De emotionele kant van Pedro Almodóvar in 'Dolor y gloria'

Antonio Banderas speelt de rol van zijn leven. ©doc

Pedro Almodó́var heeft zijn werk altijd fel gekruid met elementen uit zijn leven. Maar hij deed dat nooit zo duidelijk als in zijn nieuwe film ‘Dolor y gloria’, een van de kanshebbers op de Gouden Palm in Cannes.

De hamvraag die u zich ongetwijfeld zult stellen als u naar ‘Dolor y gloria’ gaat kijken luidt: hoeveel van wat Pedro Almodó́var (69) vertelt in zijn 22ste langspeelfilm strookt met de waarheid? De raakpunten tussen het centrale personage en de cineast zijn in elk geval even talrijk als zichtbaar. De hoofdfiguur heet bijvoorbeeld Salvador Mallo, een naam die alle letters van ‘Almodóvar’ bevat.

Niet overtuigd? Mallo is zelf ook filmmaker en hij heeft hetzelfde opstaande grijze kapsel, dezelfde kleurrijke kledingstijl en hetzelfde appartement met dezelfde schilderijen als de regisseur. Bovendien lijdt hij onder meer aan zware migraine en rugpijn, aandoeningen die Almodóvar al meerdere jaren kwellen.

Vereenzaamd

Uit dat fysieke ongemak is ‘Dolor y gloria’ - het woord ‘dolor’ (pijn) zit niet toevallig in de titel - ook voortgevloeid. Net zoals bij Mallo in de film leidde Almodó́vars leed ertoe dat hij nauwelijks nog zijn appartement verliet en beetje bij beetje vereenzaamde. Hij merkte dat zijn gedachten begonnen te zwerven, naar zijn toestand en vooral ook naar zijn verleden.

Je mag ‘Dolor y gloria’ niet letterlijk inter preteren, maar alles wat het hoofdpersonage voelt, heb ik ook gevoeld. Ik ken al zijn ervaringen door en door.
pedro almodÓ́var regisseur

‘Ik was het niet gewoon stil te staan’, zei hij in Cannes. ‘Ik gebruikte mijn herinneringen wel om verhalen uit te puren maar voor de rest liet het verleden me koud. Ik leefde snel, explosief en gulzig. Ik was alleen bezig met de toekomst, de volgende film, het volgende project. Ik begin graag aan een nieuwe film te schrijven terwijl de vorige nog niet af is.’

Dat kon plots niet meer, omdat hij niet wist of hij het nog fysiek en mentaal zou kunnen opbrengen een film te draaien. Het gevolg is een verhaal over leven en dood, liefde en lijden, creativiteit en angst, en vooral over het verstrijken van de tijd.

Levensvreugde

Ondanks de donkere en pijnlijke oorsprong is ‘Dolor y gloria’ allesbehalve een donkere tocht geworden. Integendeel, de film is een vat vol levensvreugde, van de (authentieke) herinnering aan zijn moeder die samen met andere dorpsvrouwen zingend en roddelend de was doet in een zonovergoten rivier tot de (fictieve) geestige scène waar Mallo in benevelde toestand via de telefoon een volle filmzaal toespreekt.

Die scènes vormen een meer dan afdoend tegengewicht voor de momenten waarop Almodó́var zijn ziel blootlegt, zoals wanneer het hoofdpersonage een teder maar schrijnend ontnuchterend gesprek heeft met de moeder die hij altijd op handen heeft gedragen.

Voor alle duidelijkheid: ook dat gesprek is fictief, al zijn de emoties wel degelijk echt. ‘Ik heb geen ‘film à clef’ gemaakt, waar elk detail verwijst naar een echte persoon of gebeurtenis’, legt Almodó́var uit. ‘Dit is geen autobiografie en ook geen zelfportret. Ik ben alleen het uitgangspunt. Je mag ‘Dolor y gloria’ niet letterlijk interpreteren, maar alles wat het hoofdpersonage voelt, heb ik ook gevoeld. Ik ken al zijn ervaringen door en door.’

‘Dolor y gloria’ kantelt voortdurend van de ene emotie in de andere, en de regisseur houdt het geheel meesterlijk in de hand. De structuur is associatief, de film glijdt van scène naar scène en van tijdsgewricht naar tijdsgewricht, maar hij verliest geen enkel moment zijn helderheid of emotionele trefzekerheid.

Voor een notoir flamboyante cineast als Almodó́var is ‘Dolor y gloria’ zelfs een opvallend ingehouden film, al verliest hij geen spatje van zijn speelsheid. Om maar iets te noemen: de vele fysieke kwalen van het hoofdpersonage illustreert hij met een streepje animatiefilm.

Briljante vertolking

Voor de cruciale rol van Salvador Mallo doet Almodó́var passend genoeg - al voor de achtste keer - een beroep op zijn absolute fetisjacteur, Antonio Banderas (58). Die bedankt hem met de briljantste vertolking uit zijn carrière. Zijn Mallo is een dubbelganger van Almodó́var zonder een imitatie te zijn, een levend karakter dat veel DNA van de regisseur in zich draagt maar ook een eigen persoonlijkheid heeft.

‘Ik heb verschillende Spaanse acteurs uitgeprobeerd’, geeft de cineast toe. ‘Antonio was echter altijd de ware. Hij heeft intussen drie openhartoperaties achter de rug en dat zie je. Je leest in zijn gezicht dat hij de dood in de ogen heeft gekeken. Vroeger was hij een beest vol passie, nu acteert hij subtieler en genuanceerder.’

‘Dolor y gloria’ mag dan gaan over een regisseur die terugblikt op zijn verleden, de film is zeker geen afscheid. Almodó́var ziet hem eerder als een slotluik van een trilogie over filmmakers, na ‘La ley del deseo’ uit 1987 en ‘La mala educación’ uit 2004. Als het aan hem ligt, breit hij nog een flink stuk aan zijn imposante loopbaan. ‘Ik wil films blijven maken’, benadrukt hij. ‘Dat is voor mij even belangrijk als voor het hoofdpersonage uit ‘Dolor y gloria’. Cinema is geen cruciaal onderdeel van mijn leven. Het ís mijn leven.’

‘Dolor y gloria’ speelt vanaf vandaag in de bioscoopzalen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect