Een douanier die emoties kan ruiken

©rv

De film ‘Gräns’ is even apart als zijn hoofdpersonage. Terwijl Tina emoties kan ruiken en er bizar uitziet, bundelt de Cannes-laureaat meerdere genres. Maar het thema is universeel: anders zijn is niet makkelijk. ‘Er is niet veel nodig om je een buitenstaander te voelen’, meent de Zweeds-Iraanse regisseur Ali Abbasi.

Een blik op Tina, het hoofdpersonage van het unieke Deens-Zweedse drama ‘Gräns’, volstaat om te weten dat ze anders is dan de anderen. Met haar massieve voorhoofd, diepliggende ogen en uitgesproken gebit heeft ze iets van een neanderthaler. Dat komt omdat ze als kind getroffen werd door de bliksem, weet ze van haar ouders.

De trailer van 'Gräns'.

Misschien heeft ze toen ook het ongewone talent gekregen waarmee ze zich onderscheidt van haar collega’s bij de douane in de ferryhaven van Kapellskär: Tina kan emoties ruiken. Als een reiziger voorbijkomt die iets te verbergen heeft, pikt ze die er foutloos uit. En dan stapt op een dag iemand van de ferry die ze niet kan scannen met haar neus, een man die bovendien gelijkaardige gelaatstrekken heeft als zij.

Het lijkt logisch dat regisseur Ali Abbasi zich aangetrokken voelde tot ‘Gräns’, de novelle van John Ajvide Lindqvist - zeg maar de Zweedse Stephen King - uit 2006. Abbasi is afkomstig uit Teheran, besloot op zijn twintigste de wereld te verkennen, studeerde architectuur in Stockholm en vervolgens film in Kopenhagen. Daar woont hij nog altijd.

‘Ik bekijk alles per definitie door de ogen van een buitenstaander’, zegt hij. ‘Het maakt niet uit of ik in Denemarken of Zweden ben of terugkeer naar Iran. Vroeger vond ik het vreselijk dat ik nergens echt bij hoorde. Nu weet ik dat het mijn plaats in de wereld is. En die positie heeft voordelen. Als je ergens van buitenaf naar kijkt, zie je veel duidelijker patronen en structuren. Daarom vertel ik graag verhalen over mensen die op een bepaalde manier aan de rand van de maatschappij staan, want die zeggen veel over de samenleving in kwestie.’

Universele minderheid

Als je ergens van buitenaf naar kijkt, zie je veel duidelijker patronen en structuren.
Ali Abbasi
Regisseur

‘Gräns’ heeft het over een personage dat stiefmoederlijk behandeld wordt omdat ze er niet uitziet als de anderen en omdat ze niet beantwoordt aan de sociale normen. Het is dan ook verleidelijk om de film te zien als een commentaar op allerhande hete hangijzers, van de vluchtelingencrisis over het verstikkende schoonheidsideaal tot het debat over seksuele identiteit.

Abbasi werpt zijn net echter veel breder uit. ‘De film gaat over wat het betekent om een minderheid te zijn. Dat is een universeel gegeven. Je kunt ook een blanke man uit de middenklasse zijn en je een minderheid voelen. Er is niet veel nodig om een buitenstaander te zijn. Uiteraard zijn er mensen die er de hele tijd mee geconfronteerd worden omdat ze op het gezicht dragen dat ze anders zijn. Maar ‘Gräns’ heeft het niet over één specifieke vorm van discriminatie.’

In de loop van de film ontdekt Tina - indrukwekkend vertolkt door de Zweedse actrice Eva Melander - hoe haar identiteit in elkaar steekt, en dat ze veel meer controle over die identiteit heeft dan ze dacht. Haar zoektocht openbaart een realiteit waarvan ze niet eens wist dat die bestond, een wereld die door de meeste mensen wordt afgedaan als pure fantasie.

Net zoals die verrassende realiteit beetje bij beetje Tina’s leven binnensijpelt, past ‘Gräns’ naadloos verschillende filmgenres in elkaar. Realisme was essentieel voor Abbasi en daar houdt hij stevig aan vast, ook al zitten een paar waanzinnige scènes in de film. ‘Ik ben altijd een grote liefhebber geweest van magisch realisme, van schrijvers zoals Márquez en Cortázar,’ legt hij uit. ‘Zij gebruiken fantasie om het innerlijke leven van personages te vatten. Door die wonderlijke momenten even realistisch voor te stellen als het dagelijks leven, wordt de magie geloofwaardiger.’ Het levert een film op die tegelijk opzienbarend, melancholisch en teder is, het portret van een vrouw die onverwacht haar weg vindt in het leven.

Abbasi is trouwens nog niet klaar met verhalen over mensen die de rand van de maatschappij opzoeken. Hij werkt aan een tv-serie over Kurt Westergaard, de Deense cartoonist die zich de woede van de islamitische wereld op de hals haalde met zijn reeks tekeningen van de profeet Mohammed. De politieke thriller zal het verhaal vanuit twee standpunten vertellen: dat van de tekenaar en dat van Mohamed Geele, de jongeman die hem in 2010 probeerde te vermoorden.

‘Gräns’ loopt vanaf deze week in de bioscoopzalen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud