in memoriam

De componist die meer schreef dan enkel westerns

De Italiaanse componist Ennio Morricone is maandag in Milaan overleden na een val. Hij werd 91. Hij werd vooral bekend voor zijn filmsoundtracks.

Wie Ennio Morricone de voorbije jaren wilde interviewen, moest eerst een heel draaiboek doorploegen. Over wat wel en niet kon worden gezegd en gevraagd. Bij voorkeur geen vragen over zijn westernmuziek. En al helemaal niet het woord 'spaghettiwestern' gebruiken. Daar had hij een hekel aan. Morricone vond dat hij te veel met westerns werd geassocieerd, terwijl hij hoop en al vijf keer voor dat soort films de muziek componeerde.

Hij had een punt. Morricone - van opleiding trompettist, arrangeur en componist - schreef zijn lange leven een kleine 500 soundtracks voor film en televisie, een honderdtal pure popsongs en zo'n 150 concerto's, opera's en werken voor kamermuziek. Zelfs een mis voor de paus staat op zijn palmares.

Maar hij kon moeilijk het licht van de zon ontkennen. De samenwerking met de Italiaanse westernregisseur Sergio Leone maakte hem in de jaren 60 beroemd dankzij 'For a Few Dollars More' (1965), 'The Good, The Bad & The Ugly' (1966), en 'Once Upon a Time in the West' (1968). Wie herinnert zich de vettige mondharmonica van Charles Bronson in die laatste film niet?

De films van Sergio Leone werden bijna een opera omdat ze voortgestuwd werden door de lyriek van de muziek van Ennio Morricone.
Patrick Duynslaegher
Oud-filmjournalist

'Zijn muziek was helemaal nieuw', zei Patrick Duynslaegher, oud-filmjournalist in een gesprek met De Tijd in 2012 naar aanleiding van een concert in het Antwerpse Sportpaleis.

'De films van Leone werden bijna een opera omdat ze voortgestuwd werden door de lyriek van de muziek. Dat had heel veel te maken met de manier van werken van Leone en Morricone. De gewone gang van zaken is dat een componist aan de slag gaat wanneer de film klaar is. Hij ziet de montage en laat zich daardoor inspireren.'

'Morricone werkte voor bijvoorbeeld 'Once Upon a Time the West' helemaal anders. Hij componeerde de muziek voor die film werd gedraaid. Leone speelde de muziek af toen hij zijn film opnam. Het was de muziek die het ritme van de mise-en-scène bepaalde. Er ontstond een bepaalde choreografie tussen de acteurs en de muziek. Daardoor is de eenheid tussen beeld en muziek zo groot in die film. Bij de meeste films is dat niet zo. Je voelt vaak dat de muziek op de beelden is geplakt.'

The topfilms.

De verdienste van Morricone is niet alleen dat hij op een andere manier werkte, hij was als componist ook anders. 'De componisten voor Morricone hadden allemaal een erg herkenbare stijl. De ene werkte in de klassieke symfonische traditie, met invloeden van Gustav Mahler en Richard Strauss. De andere hield het bij jazz. En dan had je nog de componisten die popmuziek schreven.'

'Morricone was veel minder voor één stijl te vangen. Hij werd een stijl op zich. Hij gebruikte instrumenten die nog nooit iemand had gebruikt, hij experimenteerde met klanken. En hij had zoals gezegd een zeer ruim muzikaal palet. Hij schreef zowel experimentele, atonale muziek als gewone Italiaanse popdeuntjes. Dat laatste deed hij bijvoorbeeld voor 'Teorema' van Pier Paolo Pasolini', legde Duynslaegher uit.

Dominant

De muziek van Morricone in de films van Leone is erg dominant. Je kan je afvragen of de films van Leone zonder de muziek de tand des tijds doorstaan zouden hebben. 'Dat is moeilijk te zeggen. Leone was een groot regisseur. Ik zou het eigenlijk omdraaien. We kunnen ons die films zonder de muziek niet voorstellen. Zet de klank af en je begint spontaan de muziek te neuriën.'

Vreemd genoeg duurde het lang voor Morricone een Oscar won: in 2016 voor 'The Hateful Eight' van Quentin Tarantino. Weer een western dus. Tarantino was een grote fan van zowel Leone als Morricone. Maar de componist haastte er zich wel voor om geen doorslagje te maken van zijn Leone-muziek. ‘Misschien had Tarantino dat wel verwacht. Hij schrok heel erg toen hij mijn muziek voor de eerste keer koor. Maar na de tweede beluistering vond hij het toch oké’, vertelde Morricone in 2015 aan de Nederlandse televisie.

Goed voor een Oscar dus. In 2008 had hij er al wel een gekregen voor zijn hele carrière. 'Maar dat is zo'n Oscar die de Academy uitreikt als ze denkt dat ze iemand jarenlang over het hoofd heeft gezien. Het is absurd dat Morricone met al zijn verdienste voor de filmmuziek nooit een echte Oscar heeft gewonnen. Het heeft te maken met de dominantie bij de Oscars van de Angelsaksische cinema. Want als je het objectief bekijkt: Morricone componeerde, arrangeerde en dirigeerde. De meeste Amerikaanse componisten schreven hun muziek met de hulp van assistenten, arrangeerden niet en dirigeerden op een uitzondering na nooit. Dus ja... Maar Morricone heeft zich nooit ingelaten met lobbywerk in Hollywood. Hij is ook nooit uit Rome weggegaan. Hij sprak geen woord Engels', zei Duynslaegher in 2012. Vier jaar later geschiedde dan toch nog gerechtigheid.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud