Het echte brein achter 'Citizen Kane'

'Mank' van David Fincher: een ode aan de klassieke cinema.

Hoe hou je je ziel intact als je je talent verkoopt aan Hollywood? De New Yorkse schrijver Herman Mankiewicz wist het ook niet en verloor zich in drank en gokken, maar hij bleef een briljante geest, toont regisseur David Fincher (‘The Social Network’) in zijn wervelende Netflix-drama ‘Mank’.

Is ‘Citizen Kane’ de beste film aller tijden? Orson Welles’ verbluffende regiedebuut uit 1941 voert talloze gespecialiseerde lijstjes aan. De Amerikaanse regisseur David Fincher is het daar verrassend genoeg niet mee eens, maar hij erkent wel hoe belangrijk ‘Citizen Kane’ is geweest in de filmgeschiedenis. ‘Het was eigenlijk de eerste keer dat je op het witte doek complexe literaire ideeën zag over hoe je een leven kunt bekijken,’ zegt hij. ‘Het ging over menselijk gedrag, menselijke hunkering en overmoed, en de film vertelde dat op een heel literaire, verfijnde en visuele manier.’

MANK

Wat?

‘Mank’ is het verhaal van de kleurrijke New Yorkse schrijver Herman Mankiewicz en zijn wederwaardigheden in het Hollywood van de jaren 1930 en 1940. In die periode schreef hij het scenario van ‘Citizen Kane’, een van de beste films aller tijden.

Waarom de moeite?

Regisseur David Fincher (‘Fight Club’) wekt op weergaloze wijze de sfeer en de stijl van de cinema uit die tijd tot leven. Je krijgt bovendien een heel goed idee van de aantrekkingskracht en de afstotelijkheid van Hollywood. De acteurs zijn zonder uitzondering fantastisch, hoofdrolspeler Gary Oldman voorop.

Waar te zien?

‘Mank’ is vanaf vandaag beschikbaar op Netflix.

Dat Fincher nu zelf een film heeft gecreëerd waarin ‘Citizen Kane’ een belangrijke rol speelt, heeft dan ook minder te maken met de reputatie en de prestatie van Orson Welles, ook al was die toen amper 24 jaar oud. De figuur die in ‘Mank’ de aandacht - en de titel - opeist, is Herman J. Mankiewicz, de journalist-criticus-toneelauteur die New York verliet om in Hollywood grof geld te verdienen met simpele opdrachten. Hij werkte onder andere mee aan ‘The Wizard of Oz’ en de komedies van The Marx Brothers, en verloor beetje bij beetje zijn eigendunk.

Tragische clown

‘Mank’ werd geschreven door Finchers vader Jack. Hem schildert Mankiewicz af als een tragische clown, een man met een vlijmscherpe geest en een al even radde tong. Als artiest is hij diep ontgoocheld in zichzelf. Hij verdrinkt zijn teleurstelling in sloten alcohol. Zijn eigenwaarde vindt hij pas terug wanneer hij beslist om de hypocriete spelletjes van Hollywood niet langer mee te spelen. In het kaderverhaal van ‘Mank’ zien we hoe hij na een verkeersongeval aan zijn bed gekluisterd is en een strikte deadline krijgt om een eerste versie te schrijven van wat ‘Citizen Kane’ zal worden.

Het is altijd een grote vraag geweest in hoeverre Welles mee verantwoordelijk was voor dat script. ‘Mank’ laat er geen twijfel over bestaan dat ‘Citizen Kane’ in elk geval enorm veel put uit Mankiewicz’ eigen leven. Veel personages waren nauwelijks verhulde dubbeltjes van mensen die de scenarist gekend heeft, te beginnen met de mediamagnaat die model stond voor Kane zelf: William Randolph Hearst, de Rupert Murdoch van zijn tijd. Via een reeks flashbacks richt ‘Mank’ de schijnwerper op elk van die figuren en op de complexe relatie die Mankiewicz met hen had.

De kans is reëel dat de investering van 25 miljoen euro Netflix geen windeieren legt, want ‘Mank’ wordt getipt als een van de grote kanshebbers voor de Oscars volgend jaar.

In één ruk roept Fincher ook de decadentie, de lichtzinnigheid en de cynische hypocrisie op die Hollywood (ook) tijdens die Gouden Jaren kenmerkten. De rest van de wereld was dan wel in de greep van de Grote Depressie, de studio’s bleven grof geld verdienen met de fantasieën die ze creëerden. Ze schrokken er bovendien niet voor terug om een socialistische kandidaat-gouverneur, Upton Sinclair, via vervalste getuigenissen zwart te maken. Of Mankiewicz zo geschokt was door die lage praktijken dat hij besloot om zich tegen het systeem te keren - zoals ‘Mank’ laat uitschijnen - is zeer de vraag. Maar het is wel een feit dat studio MGM die valse filmpjes heeft gemaakt. De episode geeft Finchers film een dimensie die vandaag des te relevanter klinkt.

De trailer van 'Mank'.

‘Mank’ is onmiskenbaar een ode aan de klassieke cinema. Fincher heeft er alles aan gedaan om de indruk te wekken dat je naar een film uit de jaren 1930 of 1940 zit te kijken, van de nuchtere manier van acteren en de visuele stijl tot de traditionele soundtrack in mono en uiteraard de keuze voor zwart-wit. Dat laatste is trouwens de reden waarom de film meer dan 20 jaar op zich heeft laten wachten en waarom vader Fincher hem nooit heeft kunnen zien. Hij overleed in 2003. Zoon David wou ‘Mank’ al in de jaren 1990 maken met Kevin Spacey in de hoofdrol, maar de studio’s haakten af omdat Fincher weigerde in kleur te draaien.

Netflix, met wie Fincher ook al de serie ‘Mindhunter’ maakte, hapte wel toe - misschien ingegeven door het succes van ‘Roma’. De kans is reëel dat de investering van 25 miljoen euro de streaminggigant geen windeieren legt, want ‘Mank’ wordt getipt als een van de grote kanshebbers voor de Oscars volgend jaar.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud