analyse

De ontmaskering van Harvey Weinstein

©Alex J. Berliner/BEI/REX/Shutterstock/Paradiso

De documentaire ‘Untouchable’ beschrijft de opkomst en de ondergang van Harvey Weinstein, de voormalige filmmogol die ontmaskerd werd als seksueel roofdier. Weinsteins doodsmak veroorzaakte een aardbeving in Hollywood. De verhoopte verandering laat echter op zich wachten.

Harvey Weinstein (67) was 20 jaar geleden als producent van onder meer ‘Pulp Fiction’, ‘Shakespeare in Love’ en ‘The Lord of the Rings’ de keizer van de onafhankelijke filmindustrie. Vandaag is zijn naam synoniem met seksuele uitbuiting en machtsmisbruik. Al die tijd werd Weinsteins wangedrag afgedaan als een variante op ‘the casting couch’, de ingeburgerde Hollywoodpraktijk waarbij beginnende actrices en acteurs een professioneel duwtje in de rug krijgen in ruil voor seksuele gunsten.

In Weinsteins geval was die seks lang niet altijd onschuldig, maar omdat hij zoveel macht had, durfde niemand de confrontatie aan. In 2017 was zijn status echter zodanig aangetast dat een groep vrouwen, onder wie de actrices Rose McGowan en Ashley Judd, toch de moed opvatte om de waarheid te vertellen aan journalisten van de krant The New York Times. Samen met een aanvullend stuk in het magazine The New Yorker een paar dagen later bracht dat artikel een lawine op gang die niet alleen Weinstein onderuithaalde.

Schrijnend

In de documentaire ‘Untouchable’ zet de Britse regisseur Ursula Macfarlane de feiten nog eens op een rijtje: Weinsteins succesverhaal, zijn grensoverschrijdende gedrag en zijn systeem om ongestraft te blijven. De getuigenissen van de vrouwen die Weinstein misbruikt heeft, zijn stuk voor stuk schrijnend, maar omdat Macfarlane nauwelijks iets nieuws te vertellen heeft, komen ze weinig tot hun recht.

Actrice Rose McGowan was, samen met Ashley Judd, de eerste die getuigde over de wandaden van Harvey Weinstein. ©Photo News

De cineaste had nochtans kansen genoeg om het onderwerp open te trekken. Aan het eind raakt ‘Untouchable’ even de #metoo-beweging aan. Die beweging was overigens lang niet het enige directe gevolg van de affaire. Na Weinstein liepen nog een reeks anderen tegen de lamp, zoals de komiek Louis C.K., de acteur Kevin Spacey en de rapper R. Kelly.

Ook buiten de entertainmentwereld regende het aanklachten tegen meer dan 250 bekende namen. Als de zaak-Weinstein een concreet effect heeft gehad, dan is het wel dat slachtoffers van seksueel geweld zich veel meer gesteund voelen om naar buiten te treden.

Time’s up

Veel mensen, zeker in de filmwereld, hadden echter op grotere veranderingen gehoopt. In januari 2018 richtten vrouwelijke Hollywood-sterren als Reese Witherspoon en Jennifer Aniston de Time’s up-beweging op. Die moet strijden tegen ongewenste intimiteiten en voor meer gelijkheid op het vlak van loon en vertegenwoordiging. Hier en daar zijn tekenen dat het onevenwicht effectief aangepakt wordt. Er zijn meer verhalen met vrouwelijke hoofdpersonages, vrouwen krijgen meer kansen als regisseur, manager en crewlid, en ze hebben over het algemeen meer in de pap te brokken.

Tijdslijn

Oktober 2017 > The New York Times en The New Yorker brengen Weinsteins wangedrag aan het licht. De producent wordt ontslagen als voorzitter van zijn eigen bedrijf The Weinstein Company.

Voorjaar 2018 > The Weinstein Company vraagt het faillissement aan. De politie van New York arresteert Weinstein wegens seksueel misbruik van twee vrouwen. Hij betaalt een borgsom van 890.000 euro en komt vrij.

Mei 2019 > Weinstein treft voor 39 miljoen euro minnelijke schikkingen met een aantal vrouwen die hem beschuldigen van seksueel wangedrag.

September 2019 > Begin van het strafrechtelijke proces in New York.

Het vakblad The Hollywood Reporter publiceert elk jaar een power list die de 100 machtigste mensen in de Amerikaanse filmindustrie opsomt. De vorige keer stonden er 34 nieuwe namen in, waaronder veel vrouwen en niet-blanken. Een van de namen die uit de lijst tuimelden, was Roy Price, het hoofd van Amazon Studios. Toen hij eind 2017 moest aftreden door ongewenste intimiteiten verving Amazon hem door een vrouw, Jennifer Salke.

Daarnaast stelt Hollywood alles in het werk om te vermijden dat zijn blazoen nog meer besmeurd wordt. Voortaan moeten bij audities minstens drie mensen aanwezig zijn, contracten bevatten nu standaard een zedelijkheidsclausule die de studio het recht geeft om iemand die vanwege zijn gedrag negatief in het nieuws komt te ontslaan en studio’s kunnen een schandaalverzekering afsluiten die hen indekt tegen waardeverlies door wangedrag.

Volgens het researchbedrijf Spotted heeft #metoo ertoe geleid dat merken minder snel geneigd zijn acteurs in te schakelen in hun promotiecampagnes, wat Hollywood miljoenen kost.

Fusiegolf in de sector

Critici merken op dat die maatregelen vooral cosmetisch zijn. Het ingebakken probleem wordt nauwelijks aangepakt. Omdat Hollywood in de greep van grote fusies zit, zoals de overname van 20th Century Fox door Disney, zullen er finaal minder vrouwelijke studiohoofden zijn. Bepaalde mannen die in opspraak zijn gekomen, slagen er ook in weer aan de slag te gaan. Zo is het voormalige Pixar- en Disney-kopstuk John Lasseter gewoon naar het concurrerende bedrijf Skydance Animation verhuisd.

Omdat een fusiegolf Hollywood in zijn greep houdt, zullen er finaal minder vrouwelijke studiohoofden zijn.

En wat met Weinstein? In september begint in New York een eerste rechtszaak over de beschuldigingen van twee vrouwen. Dat proces, dat achter gesloten deuren plaatsvindt, wordt niet zijn laatste want ook in Los Angeles en Londen lopen nog onderzoeken tegen hem. Weinstein kijkt aan tegen een gevangenisstraf tussen 5 en 25 jaar maar houdt vol dat elk seksueel contact met wederzijdse instemming was.

Intussen draagt hij een elektronische enkelband die zijn bewegingsvrijheid beperkt. Volgens zijn vroegere advocaat leest Weinstein filmscripts en probeert hij nog steeds projecten van de grond te krijgen. Een van die films zou een documentaire zijn die de hele affaire vanuit zijn standpunt belicht.

‘Untouchable’ loopt vanaf deze week in de bioscoopzalen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect