De machtige tentakels van een chemiereus

Mark Ruffalo speelt de rol van de gedreven milieuadvocaat Rob Bilott.

De film 'Dark Waters' vertelt het huiveringwekkende verhaal van advocaat Rob Bilott. Hij probeerde gerechtigheid te krijgen voor zijn cliënten, de slachtoffers van een wijd verspreide (en verzwegen) vervuiling door de Amerikaanse chemiereus DuPont.

1998 was een kantelpunt in het leven en de carrière van Rob Bilott. Voordien was hij een gerespecteerd lid van het advocatenkantoor Taft, Stettinius & Hollister in Cincinnati, waar hij zich gespecialiseerd had als bedrijfsjurist voor ondernemingen uit de chemiesector. Vandaag wordt hij meer dan ooit op handen gedragen maar wil geen enkel bedrijf hem nog in de arm nemen.

Dat heeft alles te maken met een dossier dat geheel toevallig in zijn schoot viel. Het begon bij honderden dode koeien op de boerderij van een wanhopige veehouder uit West-Virginia. Wat Bilott  blootlegde, was de grootste milieuverontreiniging uit de wereldgeschiedenis. Zijn ervaringen lagen eerst aan de basis van een artikel in The New York Times en nu ook van een film, 'Dark Waters', met Mark Ruffalo in de hoofdrol. Centraal staan de 'forever chemicals'.

Koppig

Die 'eeuwige chemicaliën' zijn speciaal ontworpen om aan de tand des tijds te weerstaan. De bekendste en schadelijkste daarvan is perfluoroctaanzuur (PFOA), decennialang het hoofdbestanddeel van stof- en vetwerende producten als Tefal. Bilott ontdekte dat die stof niet alleen een zwaar gezondheidsrisico met zich meebracht, maar dat DuPont daarvan op de hoogte was en dat altijd moedwillig verzwegen heeft.

'Het duurde een hele tijd voor de waarheid tot me doordrong, en dat was niet alleen omdat DuPont enorme stapels documenten bij mij had afgezet,' zegt hij. 'Ik kon gewoon niet geloven wat ik zag en las. Dat merkte je ook in de getroffen gemeenschappen. DuPont is daar vaak de grootste werkgever. Die mensen wilden niet geloven dat het bedrijf tot zulke dingen in staat was.'

Het onwaarschijnlijke doorzettingsvermogen dat Bilott aan de dag legde om de ware toedracht naar boven te halen en het onaantastbaar geachte DuPont verantwoordelijk te stellen, vormt de ziel van 'Dark Waters'. Regisseur Todd Haynes ('Carol') bouwt er een sober en helder drama rond - wat wegens de soms complexe wetenschappelijke materie zeker geen slechte zet is - en hij drijft de spanning op waar dat kan.

Bilotts harde werk heeft ook zijn vruchten afgeworpen. In 2004 spande hij namens 3.550 slachtoffers uit West-Virginia een groepsgeding aan tegen DuPont. Oorspronkelijk zouden die dossiers apart behandeld worden, maar nadat de eerste drie zaken in DuPonts nadeel waren uitgedraaid en het bedrijf telkens meer schadevergoeding had moeten betalen, sloot het begin 2017 een algemene schikking van 670 miljoen dollar. 'Sindsdien is nog bij andere mensen kanker vastgesteld,' zegt Bilott, 'maar DuPont vecht die nu weer individueel aan. Hoewel het om dezelfde feiten en dezelfde symptomen gaat.'

De reden waarom het zo lang duurde voordat het eerste verdict viel, was dat er eerst een onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek naar PFOA moest komen. Die research is ook vandaag nog essentieel. ‘Er zijn tienduizenden verwante stoffen (PFOS) waarvan we de effecten niet kennen,' benadrukt Bilott.

Onderzoek

'De meeste overheden beschikken echter niet over het budget om dat onderzoek grondig te voeren. We willen dat de chemiebedrijven opdraaien voor de kosten. Daarom voeren we in de VS sinds oktober 2018 een nieuwe rechtszaak tegen DuPont, zijn dochterbedrijf Chemours, 3M en andere chemische bedrijven. We roepen elke Amerikaan met PFOS in het bloed op eraan deel te nemen. Het is ons niet om het geld te doen, enkel om dat onderzoek.'

Naar schatting 99 procent van alle mensen en dieren heeft die stoffen intussen in het lichaam. Er is dringend nieuwe wetgeving nodig die het gebruik van PFOS aan banden legt. Europa doet het op dat vlak beter dankzij REACH, het systeem voor de registratie, de evaluatie en de toelating van chemische stoffen die in de EU geproduceerd of geïmporteerd worden.

'De filosofie en de benadering van REACH zijn een hele verbetering', meent Bilott. 'De Amerikaanse wetgeving TSCA schreef lang voor dat de bedrijven zelf moeten aangeven als een van hun producten schadelijk is. In 2016 werd die wet aangepast om meer voorafgaandelijke tests te eisen, net zoals REACH dat doet. Het blijft echter afwachten of de nieuwe wet effectief is. Intussen is het belangrijk dat we de mensen zo veel mogelijk informeren over die stoffen. 'Dark Waters' maakt deel uit van die campagne, net als de website FightForeverChemicals.com.'

‘Dark Waters’ speelt vanaf deze week in de bioscopen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud