De gespleten persoonlijkheid van Brazilië

©rv

Melodrama, sprookje, thriller, monsterfilm, musical, de Braziliaanse film ‘Good Manners’ is een exotische cocktail van genres, die een sprekend beeld schetst van een maatschappij vol sociale en raciale tegenstellingen.

Sinds het Oscarsucces van ‘The Shape of Water’ is fantasy geen vloek meer in de bioscoopwereld, en daar kunnen anderen van profiteren. De Braziliaanse film ‘Good Manners’ (‘As boas maneiras’) sluit in elk geval perfect aan bij het romantische monstersprookje van Guillermo del Toro.

'Good Manners' is een exotische cocktail van genres.

Voor alle duidelijkheid: van plagiaat kan hier geen sprake zijn. Regisseurs Juliana Rojas en Marco Dutra kaapten al in de zomer van vorig jaar de Zilveren Luipaard weg op het festival van Locarno, een paar weken voor ‘The Shape of Water’ in Venetië aan zijn triomftocht begon. Ondanks de raakvlakken - een zwijgzame hoofdfiguur uit de werkende klasse, een hechte band met een bovennatuurlijk wezen, thema’s als onderdrukking en passie, een homoseksueel element, een ambiance die herinnert aan de Hollywoodfilms uit de jaren 40 en 50 - zijn beide films wel degelijk verschillend.

Vol contrasten

In ‘Good Manners’ maken we kennis met Clara, een introverte Afro-Braziliaanse vrouw die het moeilijk heeft om haar bescheiden woonst in de buurt van de favela’s van São Paulo te betalen. Onverwacht vindt ze een job als inwonende oppas bij de alleenstaande Ana, een zwangere jonge vrouw die verstoten is door haar steenrijke familie maar zich niettemin een chique flat in het centrum van de stad kan veroorloven. De band tussen beide vrouwen wordt steeds hechter, maar Clara vermoedt dat er iets vreemds aan de hand is. Waarom begint Ana elke maand te slaapwandelen met geel gloeiende ogen? Waarom steekt haar koelkast vol vlees? En waarom groeit de baby in haar buik als een kool vol steroïden?

‘Good Manners’ is een film vol contrasten. Rijk versus arm, blank versus zwart, dag versus nacht. Rojas & Dutra werken die elementen uit tot bouwstenen voor een fascinerende en veelzijdige metafoor. Zo dient de rivier Pinheiros, die dwars door São Paulo loopt, als een soort natuurlijke scheidingslijn tussen de sociale klassen.

Hoe meer de film vordert, hoe meer de grenzen echter vervagen. ‘We wilden een verhaal zonder klassieke antagonist’, leggen de regisseurs uit. ‘Alle personages hebben zowel goede als donkere karaktertrekken. Alles en iedereen draagt een dualiteit in zich.’

De film wisselt voortdurend van gedaante, maar valt nooit uit de toon. Dat is een kwaliteit die hij deelt met Oscarwinnaar ‘The Shape of Water’.

Dat illustreren de filmmakers bijvoorbeeld door veel nadruk te leggen op het traditionele midzomerfeest ter ere van São João - zeg maar Sint-Joris - op 23 juni. Een Afrikaanse jachtgod ligt namelijk aan de basis van die viering. Het gaat om Oxossi, die samen met de slavernij geïmporteerd werd in Brazilië. Toen de katholieke kerk besefte dat ze het geloof in die heidense afgod niet kon uitroeien, versmolt ze hem maar met een heilige uit de eigen stal, de drakendoder Sint-Joris. Een proper oppervlak dat wilde driften en instincten verbergt, het is een van de hoofdthema’s uit de film.

Hybride sprookje

‘Good Manners’ kan bogen op veel troeven maar de grootste prestatie is hoe hij ondanks zijn hybride opzet toch een samenhangende persoonlijkheid laat zien. De film wisselt voortdurend van gedaante maar valt nooit uit de toon, en ook dat is een kwaliteit die hij deelt met ‘The Shape of Water’ of de Zweedse parel ‘Let the Right One In’. Je kunt (terecht) opwerpen dat de digitale effecten van de eerste en de vertolking van de jonge acteurs in de tweede een hoger niveau halen, maar die kritiek doet weinig af van wat Rojas & Dutra hier presteren.

De consistentie van ‘Good Manners’ heeft er vooral mee te maken dat de film in de eerste plaats een sfeervol sprookje is. Alle andere invalshoeken haken daarop in. ‘Sprookjes zijn tegelijk mystiek en realistisch’, zeggen de cineasten. ‘We wilden een film maken die magisch is maar ook de nuchterheid en onvoorspelbaarheid van die verhalen meeneemt. Veel van de thema’s die we wilden aanraken, vind je bovendien terug in sprookjes, zoals moederschap en kindsheid en hoe het lichaam verandert. Daarom was Walt Disney een grote inspiratiebron voor ons. In zijn vroege animatiefilms slaagde hij erin om fantasie, folklore, muziek en gruwel te mengen om onverwacht stevige onderwerpen aan te pakken.’

‘Good Manners’ speelt vanaf vandaag in de bioscoopzalen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content