in memoriam

Kirk Douglas, de laatste legende van klassiek Hollywood

De acteur zal voor altijd verbonden blijven aan zijn rol in 'Spartacus'. Hij werd 103 jaar.

‘Doorzettingsvermogen en werkvreugde zijn niet alles. Elke acteur heeft wat geluk nodig. En ik heb geluk gehad in mijn leven. Veel geluk’, verwees Kirk Douglas naar zijn armlastige jeugd als enige zoon van joods-Russische immigranten in Amsterdam, een stadje in de staat New York. Zijn vader ging als voddenman – een verkoper van oude kleren in een hand- of bakfiets  - de straten af. ‘Zelfs in een buurt waar elke familie vocht om te overleven werd neergekeken op de voddenman’, schreef Douglas in zijn biografie ‘The Ragman’s Son’ uit 1988. 

Zijn bekendste rol als de Romeinse slaaf Spartacus.

Douglas had het geluk dat hij goed was in worstelen en zijn acteerstudies met het prijzengeld van zijn tornooien kon betalen. In al zijn rollen speelde hij zijn atletisch vermogen en fysieke pré­sen­ce uit, net als zijn haast minachtende grimas en speciale stem. Daarom hoeft het niet te verwonderen dat hij er de brui aan gaf toen in 2004 - na een carrière van bijna 60 jaar - zijn lichaam niet meer meekon.

Zijn rollen waren die van individualistische strebers, mensen die koste wat het kost 'iets' in het leven willen bereiken: militairen, cowboys, atleten en historische figuren. Behalve zijn eerste dan. In 'The Strange Love of Martha Ivers' (1946) kreeg hij de rol van een onzekere, beïnvloedbare jongeman. Het werd meteen zijn laatste keer dat we hem zagen als een twijfelaar en zwakkeling.

Bokser

Douglas maakte voor het eerst indruk als de gewetenloze bokser Midge Kelly in 'Champion' (1949), de eerste film waar hij een Oscarnominatie voor kreeg. In 1955, als tegenzet op de scheiding van zijn eerste vrouw (en de moeder van Michael Douglas) richtte hij zijn eigen productiemaatschappij op. Byrna Productions was cruciaal voor twee toprollen uit Douglas' carrière, beide in films van het toen nog aanstormende talent Stanley Kubrick.

Kirk Douglas als schilder Vincent van Gogh. ©Photo News

Eerst was er de antioorlogsfilm 'Paths of Glory', waar de nog niet geheel ontmenselijkte kolonel Dax aan het front drie gedeserteerde soldaten van het vuurpeloton probeert te redden. De film was zo overtuigend dat hij tientallen jaren verboden bleef in Frankrijk, wegens belediging van het leger. Maar Parijs maakte dat in 1985 goed door Douglas het Legion d'Honneur op te spelden. De tweede rol was die in 'Spartacus' (1960), die voor eeuwig aan hem zal blijven kleven.

De jaren 50 waren helemaal de zijne. Nog zo'n indrukwekkende vertolking: die van Vincent van Gogh in 'Lust for Life' (1956) van Vincente Minnelli. Met zijn putje in zijn kin - zijn handelsmerk - leek Douglas zelfs op de zwaarmoedige Nederlandse schilder. Legendarisch was Douglas ook in 'Ace in the hole' (1951). In de prent, een vroege kritiek op de sensatiezucht van de pers, speelde hij een journalist die een scoop heeft en dat verhaal uit eigen ambitie zo lang mogelijk wil rekken. Even bikkelhard was een jaar later 'The Bad and the Beautiful', opnieuw van Minnelli. Dit keer kreeg niet de pers, maar het achterdochtig wereldje van Hollywood zelf ervan langs.

Tegen de mainstream

Douglas was de laatst overgebleven acteur uit de naoorlogse periode van The Golden Age in Hollywood. Die periode wordt zo genoemd omdat het aantal kwaliteitsvolle en succesvolle films, ondanks een streng conservatief studiosysteem, duizelingwekkend was. Het tijdperk duurde tot de jaren 60 en bracht in de postoorlogsjaren ook Burt Lancaster, Gregory Peck, Steve McQueen en Paul Newman voort.

In 'Paths of Glory' van Stanley Kubrick.

Douglas was ook een filantroop die tegen de mainstream durfde in te gaan en mensen steunde die uit de gratie waren gevallen, zoals Dalton Trumbo. De scenarist van 'Spartacus' was een van de velen die in volle McCarthysime op de zwarte lijst terechtkwamen wegens communistische sympathieën. Trumbo kon ondanks zijn beroepsverbod zijn brood verdienen door met pseudoniemen te werken. Douglas zette zijn naam gewoon op de aftiteling. Als producent van 'Spartacus' kon hij dat.

Kirk Douglas in 2003 in zijn huis in Beverly Hills. ©Photo News

Met hem verdwijnt ook het hoofd van een Hollywoodfilmdynastie. Zijn zoon Michael - getrouwd met actrice Catherine Zeta Jones - bouwde ook een succesrijke filmcarrière uit, met als hoogtepunt zijn rol van de beurshaai Gordon Gekko in 'Wall Street'.  Kleinzoon Cameron was ook acteur, zij het een minder succesvolle dan zijn vader en grootvader. In 2003 waren de drie samen te zien in 'It runs in the Family'. In 2004 zette de oudste Douglas na 85 films een punt achter zijn imposante filmcarrière.

Opmerkelijk: Kirk Douglas kreeg nooit een Oscar. Drie keer bleef hij met lege handen achter. In 1996 volgde een wiedergutmachung met een ere-Oscar voor zijn carrière. Laat er geen twijfel over bestaan: de Oscars van zondag worden boven alles een eerbetoon aan de 'zoon van een voddenman' die ooit beweerde: 'Om iets te bereiken moet je dapper genoeg zijn om te falen'.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud