Buster Keaton: de meester van de stomme film

©IMAGEGLOBE

Een van de blikvangers op de 46ste editie van Film Fest Gent is de documentaire ‘The Great Buster’. Daarin werpt regisseur Peter Bogdanovich een verfrissende blik op het leven en werk van Buster Keaton, samen met Chaplin het grote genie van de stille komische film.

Peter Bogdanovich is niet alleen een gerenommeerde filmmaker uit de jaren 70, met name door ‘The Last Picture Show’ en ‘Paper Moon’. Als een van de grote kenners van de Amerikaanse cinema heeft hij ook verschillende boeken op zijn naam staan, onder meer over Orson Welles, Howard Hawks en John Ford. Toen hij het voorstel kreeg om ‘The Great Buster’ te maken, een documentaire over de stille komiek Buster Keaton (1895-1966), hapte hij meteen toe. ‘Er zijn twee mensen die ik heel graag ooit ontmoet had’, zegt Bogdanovich. ‘De Britse toneelschrijver en componist Noël Coward is de ene, Buster Keaton de andere. Ik was 27 toen Keaton in 1966 overleed en ik had al geprobeerd hem op te sporen. Achteraf ontdekte ik dat hij amper een paar straten verderop had gewoond in The Valley.’

5 tips voor Film Fest Gent

‘The Farewell’ > Innemende tragikomedie over een Chinese familie die een laatste keer feest wil vieren met de oma, die als enige niet weet dat ze aan een ongeneeslijke kanker lijdt.

‘Hollywood Nightmares’ > Film Fest Gent heeft twee symfonische filmconcerten in de aanbieding. Naast de World Soundtrack Awards krijgen we op 17/10 ook een avond in het teken van horrorscores.

‘In a Glass Cage’ > Spanje staat dit jaar centraal, onder meer via een reeks taboedoorbrekende films. Deze is een psychologische thriller over een verlamde nazidokter die op een perverse manier zijn experimenten voortzet.

‘Monos’ > Een van de meest overweldigende ervaringen van het festival komt uit Colombia, in de vorm van een drama over piepjonge guerrillastrijders die hun lot in eigen handen nemen.

‘Mother’ > De internationaal gevierde documentairemaker Kristof Bilsen richt de camera op een vrouw die zich in Thailand over Europese alzheimerpatiënten ontfermt. Ontluisterend.

Bogdanovich ontdekte Keatons werk via zijn vader. Die was opgegroeid met de stille cinema en nam de piepjonge Peter graag mee naar de voorstellingen in het MOMA in New York. ‘De eerste films die ik gezien heb, waren van D.W. Griffith, Chaplin, Keaton en hun tijdgenoten. Keaton was altijd mijn favoriet. Ik hield van zijn droge humor. In tegenstelling tot Chaplin was hij nooit sentimenteel. Het enige wat hem interesseerde, was de grap. Daarom voelen zijn films nu nog zo fris en modern aan. Hij was ook een begenadigd regisseur. Hij wist instinctief waar hij de camera moest plaatsen.’

Keaton was bovendien een veel betere acteur dan gedacht. Vanwege zijn immer uitgestreken gezicht kreeg hij bijnamen als ‘The Great Stone Face’, maar dat gelaat was toch bijzonder expressief. ‘Hij acteerde met zijn lichaam en zijn ogen’, legt Bogdanovich uit.

In tegenstelling tot Chaplin was hij nooit sentimenteel. Buster Keaton was alleen geïnteresseerd in de grap.
Peter Bogdanovich
regisseur

Door die combinatie van talenten was Keaton geknipt voor stille komedies, de visuele cinema bij uitstek. Hij maakte er een punt van zo weinig mogelijk gebruik te maken van tussentitels. De gemiddelde stille langspeelfilm telde er 240, Keaton ging naar eigen zeggen nooit hoger dan 56. Hij probeerde emoties via actie duidelijk te maken en was een meester in het bedenken van gags. Die gave had hij van thuis uit meegekregen, want hij groeide op in een gezin van vaudevilleartiesten en stond als kind al mee op het podium.

‘Ik vind Keaton een door en door Amerikaanse filmmaker’, zegt Bogdanovich. ‘Hij had een ongelooflijk ruimtelijke visie, en hij hield van spektakel en grote concepten.’ De duurste scène uit de geschiedenis van de stille film, een stoomtrein die door een brandende brug zakt en neerstort in een rivier, zit niet toevallig in Keatons meesterwerk ‘The General’.

©IMAGEGLOBE

De carrière van Keaton ging echter snel bergaf toen hij in 1928 de wijze raad van zijn collega’s Chaplin en Harold Lloyd in de wind sloeg en een contract ondertekende bij de Hollywoodstudio MGM. Daar werd zijn ongebreidelde creativiteit stevig aan banden gelegd en hij zou die klap nooit te boven komen. ‘Ik heb me altijd afgevraagd hoe het kon dat iemand die zo’n duidelijke visie had als filmmaker zo over zich heen liet lopen’, merkt Bogdanovich op. ‘Hij was gewoon extreem bescheiden, denk ik, en in dit vak moet je nu eenmaal een dosis arrogantie bezitten. Hij ging ervan uit dat hij zou krijgen wat hij verdiende.’

De documentaire mijdt die duisternis in Keatons leven niet maar wil er niet de nadruk op leggen. De ondertitel van ‘The Great Buster’ is dan ook ‘A Celebration’. Daarom vertelt Bogdanovich het verhaal niet chronologisch. Aan het eind keert hij terug naar het hoogtepunt: de tien prachtige langspeelfilms die Keaton maakte tussen 1923 en 1928. ‘Ik dacht aan het aloude showbizzmotto ‘Always leave them laughing’, stelt Bogdanovich. ‘In die tien films zien we Keaton zoals we ons hem moeten herinneren.’

The Great Buster’ speelt op 14, 17 en 18 oktober op Film Fest Gent.

Het festival loopt van 8 tot en met 18 oktober. Alle info: www.filmfestival.be

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect