Een fragiele nachtwandeling

Khadija, geweldig vertolkt door de Franse actrice Saadia Bentaieb ©Bart Devos

In ‘Hellhole’ schetste filmmaker Bas Devos begin dit jaar een beeld van Brussel in verwarring na de aanslagen van 22 maart 2016. Maar hij voelde dat er iets niet klopte en maakte in geen tijd de zusterfilm ‘Ghost Tropic’, die zijn wereldpremière beleefde in Cannes.

Een vrouw stapt ’s nachts door de verlaten straten van Brussel. Welk gevoel roept dat bij u op? Bezorgdheid? Ongerustheid? Angst? Filmmaker Bas Devos wil met ‘Ghost Tropic’ die gevoelens counteren. De ontmoetingen van zijn hoofdpersonage met de andere nachtbewoners - een nachtwaker, een verpleegster, een dakloze, een pompstationbediende - zijn menselijk en warm. ‘Dat is ook spannend maar op een minder voorspelbare manier’, zegt Devos.

Ook ongewoon: het 58-jarige hoofdpersonage draagt een hoofddoek en heet Khadija. Als ze na haar werk de laatste metro naar huis neemt, valt ze in slaap om pas aan de terminus wakker te worden. Omdat haar bankrekening ook nog eens leeg is, moet ze te voet terug.

Dat Khadija moslima is, komt op geen enkel moment ter sprake, maar het is geen toeval. De vorige film van Devos, ‘Hellhole’, weerspiegelde de verweesde en bange sfeer in Brussel na de aanslagen van 2016 en voerde onder meer een jonge moslim op. ‘Ik heb toen gewerkt met jongeren uit de Cité Modèle in Laken. Daar zag ik ook hun moeders, en ik heb het altijd jammer gevonden dat ik die bijna onzichtbare vrouwen geen stem kon geven in mijn script. Misschien is daar het zaadje geplant om over hen een film te maken.’

‘Maar voor alle duidelijkheid: ‘Ghost Tropic’ is geen film over het identiteitsvraagstuk van een moslimvrouw van middelbare leeftijd. In Brussel zijn er anderen die daar iets zinvollers over te vertellen hebben dan ik. Ik ben ook nieuwsgierig naar die stemmen. Ze zijn er, maar ze krijgen te zelden de microfoon.’

‘Ghost Tropic’ wil een nachtelijk spiegelbeeld van ‘Hellhole’ zijn. In plaats van een fragmentarisch en hermetisch sfeerbeeld is dit een rechtlijnige en warmhartige roadmovie over een vrouw die zo menselijk is dat je haar voortdurend in de armen wil sluiten. Maar de film is zeker niet naïef. ‘Een vraag die ik in ‘Hellhole’ stelde, was hoe we in godsnaam verder moeten in een gemeenschap die zo divers is als Brussel. De openheid waarmee Khadija in ‘Ghost Tropic’ in de wereld staat, lijkt me een begin van een antwoord.’

16 nachten

In februari stond ‘Hellhole’op het programma van de Berlinale, amper drie maanden daarna was ‘Ghost Tropic’ al te zien in de nevensectie Quinzaine des Réalisateurs in Cannes.

Devos heeft de film in een krankzinnig tempo gedraaid (16 nachten) en gemonteerd. De financiering gebeurde vrijwel zonder steun van het Vlaams Audiovisueel Fonds (enkel voor de postproductie). De vrijwel onbezoldigde welwillendheid van vrienden maakte alles haalbaar. ‘Maar het is niet voor herhaling vatbaar’, zegt Devos. ‘Nu heeft de film zowat 110.000 euro gekost. Als je met normale lonen rekent, zou dat een goed half miljoen zijn.’

Dat is nog altijd peanuts vergeleken met de gemiddelde kosten van een Vlaamse film: 2,26 miljoen euro. In principe zouden dus meer films als deze mogelijk moeten zijn. Toch vreest Devos dat het net moeilijker zal worden ‘fragiele en twijfelende’ cinema te maken. Vorig jaar stelde de nieuwe Vlaamse filmintendant Erwin Provoost in De Tijd dat hij wil inzetten op drie woorden: scenario, scenario en scenario. Maar Devos vertrekt van een beperkt script om zijn verhaal in de eerste plaats visueel te vertellen.

‘Zulke films zijn even waardevol. Kijk naar het theater in Vlaanderen. Dat is onderzoekend en schurend, en op zijn zachtst gezegd niet gebaseerd op sterke scenario’s. En toch heeft het internationaal een grote naam en zitten de zalen vol. Maar dat publiek is gekweekt. De theatermakers zijn het gaan zoeken en er is een netwerk ontstaan. Dat kan volgens mij ook in de cinema, en ik voel dat we stilaan de eerste stappen zetten.’

De overheid kan zeker helpen, onder meer door een divers filmaanbod te ondersteunen. Een groot probleem in Vlaanderen is het gebrek aan schermen. Om die reden vond ‘Ghost Tropic’ bij ons geen distributeur - het productiehuis Quetzalcoatl brengt de film nu zelf in de zalen - terwijl hij wel verkocht is aan onder meer de Verenigde Staten, Frankrijk, Zweden en waarschijnlijk ook China.

Er is ook een belangrijke taak weggelegd voor de filmmakers. Devos: ‘Ik geloof dat mijn film het potentieel heeft om een relatief grootpubliek te bereiken. Dus zoek ik een andere manier om hem bij dat publiek te brengen. Daar moeten we als filmmaker actief in zijn: met onze films naar buiten treden, eenmalige voorstellingen organiseren in gemeenschapshuizen, zelf een projector opstellen en samen kijken. Het zal ons geen grote winsten opleveren, maar het zal misschien helpen de vooroordelen tegenover dit soort films op te heffen.’

‘Ghost Tropic’ speelt vanaf 1 januari in de bioscoopzalen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud