Indianenstam met drugsdollars in 'Pájaros'

©septemberfilm

Een Colombiaans indianenvolk raakt in de jaren zeventig betrokken bij de lucratieve handel in marihuana. Het ontaardt al snel in geweld en verscheurt de gemeenschap. De gangsterfabel ‘Pájaros de verano’ brengt dat donkere hoofdstuk op een eigenzinnige manier in beeld.

Ooit al gehoord van de Wayúu? Het inheemse volk woont op La Guajira, het gedeelde schiereiland in het uiterste noorden van Colombia en Venezuela. Het is een trotse gemeenschap met een sterk identiteitsgevoel, getekend door het barre woestijnlandschap. De Wayúu hebben ook een bewogen geschiedenis, met de ‘bonanza marimbera’ als meest recente uitschieter.

Kort

‘Pájaros de verano’ is een Colombiaans misdaaddrama van Ciro Guerra en Cristina Gallego.

De film focust op een periode in de jaren zeventig wanneer een regio in het noorden van het land overspoeld werd door drugsgeld uit de marihuanahandel.

Het indianenvolk dat zich met de handel inliet, de Wayúu, ging er uiteindelijk aan ten onder.

‘Pájaros de verano’ blinkt uit door zijn unieke mix van misdaad en spiritualiteit en door zijn authentieke stijl.

Een ‘marimbera’ is een marihuanasmokkelaar. In de jaren zeventig kenden die trafikanten een enorme voorspoed (‘bonanza’) met dank aan de flowerpower-beweging. ‘Colombiaanse marihuana was extreem populair bij hippies’, vertelt regisseur Ciro Guerra, die zich in ‘Pájaros de verano’ over de periode buigt. ‘Het neusje van de zalm was de Santa Marta Gold, die geteeld werd op La Guajira. Het resultaat was dat de regio plots overspoeld werd met Amerikaanse dollars.’

Handel drijven was voor de Wayúu niet nieuw. Integendeel, ze putten er al eeuwen hun inkomsten uit. ‘De Wayúu vormen een commerciële samenleving’, legt coregisseur Cristina Gallego uit. ‘Het was hun altijd gelukt om kapitalistisch te zijn op een harmonieuze manier, in balans met hun strikte tradities en uitgebouwde spiritualiteit. Ze zijn echter onderuit gegaan toen het grote geld binnenstroomde en dat een woeste en ongecontroleerde vorm van kapitalisme met zich meebracht. In onze film zie je dat aan het personage van de zoon Leonidas. Hij is opgegroeid in een wereld waar hij meer bezit dan hij nodig heeft en waar hij onbegrensd zijn zin kan doen.’

Gangster

‘Pájaros de verano’ vertelt het verhaal van de opkomst en ondergang van een Wayúu-clan die zich laat meeslepen door hebzucht. In dat opzicht is het een traditioneel gangsterdrama in de trant van ‘The Godfather’, waar spanningen binnen de familie en tussen de verschillende generaties uitvergroot worden door de criminele context. Voor Guerra en Gallego was het genre de ideale manier om de ‘bonanza marimbera’ naar het witte doek te vertalen. ‘De geschiedenis van de gangsterfilms vormt een portret van hoe het kapitalisme zich door de jaren heen verspreidt en de maatschappij verandert’, stelt Guerra.

Colombia heeft meer te bieden dan drugstrafiek en terrorisme.
Cristina Gallego
coregisseur

Toch is ‘Pájaros de verano’ een volstrekt unieke ervaring, net omdat de regisseurs kozen voor een invalshoek en een stijl die je in het genre nooit eerder hebt gezien. Guerra en Gallego maakten eerder al het ingetogen en magische Amazoneavontuur ‘Embrace of the Serpent’. Dat gevoel voor sfeer en spiritualiteit waart ook door ‘Pájaros de verano’. Het is niet meteen wat je verwacht van een verhaal over drugsoorlog en criminaliteit. ‘Als je zegt dat je het over Zuid-Amerikaanse indianen hebt, denken de mensen spontaan aan antropologische of etnografische films’, merkt Guerra op. ‘Dat creëert een afstand. Als je hetzelfde verhaal door het gangstergenre filtert, ontstaat automatisch een grotere connectie met de personages.’

De eigenzinnige interpretatie van het genre gaat trouwens nog verder dan die inheemse insteek. Terwijl misdaadfilms gewoonlijk vol testosteron en geweld zitten, hechten Guerra en Gallego evenveel belang aan de vrouwen. Die keuze sluit sowieso aan bij de Wayúu-samenleving, verduidelijkt Gallego: ‘De vrouwen staan sterk bij de Wayúu. Ze hebben economisch een vooraanstaande rol omdat zij altijd het typische kleurrijke handwerk hebben geproduceerd en verkocht. Omdat ze als verkopers moeten onderhandelen met buitenstaanders, zijn ze ook politiek belangrijk. Op spiritueel vlak zijn ze de hoeders van de tradities. Ze praten met dromen en onderhouden de magie.’ De centrale vrouw in de film, de clanmoeder Úrsula, weet door haar spirituele inzichten dat de hele onderneming slecht zal aflopen, maar omdat de beslissingen genomen worden door de mannen kan zij niets doen. Dat maakt van haar een tragische figuur.

 

De artistieke kwaliteiten van ‘Pájaros de verano’ zijn onmiskenbaar, maar de film heeft ook een bredere ambitie: het beeld van Colombia in de wereldcinema bijsturen. ‘Ons land heeft meer te bieden dan enkel drugstrafiek en terrorisme,’ besluit Gallego. ‘Die kwalijke kanten definiëren niet wie we zijn. We mogen ze niet onder het tapijt vegen, maar het is aan onszelf om erover te praten, op onze eigen manier. Dat was een van onze sterkste drijfveren om ‘Pájaros de verano’ te maken.’

‘Pájaros de verano’ speelt vanaf deze week in de bioscoopzalen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect