Advertentie
Advertentie

Recensie 'Civil War' | Een nieuwe burgeroorlog in Amerika

Het actiedrama 'Civil War' toont een nieuwe burgeroorlog in de VS, maar is van toepassing op veel andere landen.

Wat als het gepolariseerde politieke landschap in Amerika uitmondde in een nieuwe burgeroorlog? In zijn spectaculaire film ‘Civil War’ grijpt de Britse regisseur Alex Garland een heet hangijzer vast. Al doet zijn voorzichtige aanpak de boel afkoelen.

In augustus 2022 peilde het Britse marktonderzoeksbureau YouGov in samenwerking met het weekblad The Economist naar de visie van Amerikanen op het veranderende politieke klimaat in hun land. 65 procent van de bevraagde personen vond dat de politieke verdeeldheid en het geweld waren toegenomen, 43 procent achtte zelfs de kans op een nieuwe burgeroorlog ‘enigszins waarschijnlijk’ of erger.

In de film ‘Civil War’ is die vrees bewaarheid geworden, al is het grotendeels raden naar de precieze details. Wat we weten, is dat de (fictieve) president na twee ambtstermijnen weigerde op te stappen en manu militari aan de macht is gebleven. Toen hij protesterende burgers liet bombarderen, besloten Texas en Californië zich te verenigen als de Western Forces en in de tegenaanval te gaan. De rest van het land is opgedeeld in het New People’s Army (in het noordwesten), de Florida Alliance (in het zuidoosten) en meerdere loyalistische staten.

Advertentie
De essentie
  • ‘Civil War’ is na ‘Ex Machina’, ‘Annihilation’ en ‘Men’ de vierde langspeelfilm van de Britse schrijver-cineast Alex Garland.
  • Het speculatieve actiedrama toont een nieuwe burgeroorlog in de VS, maar is van toepassing op veel andere landen.
  • Garland laat de politieke achtergrond opzettelijk vaag om het onpartijdig te houden.
  • Door die aanpak mist de film de impact van Garlands vorige werk, al blijft het een boeiend spektakel.

Paarse film

Dat in ‘Civil War’ net Texas en Californië een coalitie vormen, zegt veel over de intenties van regisseur-scenarist Alex Garland (‘Ex Machina’, ‘Annihilation’). Traditioneel staan die staten politiek lijnrecht tegenover elkaar, maar hier weten ze elkaar te vinden. ‘Ik toon een fascistische en corrupte president die de grondwet naast zich neerlegt en zijn eigen burgers aanvalt’, stelt de Britse cineast op het festival South by Southwest in Austin, Texas. ‘De reden waarom die twee staten bereid zijn hun politieke meningsverschillen te vergeten en de krachten te bundelen, ligt besloten in die situatie. Ik denk dat mijn film wel degelijk antwoorden geeft. Alleen mag je als kijker niet verwachten dat je alles netjes aangereikt krijgt. Ik wil niemand een preek geven.’

Door die twee staten met elkaar te verzoenen, vermijdt Garland bovendien dat zijn film onmiddellijk gecatalogeerd zou worden in het Republikeinse of Democratische kamp. Op politiek vlak is ‘Civil War’ niet rood of blauw, maar uitgesproken paars. De voornaamste bedoeling is een gesprek op gang te krijgen en op zoek te gaan naar gemeenschappelijke bezorgdheden.

De film vertelt zijn verhaal ook niet toevallig door de ogen van verslaggevers die een objectieve weergave willen geven van wat ze zien. In dit geval gaat het om twee reporters en twee fotografen, van verschillende generaties en met uiteenlopende persoonlijke achtergronden. Ze trekken op weg van New York naar Washington DC in een poging de president te interviewen, in hun ogen ‘het ultieme onderwerp’. Tijdens hun reis ervaren ze de brutale realiteit van de burgeroorlog, vaak met gevaar voor lijf en leden.

De pers is extreem belangrijk als waakhond, maar we luisteren er niet meer naar.

Alex Garland
Cineast

Als zoon van een politieke cartoonist groeide Garland op tussen journalisten. Hij voelde de drang om ‘Civil War’ te maken omdat hij het vertrouwen in de pers ziet afglijden, met alle gevaren van dien. ‘De film probeert in te gaan tegen de publieke perceptie van journalisten’, zegt hij. ‘De pers is extreem belangrijk als waakhond, als redelijke en doordachte blik op de wereld. Maar we luisteren er niet meer naar. Hoe komt dat? Waarom sluiten we onze oren? Want laten we duidelijk zijn: links en rechts zijn ideologische argumenten over hoe je een land moet besturen. Het gaat over welke aanpak je het meest efficiënt vindt. Dat is alles. Je probeert één manier, en als die niet werkt, stem je die weg en probeer je iets anders. Zo zit het proces in elkaar. Maar wij hebben er een morele kwestie van gemaakt, goed en slecht. Dat is idioot en razend gevaarlijk.’

Universeel

Je snapt dus waarom Garland er alles aan doet om elk mogelijk polariserend detail uit zijn film te weren en zich op de dagelijkse ervaringen van oorlogsjournalisten en -fotografen te concentreren. Het gevolg is dat ‘Civil War’ tussen twee stoelen valt. Het concept en de aanzet voor de film spreken aan en de personages zijn goed uitgewerkt, maar je blijft vaak op je honger zitten. Als politieke actiethriller is de film merkwaardig vrijblijvend, en als portret van oorlogsverslaggevers heeft Garland te zelden iets toe te voegen aan wat andere films al wisten te vertellen. ‘Civil War’ bevat genoeg memorabele scènes om te boeien - de huiveringwekkende ontmoeting met een racistische militie is een uitschieter - maar als weergave van een moderne Amerikaanse burgeroorlog kunnen we eerder de comicsreeks ‘DMZ’ aanbevelen.

Het concept en de aanzet spreken aan, maar je blijft vaak op je honger zitten.

Garland onderstreept wel dat zijn film niet louter over Amerika gaat. Dit is een universeel verhaal, stipt hij aan. ‘De verdeeldheid en polarisering die je in de Verenigde Staten ziet, vind je terug in het Verenigd Koninkrijk en in veel Europese, Zuid-Amerikaanse en Aziatische landen. In de VS is er echter een extra gevaar omdat het land zoveel macht en belang heeft in de wereld. De implicaties van wat daar gebeurt, reiken veel verder dan de eigen landsgrenzen.’

‘Civil War’ speelt vanaf deze week in de bioscoop.

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Gesponsorde inhoud
Tijd Connect
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.
Partnercontent
Partner Content biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.