Advertentie

Kunst tussen leven en dood

©rv

De documentaire ‘Cells’ toont de kunstenaar Martin uit den Bogaard tijdens een opmerkelijke queeste: beschikking krijgen over zijn eigen dode lichaam.

In ‘Cells’ schetst regisseur Wil Mathijs een portret van de merkwaardige artiest, wiens werk heel veel raakvlakken heeft met installaties van Damien Hirst. ‘Maar als je het op een precieze tijdlijn zet, was Martin de eerste die werkte met biologisch materiaal. Hij is uiteindelijk wel underground gebleven terwijl Hirst veel commerciëler gegaan is en veel meer bekendheid en rijkdom verworven heeft.’

Wil Mathijs ©rv

Veel van het werk van Uit den Bogaard maakt deel uit van de private kunstverzameling van Geert Verbeke uit Kemzeke, beheerd door de Verbeke Foundation. Daar hoort onder meer ‘Cow’ bij, een werk uit 1990 dat de verschillende niet-eetbare delen van een geslachte koe uitstalt in hermetisch afgesloten glazen kisten. Toen Mathijs een paar jaar geleden een expositie in de Foundation bezocht, werd zijn oog (en oor) getrokken door een wetenschappelijk/artistiek experiment dat de artiest al meer dan een decennium bezig houdt. Hij prikt twee elektroden in dood weefsel - dierlijke embryo’s, een inktvis, een konijn maar ook een vinger van een bevriende kunstenaar - en zet de geregistreerde energie via een computer om in beeld en geluid. ‘Zo roept hij een filosofische vraag op’, legt Mathijs uit. ‘Wat betekent het als een stuk weefsel nog energie bevat terwijl het klinisch gezien dood is? Wat is dan de definitie van de dood? Dat is voor Martin geen romantische gedachte. Hij bekijkt de dood heel sec en realistisch. Het is een stuk koe of een stuk vinger, en daarmee stopt het.’

Mathijs volgde Uit den Bogaard over een periode van drie jaar terwijl de kunstenaar allerlei wettelijke instanties bezocht met een ongewone vraag: hoe kan hij het regelen dat hij zijn eigen lichaam na zijn dood mag verwerken in een kunstwerk? Tot vandaag heeft niemand hem een sluitend antwoord gegeven. Tussendoor roept de film ook ethische en filosofische implicaties van Martins kunst op en zet hij de zwarte humor van zijn zonderlinge hoofdpersonage in de verf, waardoor hij ondanks zijn onderwerp nooit morbide wordt. Uit den Bogaard is zonder twijfel een fascinerende man, die obsessief met zijn werk bezig is. Zijn franjeloze kijk op de werkelijkheid - hij noemt zichzelf ‘een relativerende materialist’ - is verfrissend en uniek.

Wat betekent het als een stuk weefsel nog energie bevat terwijl het klinisch gezien dood is?
Wil Mathijs
regisseur

Daarmee gaat echter niet iedereen akkoord. Toen ‘Cells’ een uitnodiging kreeg voor een filmfestival in China werd hij prompt tegengehouden. De cultuurcommissie vond dat hij te veel schokkende beelden bevatte. Via een vriend van Mathijs in Hongkong werd ‘Cells’ alsnog binnengesmokkeld. Maar China was niet het enige land dat aanstoot nam. ‘Er was een Nederlandse zender geïnteresseerd in de film maar enkel als ik erin knipte’, vertelt de cineast. ‘Ze hadden een probleem met een scène over ‘Cow’, waarin je ziet hoe de koe die uiteindelijk Martins kunstwerk zal vormen geslacht wordt. De zender vreesde voor klachtenbrieven van hun kijkers. Ik heb nee gezegd en dus hebben ze ‘Cells’ niet aangekocht. Tant pis. Ik vind het behoorlijk hypocriet om beelden te weigeren die de realiteit tonen. Ik wou die scène in mijn film om te illustreren dat mensen niet per se weten wat het betekent om een biefstuk te eten. Ik ben geen vegetariër en Martin ook niet. Maar blijkbaar is het anno 2014 nog altijd een probleem om dat te tonen.’

‘Cells’ is vanaf deze week in verschillende bioscopen te zien, vaak samen met een debat. De precieze vertoningsdata vindt u op www.cells-themovie.coml.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud