derde boek toont, dat misdaad de enige uitweg is voor jongeren in Napels.

Nicola, het hoofdpersonage uit het Italiaanse drama ‘Piranhas’ is 15. Samen met zijn vrienden doet hij wat jongens van die leeftijd allemaal doen: rondhangen, kattenkwaad uithalen, indruk proberen te maken op elkaar en op de meisjes, en proberen zo snel mogelijk deel uit te maken van de volwassen wereld. Alleen leeft Nicola in Sanitá, de armste en meest afgetakelde wijk in het centrum van Napels. Daar geboren worden, is een soort van automatische gevangenisstraf.

Kort

> ‘Piranhas’ is de verfilming van de roman ‘La paranza dei bambini’ van Roberto Saviano (‘Gomorra’).

> Boek en film tonen hoe jongeren in Napels zowat onvermijdelijk in het misdaadleven gezogen worden.

> De belangrijkste redenen zijn de armoede en het complete gebrek aan kansen.

> Intussen leeft Saviano al 13 jaar onder politiebescherming, nadat de maffia hem op de zwarte lijst zette.

 

‘Gezinnen verdienen er niet genoeg om een lening af te sluiten en een flat te kopen’, vertelt Roberto Saviano, wiens roman ‘La paranza dei bambini’ aan de basis ligt van het door Claudio Giovannesi geregisseerde ‘Piranhas’. ‘Omdat een opleiding toch geen job oplevert, gaan de kinderen er niet naar school. Misschien vind je werk als garagist, pizzaverkoper, barman of kapper, maar dan verdien je hoogstens 50 euro per week, in het zwart. Het gemiddelde is 25 euro per week.’

Onschuld

De enige uitweg die de jongens zien om toch de chique kleren en de mooie Vespa’s te kunnen kopen waarmee ze succes willen uitstralen, is in het misdaadmilieu te stappen. Het geweld, de pijn en de andere risico’s nemen ze er wel bij. ‘Piranhas’ toont resoluut het standpunt van de jongeren. Op die manier geeft hij ook de soms aandoenlijke naïviteit weer die hen drijft.

Vandaag besta je niet als niet aanwezig bent op de sociale media. Criminelen posten zelfs video’s van hun moorden.
Roberto Saviano
Schrijver

Ze lopen dan wel rond met vuurwapens, uiteindelijk blijven ze kinderen. ‘In mijn boek en in de film zijn ze 15, maar in werkelijkheid raken ze op nog jongere leeftijd bij de misdaad betrokken,’ zegt Saviano. ‘Ze slapen met een pistool onder hun hoofdkussen in een kleine kamer naast hun ouders. We hebben de personages iets ouder gemaakt omdat 15 jaar het moment is waarop je definitief voor de misdaad kiest. En die keuze is onomkeerbaar. Er is geen weg terug.’

De insteek heeft ook tot gevolg dat de film schrijnender is dan veel andere maffiafilms. Het is een verhaal over een onvermijdelijk verlies van onschuld. Nicola en zijn vrienden krijgen een kort moment van plezier, liefde en oppervlakkig geluk, maar dat wordt al snel onderuitgehaald door de harde realiteit.

‘Piranhas’ laat bovendien zien dat de georganiseerde misdaad stilaan een gedaanteverwisseling doormaakt door de instroom van die jongeren. Zo worden de sociale media steeds belangrijker, soms met bizarre gevolgen. En dat gaat verder dan YouTube-filmpjes downloaden om te leren hoe je met een pistool moet omgaan, zoals de film toont. ‘We zien een soort Gomorra 2.0 verschijnen’, legt Saviano uit.

Bekijk de trailer van 'Piranhas'.

‘Vroeger was de regel dat je in je invloedssfeer bekend en gerespecteerd moest zijn en daarbuiten zo anoniem mogelijk moest blijven. Dat ze zo een digitaal spoor achterlaten voor de politie vinden ze minder erg dan niet beroemd te zijn op Facebook of Instagram. Drie dingen zijn voor hen van tel: geld, volgers en imago.’

Levende dood

©BELGAIMAGE

Ons gesprek met Saviano vindt plaats op het festival van Berlijn, en er staan twee lijfwachten buiten de deur (maar vreemd genoeg niet aan het raam dat op de straat uitgeeft). Die begeleiding heeft de journalist voortdurend bij zich sinds hij in 2006 de maffia tegen zich in het harnas joeg met zijn debuutroman ‘Gomorra’. Saviano noemt het een levende dood, maar hij voegt er meteen aan toe dat in Italië alleen al zowat 20 journalisten en 60 rechters onder bescherming leven. ‘Ik mag mezelf ook gelukkig prijzen dat ik überhaupt nog leef,’ merkt hij op. ‘Daphne Caruana Galizia, die de Panama Papers onderzocht, werd in Malta vermoord door een autobom. Een andere collega, Ján Kuciak, werd in Slovakije doodgeschoten. Journalisten zijn ook in Europa niet meer veilig.’

Matteo Salvini van de radicaal-rechtse Lega liet toen hij nog minister van Binnenlandse Zaken was enkele keren verstaan dat hij overwoog de bescherming van Saviano, een van zijn meest vocale tegenstanders, op te heffen. Saviano maalt er niet om. ‘Hij doet maar’, zegt hij, terwijl hij de schouders ophaalt. ‘Ik kijk er eerlijk gezegd naar uit niet voortdurend lijfwachten rond me te hebben. Wat Salvini deed, is machtsmisbruik, een poging om me het zwijgen op te leggen. Maar hoe meer mensen zoals hij willen dat ik mijn mond hou, hoe meer ik praat over wat ik weet.’

‘Piranhas’ speelt vanaf deze week in de bioscopen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect