Een jaar zonder cultuur maar met de Ultimas

Romina Lischka ©Bart Van der Moeren

Geen tomaten op de uitreikingsshow van de Ultimas dit jaar, wel twaalf laureaten die een bizar en voor de meesten erg stil jaar bekroond zagen met de hoogste Vlaamse culturele onderscheiding en een welgekomen geldprijs van 10.000 euro. ‘Ik wist niet wat de Ultimas waren.’

Luk Lambrecht: 'Ik ben niet in gillen uitgebarsten'

Ultima beeldende kunst

Luk Lambrecht (61) was bezig met de opbouw van een nieuwe expo met de Senegalese kunstenaar Libasse Ka in Wetsi Art Gallery in Anderlecht toen hij werd
overvallen door Bent Van Looy. Die bracht hem op de hoogte dat hij de Ultima had gewonnen. ‘Ik ben niet in gillen uitgebarsten. Het liet me redelijk koud eigenlijk. Zo’n onderscheiding lijkt wel alsof mijn carrière bijna voorbij is. Niets is minder waar. Ik zit nog vol energie. Ik ben de laatste hand aan het leggen aan een boek over kunstenares Jacqueline Mesmaeker. En in het najaar cureer ik een tentoonstelling rond Stefaan Vermuyten.’

Zo’n onderscheiding lijkt wel alsof mijn carrière bijna voorbij is. Niets is minder waar. Ik zit nog vol energie.
Luk Lambrecht

Lambrecht was van 1999 tot 2020 curator van het cultureel centrum van Strombeek. In september 2020 werd hij daar op staande voet ontslagen. Dat ontslag is nog niet verteerd. ‘De raad van bestuur beweert dat ik een zware fout heb begaan, maar
zegt niet welke. Ze schermen met privacy. Zo denken mensen dat ik in de kassa heb gezeten, of iets gedaan heb in de MeToosfeer. Allemaal onzin. Het heeft te maken met een rondleiding in het Paleis voor Schone Kunsten die ik in juli 2020 door omstandigheden niet wilde geven. Het dossier is in handen van mijn advocaat.’

De jury van de Ultimas spreekt in haar verslag niet over het ontslag. Ze prijst Lambrecht als een curator die de kunstenaar altijd op de eerste plaats zette. ‘In de voorbije 20 jaar heeft hij bij CC Strombeek een kwaliteitsvolle beeldende kunstwerking uit de grond gestampt, die kan gelden als een voorbeeld voor hoe een cultuurcentrum met die soms weinig publieksvriendelijke discipline dient om te gaan’, luidt het. De hoeksteen van die werking was het project Museumcultuur, waarvoor hij samenwerkte met het S.M.A.K.

Luk Lambrecht ©Bart Van der Moeren

‘Ik wil erop wijzen dat ik in Strombeek als curator meer deed dan alleen beeldende kunst. In het CC brachten we alles: dans, muziek, film, enzovoort. De tentoonstellingen waren ingebed in het gehele programma. Ik was me daar als tentoonstellingsmaker goed van bewust. De aandacht van de bezoekers was niet altijd even groot als in een museum. Langs de andere kant trokken we dan wel een breed publiek aan.’

‘De sleutelbegrippen van onze tentoonstellingen waren onderzoek en experiment. We brachten geen kant-en-klare tentoonstellingen die al elders te zien waren. Het ging altijd om nieuwe producties die op maat van het cultureel centrum gemaakt
waren. De kunstenaar moest daarover goed nadenken. Ik voelde mezelf een beetje de architect, bijgestaan door een geweldige technische ploeg. Ontsluiting vond ik ook belangrijk. We maakten veel publicaties om de bezoekers in te wijden in de kunstenaars.’

Na zijn ontslag in Strombeek ging Lambrecht aan de slag bij PXL-MAD School of Arts in Hasselt. ‘Ik werk heel graag met jonge kunstenaars. Ze zijn nog niet zo vastgeroest als mensen van mijn generatie.’ (lachje)

Adil El Arbi en Bilall Fallah: 'Ze geven jongeren hoop dat dromen loont'

Ultima film

De pandemie heeft het onder de mat geveegd, maar 2020 was voor het regisseursduo Adil El Arbi (32) en Bilall Fallah (35) een bijzonder jaar. Hun Amerikaanse film ‘Bad Boys for Life’, die in januari uitkwam, was wereldwijd de tweede meest succesvolle film in de bioscopen, na het Chinese epos ‘The Eight Hundred’. De actiekomedie bracht bijna 430 miljoen dollar op aan de kassa, meer dan het dubbele van wat ze kostte aan productie- en marketingbudget. In de VS was ‘Bad Boys for Life’ met voorsprong de succesvolste film van het jaar.

Adil El Arbi en Bilall Fallah ©Photo News

Door hun Amerikaanse succes leek hun volgende Hollywoodproject, ‘Beverly Hills Cop’, even in een stroomversnelling te raken. Volgens de recentste berichten zou de ‘Bad Boys’-opvolger voorrang krijgen. ‘Er hangt van alles in de lucht in de VS, maar het valt moeilijk te voorspellen welk project als eerste landt’, zegt hun manager Ken Lambrechts.

De Belgisch-Marokkaanse filmmakers lagen na het succes van ‘Bad Boys’ niet in hun hangmat. Na de eerste lockdown in de zomer van 2020 waren ze voor het productiehuis van het filmhuis Lumière in de weer met de tv-reeks ‘Grond’. Daarin haalt een jonge ondernemer heilige grond vanuit Marokko naar België om moslims in te begraven. De serie komt dit najaar op Play 4, en later ook op Netflix.

We konden de filmmakers niet spreken, want in Luxemburg zijn ze bezig met de opnames voor hun langspeelfilm ‘Rebel’ van het productiehuis Caviar. In die film gaat een 13-jarige Marokkaanse jongen uit Molenbeek op zoek naar zijn identiteit terwijl zijn moeder hem angstvallig probeert weg te houden van zijn oudere gangsterbroer.

De Disney-reeks ‘Ms. Marvel’ zal wellicht de rest van hun 2021 in beslag nemen. Het duo neemt minstens een van de zes afleveringen voor zijn rekening. Het wordt de eerste film van Marvel over een superheldin die moslim is.

El Arbi en Fallah kiezen met een enorme naturel altijd de kaart van inclusie en diversiteit.
Jury

In hun filmcarrière, die in 2014 begon met ‘Image’, zit een consequente lijn. Ze wisselen spectaculaire popcorncinema af met betrokken actieverhalen waarin identiteit een centrale rol speelt. Dat is wat de jury over de streep trok. ‘El Arbi en Fallah kiezen met een enorme naturel altijd de kaart van inclusie en diversiteit’, staat in het juryrapport. ‘Dat doen ze vanaf hun eerste projecten en trekken ze systematisch door. Ondanks alle scepsis hebben ze altijd hun eigen visie gevolgd. Ze keerden ondanks hun buitenlands succes met veel goesting terug naar Vlaanderen. Ze geven jonge mensen hoop dat dromen loont.’

Over het geheim van hun samenwerking zei El Arbi op de online uitreikingsshow: ‘Bilall is een perfectionist die altijd tot het uiterste gaat met onze acteurs. Hij kan in de montagekamer urenlang rushes doorploegen voor dat ene juiste shot. Hij blijft ook altijd rustig. Hij is good cop, terwijl ik echt pissed kan rondlopen op een set.’ Bilall: ‘Door die kwaadheid gaat het altijd vooruit. Adil geeft nooit op.’

Romina Lischka: 'Veel geleerd van Philippe Herreweghe'

Ultima muziek

‘Ik kende de Ultimas niet’, lacht Romina Lischka (38) aan de telefoon vanuit Catalonië, waar ze samen met haar man een rondreis in een camper maakt. Het was eraan te zien in het vooraf opgenomen filmpje waarin Astrid Stockman haar in het Concertgebouw van Brugge de onderscheiding overhandigde. Verkleed als poetsvrouw had de sopraan zich binnen gewurmd op een repetitie van de celliste en haar ensemble Hathor Consort. ‘Ik wist niet wat me overkwam toen ze zich aan de piano zette en begon te zingen.’

Romina Lischka ©Bart Van der Moeren

De Oostenrijkse bekent dat ze ook niet wist wie Astrid Stockman was. Hoewel ze al 14 jaar in ons land woont, is kennis van de Vlaamse cultuur nog een werkpunt. Lischka groeide op in Wenen, de hoofdstad van de klassieke muziek. Beroemd voor Mozart, Schubert en Beethoven, terwijl barokmuziek meer haar wereld was. Op haar zesde stopte haar gitaarlerares haar een viola de gamba toe. Het 16de-eeuwse instrument lijkt wat op een cello, maar dan met zes en niet met vier snaren. De viola da gamba wordt onderhands en de cello bovenhands gestreken.

Op haar twaalfde werd de gamba haar vaste instrument. Na haar studies aan het Koninklijk Conservatorium van Brussel bleef ze plakken in ons land. ‘Dat was niet de bedoeling, maar ik rolde al snel van de ene opdracht in de andere.’ Lischka speelt al tien jaar met het Collegium Vocale van Philippe Herreweghe, naar wie de Ultima voor algemene culturele verdienste ging. ‘Ik heb veel van hem geleerd’, zegt ze. Wat vooral? ‘Dat je altijd heel goed moet nadenken over de lange lijnen in muziek, en hoe je de tekst moet laten dienen met je instrument, zelfs in de stukken zonder tekst.’

Corona deed me beseffen dat ik nog lang niet klaar ben met het openbreken van muzikale tradities.
Romina Lischka

De jury roemt haar voor de wijze waarop ze verbinding zoekt tussen verschillende stijlen, tijden, culturen en disciplines. ‘Lischka en Hathor Consort zijn in minder dan tien jaar uitgegroeid tot een belangrijke internationale speler op de grote Europese concertpodia’, luidt het.

De rust van de coronaperiode benutte ze om nog meer uit haar comfortzone te treden. Ze werkte aan projecten met artiesten uit de minimal music en elektronische muziek. ‘Corona deed me beseffen dat ik nog lang niet klaar ben met het openbreken van muzikale tradities.’

De andere laureaten

Algemene culturele verdienste: Philippe Herreweghe.
Amateurkunsten: Moving Ground.
Architectuur: André Loeckx.
Circus: Bauke Lievens.
Cultureel ondernemerschap: MOOOV.
Immaterieel cultureel erfgoed: De fanfarecultuur.
Letteren: Fikry El Azzouzi.
Podiumkunsten: State of the Arts.
Sociaal-cultureel volwassenenwerk: Enchanté.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud