Artificiële intelligentie in films steeds minder fictie

©BELGAIMAGE

Hoeveel sciencefiction zit er nog in films als ‘Trancendence’ of tv-reeksen als ‘The Machine’ en ‘Real Humans’. Of haalt de realiteit langzaam maar zeker de fictie in?

Twee weken geleden kon u het al lezen in De Tijd: voor het eerst in de geschiedenis is een computer geslaagd in de vermaarde Turing-test. Die houdt in dat de machine tijdens een reeks korte chatsessies een derde van een testpubliek voor de gek kon houden en zich voordoen als een mens. Een 13-jarige en anderstalige mens weliswaar, maar toch. Critici mogen er dan op wijzen dat de test zich wel heel veel vrijheden veroorloofde, je kan er niet omheen dat computers razendsnel ontwikkelen. En we staan graag stil bij het idee dat de kloof tussen mens en machine alsmaar kleiner wordt. Zoveel valt af te leiden uit de films en televisieseries die ons dezer dagen bereiken.

Eerder dit jaar zagen we in ‘Her’ hoe Joaquin Phoenix verliefd wordt op het intelligente besturingssysteem van zijn computer. Deze week komt ‘Transcendence’ in de zalen, een ambitieuze en intrigerende technothriller over de wetenschapper Will Caster (rol van Johnny Depp), die zijn gescande brein uploadt in een server. Op dvd vinden we dan weer ‘The Machine’, een matige Britse lowbudgetthriller waarin zo’n gescand brein als onderdeel van een militair onderzoeksprogramma in een androïde wordt opgeladen. Tot slot komt ook het tweede seizoen van ‘Real Humans’ uit, de meeslepende Zweedse tv-reeks die op een herkenbare manier een wereld schetst waar de mensheid van menselijke uitziende robots - de zogenaamde ‘hubots’ - gebruikmaakt om allerlei klusjes op te knappen.

In wezen gaan al die verhalen over de ‘singulariteit’, het moment waarop de technologische vooruitgang zo’n hoog niveau heeft bereikt dat de mensheid niet langer kan volgen. Of, zoals de beroemde sciencefictionschrijver Arthur C. Clarke het in een van zijn drie wetten omschreef: technologie die voldoende geavanceerd is, kan niet onderscheiden worden van magie.

Iedereen is het erover eens dat die technologische singulariteit niet voor morgen is, en zeker niet in de vorm van in ‘Transcendence’, ‘The Machine’ en ‘Real Humans’. ‘Met de technologie van vandaag kan je geen menselijk brein uploaden’, zegt Wally Pfister, die bekend werd als de vaste cameraman van Christopher Nolan (‘Inception’, ‘Batman’-trilogie) en met ‘Transcendence’ zijn debuut als regisseur maakt. ‘We zitten nu nog in de fase waarin we het brein beetje bij beetje in kaart brengen. De sciencefiction in deze film zit in de nanotechnologie die toelaat die informatie succesvol in een computer op te laden en daar een kopie van een menselijk bewustzijn weer tot leven te wekken. De hamvraag die ‘Transcendence’ stelt, is of die machine de echte ziel van die persoon bevat of iets anders.’

Baanbrekende technologische ontwikkelingen worden traditioneel gefinancierd met militaire budgetten, waarna de uitvindingen hun weg vinden naar de gewone consument. Dat is ook de achtergrond waartegen Lars Lundström, de geestelijke vader van ‘Real Humans’, zijn serie uittekende. ‘Ons uitgangspunt is dat de machinale kant van de hubottechnologie in handen is van grote multinationals. Die hebben de robots oorspronkelijk ontwikkeld voor de oorlogsindustrie. Dat is niet ongewoon. Kijk naar de gps of het internet. En zoals dat dan gaat, was de seksindustrie de eerste om van die nieuwe robottechnologie te profiteren. Na de soldaten waren de seksrobots de eerste toepassingen. Uiteindelijk werd de technologie dan toegankelijk voor iedereen.’ Op het vlak van artificiële intelligentie doet het militaire apparaat zeker ook zijn duit in het zakje. Het zegt genoeg dat de Verenigde Naties zich een maand geleden in Genève voor het eerst bogen over de kwestie van autonome wapensystemen, zeg maar ‘killer robots’. De investeringen van Google, Facebook en Amazon de voorbije jaren in robotica en machinaal leren wijzen er echter op dat het leger niet langer de enige speler is die initiatief neemt.

Niet iedereen is er intussen van overtuigd dat we de evolutie zonder meer moeten toejuichen. Begin mei publiceerden vier wetenschappers, onder wie de Brit Stephen Hawking, een open brief in The Independent waarin ze hun bezorgdheid uitten omdat niemand zich lijkt af te vragen hoe we de mogelijke risico’s van die technologische evolutie moeten opvangen.

Lundström begrijpt perfect wat ze bedoelen. ‘De situatie kan uit de hand lopen’, meent hij. ‘Als we niet voorzichtig zijn, raken we opgezadeld met een wereld die we niet willen zien We kunnen de klok niet terugdraaien. Dus moeten we verantwoordelijkheid opnemen voor wat we gecreëerd hebben. Het is aan ons om er iets goeds mee te doen.’ Voorlopig heeft de film nog een streepje voor op de realiteit.

‘Transcendence’ komt op 2 juli in de bioscoopzalen. ‘Real Humans’ en ‘The Machine’ liggen nu in de winkel.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud