In het hoofd van een dementerende oude man

Anthony Hopkins' subtiele transformatie van een trotse en zelfverzekerde man in een compleet emotioneel wrak knijpt de keel dicht.

Een oude man die aan dementie lijdt, probeert wanhopig zijn greep op de realiteit te bewaren. Het verhaal van het Oscarwinnende drama ‘The Father’ klinkt al te bekend. Maar de manier waarop de Franse regisseur Florian Zeller de kijker erin onderdompelt, maakt indruk.

Als je wil weten wie je bent, moet je naar je familie kijken. Die overtuiging inspireerde de Franse schrijver Florian Zeller (41) om drie toneelstukken te schrijven die thematisch met elkaar verbonden waren: ‘La mère’, ‘Le père’ en ‘Le fils’. Drie keer werd het een grote hit, en ‘Le père’ vond moeiteloos de weg naar het buitenland.

Trailer

Misschien heeft dat te maken met het onderwerp, want het gaat over een man met dementie die verloren loopt in zijn eigen appartement en verstand. Toen ‘The Father’ de overstap maakte naar het Londense West End kreeg het staande ovaties, net als op Broadway in New York. Vandaag mag Zeller zich de Franse dramaturg noemen die wereldwijd het vaakst op de affiche staat, terwijl hij als romanschrijver ook al de bestsellers aan elkaar had geregen.

De essentie

  • 'The Father' is van de hand van de Franse schrijver en regisseur Florian Zeller.
  • Het van oorsprong Franse boek en toneelstuk verhaalt de dementie van een oude man.
  • De hoofdrol wordt vertolkt door Anthony Hopkins. Hij kreeg daarvoor de Oscar voor beste acteur.
  • De grote troef van de film is de inventiviteit waarmee Zeller het publiek door de ogen van de hoofdfiguur laat kijken.

Nu klopt hij met ‘The Father’ op de poorten van de filmwereld, en opnieuw volgt het succes, in de vorm van twee Oscars. Zeller deelt er eentje met de Britse scenarist Christopher Hampton (zijn vaste Engelse theatervertaler), de tweede komt toe aan hoofdacteur Anthony Hopkins.

Diens doorleefde vertolking is ook een masterclass in eenvoud. Hopkins’ subtiele transformatie van een trotse en zelfverzekerde man in een compleet emotioneel wrak knijpt de keel dicht. ‘Het toneelstuk is gebaseerd op mijn grootmoeder, die gestorven is aan dementie', stelt Zeller. ‘Ze was een sterke vrouw met een grote persoonlijkheid. Ik herinner me nog heel goed hoe kwaad ze was toen ze haar greep op de realiteit voelde wegglippen. Ze wou met alle geweld weer controle krijgen over haar leven. Misschien heeft die ervaring me onbewust bij Anthony Hopkins gebracht. In mijn verbeelding, en ik denk ook in onze collectieve verbeelding, is hij een absolute meester, iemand met een imposante taalbeheersing, uitstraling en intelligentie. Ik dacht dat het nog schokkender zou zijn om net hem onderuit te zien gaan.’

Hopkins bleek meer dan bereid om Zeller te volgen, die hem vroeg zo weinig mogelijk te acteren en vooral zichzelf te blijven voor de camera en zich te verliezen in een ‘labyrint van ongerijmdheden en twijfels’, zoals de cineast het omschrijft. Hoe pijnlijk dat ook is voor een man van 83.

Tijd en ruimte

Maar als ‘The Father’ zo diep snijdt, komt dat ook door de manier waarop Zeller de groeiende verwarring en desoriëntatie van het hoofdpersonage visueel vertaalt. Dat deed hij op de planken ook al, door de set in de loop van het stuk steeds verder uit te kleden.

Als ‘The Father’ zo diep snijdt, komt dat ook door de manier waarop Zeller de groeiende verwarring en desoriëntatie van het hoofdpersonage visueel vertaalt.

Op het witte doek pakt hij het nog verfijnder aan. In ‘The Father’ begint zowel de tijd als de ruimte een eigen leven te leiden. Zowat de hele film speelt zich af in het appartement van de hoofdfiguur, maar die omgeving wordt in de loop van de film steeds minder vertrouwd. Hing er geen schilderij aan die schouw? Was die gang niet breder? Had die kamer geen groene muren?

Het onrustwekkende spel met de tijd is nog doeltreffender, met scènes die zich herhalen, momenten van de dag die plots veranderen en het symbool van het polshorloge dat voortdurend verdwijnt. ‘Ik wil bereiken dat de kijker meekijkt door de ogen van het hoofdpersonage', zegt Zeller. ‘Ik wil laten ervaren hoe het kan aanvoelen om het noorden volledig kwijt te raken.’ Het gevolg is ook dat ‘The Father’ het niveau van een theaterverfilming overstijgt, ook al gaat het strikt genomen om een huis clos. Zeller gebruikt de unieke mogelijkheden van de cinema om zijn verhaal te vertellen.

Cinema is een kunstvorm die aantoont dat we deel uitmaken van iets wat groter is dan onszelf, een pijnlijke menselijkheid.
Florian Zeller
Frans auteur en regisseur

Dat is ook de reden waarom de cineast opgelucht is dat zijn film in de zalen terechtkan en niet recht naar een streamingdienst hoeft. ‘Ik geloof sterk in de ervaring van de bioscoop', zegt Zeller. ‘Een film is niet alleen mooier op een groot scherm, het is vooral ook een gedeelde ervaring. Na dit jaar van isolement hebben we daar meer dan ooit nood aan. Je gaat in een zaal zitten met mensen die je niet kent, en je merkt dat je dezelfde emotionele reacties hebt. Cinema is een kunstvorm die aantoont dat we deel uitmaken van iets wat groter is dan onszelf, een pijnlijke menselijkheid. We zitten allemaal in hetzelfde schuitje. Dat is de rol van kunst, om ons daaraan te herinneren en het ons te doen beleven.’

'The Father' is vanaf woensdag 16 juni te zien in de bioscoop.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud