De Japanse Don Quichot die tegen kernwapens vecht

Taro Yamamoto: van sea, sex and sun naar de barricades van de Japanse samenleving. ©rv

Na de ramp in de kerncentrale van Fukushima stapte de acteur Taro Yamamoto gebelgd in de Japanse politiek. De Belgische documentairemaker Alain de Halleux maakte een rijkgeschakeerd portret van de surfboy die senator werd.

Drie onheilsdocumentaires maakte de Belgische regisseur Alain de Halleux (60) al over kernenergie. Tijdens de opnames van zijn jongste film ‘Welcome to Fukushima’ liep de Halleux, nucleair chemicus van opleiding, in Tokio een bijzondere man tegen het lijf. Op een demonstratie tegen het kernbeleid van de Japanse regering nam een onstuimig type de actievoerende massa op sleeptouw. Het bleek Taro Yamamoto, een gevierd film- en televisieacteur in het land van de rijzende zon.

In Japan geraak je het verst als je braafjes zegt wat iedereen denkt. Dat is net wat Taro Yamamoto nadrukkelijk niet doet.
alain de halleux
documentairemaker

In 2013 stemden de Japanners Yamamoto het parlement in. Na de ramp in de kerncentrale van Fukushima, op 11 maart alweer zeven jaar geleden, besliste hij niet langer aan de zijlijn te blijven staan nu hij zijn land zag vervellen tot een nationalistische kernwapenmacht.

Twee maanden na de verkiezingen schokte de nieuwbakken politicus het land door op een tuinfeest de Japanse keizer persoonlijk een brief te overhandigen om zijn zorgen te uiten over de gevolgen voor kinderen die door radioactieve straling waren getroffen. Zoiets doe je niet ongemerkt in Japan, waar de afstand tussen de keizer en het volk groot is. Yamamoto werd beschimpt door politieke tegenstanders en ontving dreigbrieven met kogels.

Dark side

De opschudding was voor Alain de Halleux een reden om Yamamoto opnieuw te gaan opzoeken en hem het onderwerp te maken van zijn documentaire ‘Beyond the Waves’.

De trailer van 'Beyond The Waves'.

De documentairemaker heeft een haat-liefdeverhouding met Japan, vertelt hij. ‘Het is een ontzettend mooi land, de Japanners zijn rustige en gastvrije mensen. Maar het land heeft ook een verontrustende dark side. Japanners zijn vreselijk xenofoob. Ze hebben liever robotten dan vreemdelingen.’ Als blanke Europeaan had de Halleux geen last van racisme maar, zo voegt hij er fijntjes aan toe, ‘als Braziliaan of Afrikaan was het wellicht een stuk moeilijker geweest om mijn documentaire te maken’.

Tegen dat toegenomen nationalisme staat de acteur Yamamoto in en buiten het Japanse parlement op de barricades. Een andere onrustbarende evolutie waarin de Belgische filmmaker en de Japanse politicus-activist elkaar vinden, is de sluipende herbewapening van Japan. De rechts-conservatieve premier Shinzo Abe probeert al jaren de pacifistische grondwet te herzien, waardoor het leger versterkt wordt. Het maakt de pacifistische Yamamoto razend, blijkt uit de sterkste scènes uit de documentaire. Je ziet hem in het parlementair halfrond en de commissiezalen tekeergaan in een stijl die de stramme Japanners absoluut niet gewoon zijn: strijdbaar, soms briesend, en met de voeten vooruit tegen het kernbeleid van de regering.

Zandkastelen

De Halleux: ‘Voor de hoffelijke Japanners is die debatstijl ongewoon. Japanners zijn het niet gewend om hun mening te geven, uit schrik om elkaar te choqueren. In Japan geraak je het verst als je braafjes zegt wat iedereen denkt. Dat is net wat Taro nadrukkelijk niet doet.’

KORT

De Belgische filmmaker Alain de Halleux, van opleiding nucleair chemicus, focust in zijn vierde documentaire over kernenergie op de strijd van de Japanse activistische politicus Taro Yamamoto. ‘Beyond The Waves’ is naast een verhelderende en eerlijke documentaire over geëngageerd burgerschap ook een interessante schets van het hedendaagse Japan.

Wat wil hij precies vertellen met ‘Beyond the Waves’? De Halleux: ‘Dat het nooit te laat is om te ageren tegen onrecht. Taro was in slaap gesukkeld. Hij verdiende goed zijn brood en hield zich in zijn vrije tijd met surfen bezig (vandaar de titel van de documentaire, red.). Zijn leven bestond uit sea, sex and sun. Een echt grote golf veranderde zijn leven: de tsunami en de kernramp die daarop volgde. Na Fukushima werd hij wakker in een ander Japan: wat gebeurt er verdomme met mijn land?’

De Halleux bewondert het haast naïeve doorzettingsvermogen van de Japanner om zijn landgenoten een geweten te schoppen. Als een Don Quichot die tegen windmolens vecht. ‘Dat bindt ons. Als kind bouwde ik zandkastelen op het strand in de hoop dat ze zo lang mogelijk standhielden tegen het wassende water. Ik wist dat de zee zou winnen, maar dat maakte mijn strijd niet minder valabel, vond ik. Het is niet omdat het bijna onmogelijk is om het systeem te veranderen dat je moet stoppen met te doen alsof je het kan veranderen. Zo is Taro ook: hij weet dat hij tegen windmolens vecht, maar hij vecht tenminste alsof hij zal winnen. Als meer burgers zouden doen alsof verandering mogelijk is, verandert er op een dag misschien echt iets.’

Hij moest deze documentaire ook maken omdat hij in Fukushima, en voor eerdere filmprojecten in Tsjernobyl, met eigen ogen zag wat voor ravage een kernramp kan aanrichten. Het drama in Fukushima had een nieuwe wake-upcall kunnen zijn, ook bij ons in Europa. ‘Maar na Fukushima had alleen Duitsland de politieke moed voor een kernstop. In België praten we al sinds de jaren 90 over een sluiting van onze kerncentrales. Toch zijn nog altijd zeven reactoren open. Onze politiek heeft dringend een Taro Yamamoto nodig.’

‘Beyond the Waves’ gaat vanavond in première in vijf bioscoopzalen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud