‘Israël heeft neerslachtigheid tot een kunstvorm verheven'

©septemberfilm

In zijn nieuwe film ‘Foxtrot’ bijt de Israëlische cineast Samuel Maoz zich vast in het collectieve trauma van zijn vaderland. Het resultaat is opnieuw groots, al is niet iedereen het daarmee eens.

De Israëlische regisseur Samuel Maoz (55) heeft woelige maanden achter de rug sinds hij de laatste hand legde aan ‘Foxtrot’, zijn tweede langspeelfilm. Toen het virtuoze drama over een echtpaar dat verneemt dat zijn zoon tijdens zijn legerdienst gesneuveld is op het festival van Venetië in wereldpremière ging, werd het onthaald op daverend applaus.

Dat heeft de meesterlijk geënsceneerde film niet gestolen. In drie hoofdstukken met een compleet eigen identiteit maakt Maoz een scherpe analyse van de situatie waarin Israël al 70 jaar verkeert en de verlammende mentaliteit waardoor het land ter plaatse blijft trappelen.

De trailer van 'Foxtrot'.

De titel ‘Foxtrot’ verwijst zowel naar de codenaam van de legereenheid die centraal staat in het tweede hoofdstuk als naar de dans die je altijd terug bij het begin doet uitkomen. Dat middelste gedeelte van de triptiek is even absurd geestig als schokkend, een mix die minder uitgesproken ook aanwezig is in de rest van de film.

De passage van ‘Foxtrot’ in Venetië leverde Maoz uiteindelijk de grote prijs van de jury op, maar de Israëlische overheid nam de film stevig op de korrel. Met name Miri Regev, minister van Cultuur voor de conservatief-liberale Likoed-partij van premier Benjamin Netanyahu, haalde zwaar uit.

Nog tijdens het festival noemde ze de film ‘zelfkastijding en een bijdrage aan het anti-Israëlische verhaal’. Dat ze ‘Foxtrot’ niet had gezien, deed niets ter zake. Later voegde ze er in een statement aan toe dat ze de film ‘een schande’ vond die ‘de reputatie van het Israëlische leger bekladt’ en ‘minachting toont jegens de staat en zijn symbolen’.

KORT | Foxtrot
  • ‘Foxtrot’ is de tweede film van de Israëlische regisseur Samuel Maoz, die in 2009 een Gouden Leeuw kreeg voor zijn tankdrama ‘Lebanon’.
  • Het verhaal begint bij een echtpaar dat te horen krijgt dat hun zoon omgekomen is tijdens zijn legerdienst.
  • ‘Foxtrot’ is een onthutsende en soms absurd geestige beschouwing over de trauma’s die Israël lamleggen.
  • De film veroorzaakte veel controverse in Israël, met de conservatieve minister van Cultuur Miri Regev als een van de meest vocale tegenstanders.

Een jubelende ode aan Israël en zijn glorieuze verwezenlijkingen is ‘Foxtrot’ inderdaad allerminst. Net zoals in zijn ijzersterke debuutfilm ‘Lebanon’, waarin Maoz zijn traumatische ervaringen als tankschutter tijdens de oorlog in Libanon van 1982 verwerkt tot een zinderende thriller, legt de cineast zijn vinger op een zere plek. Ook nu gaat het weer over trauma’s maar dan op nationaal niveau, de manier waarop Israël zijn letsels en littekens van generatie op generatie doorgeeft.

Michael, de vader en de centrale figuur in het eerste hoofdstuk, vertegenwoordigt de tweede generatie, die van Maoz, de kinderen van de overlevenden van de Holocaust. ‘Wij zijn grootgebracht door ouders en leraars die ons voortdurend op het hart drukten hoeveel geluk we hadden dat wij de Holocaust nooit hadden meegemaakt’, legt de cineast uit.

‘We mochten dan ook nergens over klagen. Dat heeft ons opgezadeld met een eigen trauma. En nu geven we het door aan onze kinderen door constant te herhalen hoeveel risico Israël loopt, dat we een klein land zijn, omsingeld door vijanden. Terwijl we in werkelijkheid met voorsprong het best bewapend zijn, kernwapens hebben, over het sterkste leger in het Midden-Oosten beschikken en de steun genieten van machtige bondgenoten.’

Eigenaardig genoeg komt de kritiek op ‘Foxtrot’ niet enkel uit conservatieve hoek. Sommige linkse columnisten in Israël waren niet opgezet met de esthetische keuzes die Maoz maakt. Volgens hen beeldt hij de bezetting van de Palestijnse gebieden te mooi en gestileerd af. ‘Ik ben een kunstenaar’, repliceert de cineast. ‘Ik ben van mening dat een kunstwerk de realiteit niet moet imiteren maar interpreteren en verhelderen.’

Maoz betreurt de kritiek, ook al omdat die volgens hem enkel het probleem bekrachtigt dat hij in ‘Foxtrot’ aankaart: ‘Ik ben niet zo naïef om te denken dat een film iets kan veranderen. Maar hij kan wel een discussie aanzwengelen. En die is nodig in mijn land. Israël heeft neerslachtigheid tot een kunstvorm verheven. Niemand kan beter dingen opkroppen dan wij. We moeten ons dringend meer openstellen en ernaar streven om onszelf te verbeteren. En de belangrijkste voorwaarde om daarin te slagen, is dat je kritiek kunt aanvaarden. Anders blijf je onvermijdelijk vaststeken.’

’Foxtrot’ speelt vanaf deze week in de bioscoopzalen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud