Mijmeren over het universum

©Voyage of Time UG

Hoe zag de eerste vonk van de big bang eruit? Wat zette bacteriën ertoe aan het leven op aarde op gang te trekken? Het zijn maar enkele van de grote vragen die Terrence Malick aankaart in zijn imposante en emotionele filmgedicht ‘Voyage of Time: Life’s Journey’.

Als de Amerikaanse regisseur Terrence Malick een devies huldigt, is het dat elke film de tijd neemt die hij nodig heeft. Na zijn ijzersterke debuut ‘Badlands’ (1973) werkte hij vijf jaar aan ‘Days of Heaven’, een romantisch drama dat al evenveel indruk maakte. Waarna Malick twintig jaar lang niets meer van zich liet horen om in 1998 al even onverwacht uit te pakken met een nieuwe parel, de oorlogsfilm ‘The Thin Red Line’. Sindsdien blijft hij met grotere regelmaat aan het werk. Hij zit intussen al aan negen films, met de Gouden Palm voor ‘Tree of Life’ in 2011 als de uitschieter. Maar een echte veelfilmer zal hij nooit worden.

KORT
  • ‘Voyage of Time; Life’s Journey’ is een documentaire van de Amerikaanse regisseur Terrence Malick (‘The Thin Red Line’, ‘Tree of Life’).
  • De film brengt wetenschappelijk onderbouwd het ontstaan, de evolutie en de onvermijdelijke dood van ons universum in beeld.
  • ‘Voyage of Time’ is geen klassieke documentaire, maar een filosofische bespiegeling.
  • De film is visueel overweldigend, al doet de mijmerende vertelstem van Cate Blanchett hem niet altijd recht aan.

Geen enkele film illustreert die principiële bezonnenheid beter dan ‘Voyage of Time: Life’s Journey’. Op die documentaire heeft Malick bijna veertig jaar gekauwd. Het idee dat de film ontstaan is in het hoofd van een jonge dertiger en afgewerkt werd door een wijze grijsaard van begin zeventig past ook bij het extreem ambitieuze onderwerp: de levensgeschiedenis van ons universum.

Spirituele ervaring

Malick voert de kijker chronologisch doorheen het weidse uitspansel, waarin onbestemde materie tolt en broeit, naar de jonge aarde, waarop de prille korst zich vormt uit stollend lava, naar microscopische elementen, waar plots leven in schiet, voorbij de eerste mens en diens latere evoluties naar het onvermijdelijke slotakkoord van de hele majestueuze symfonie. Als dat allemaal zeer verheven klinkt, dan is dat voor een deel omdat de beelden die Malick bij momenten opvoert een spirituele ervaring creëren, wat ongetwijfeld het idee is dat de cineast voor ogen had.

Nog voor er een script was, stuurde hij zijn producenten een citaat van Albert Einstein: ‘Het mooiste wat we kunnen ervaren, is mysterie. Daaruit vloeit alle echte kunst en wetenschap voort. Wie die emotie niet kent, wie niet meer kan stilstaan bij verwondering en ontzag kan voelen, is zo goed als dood.’

De gemiddelde kijker loopt niet warm voor veel feiten en kennis. We wilden een film die het publiek inspireert.
Sophokles Tasioulis
Producer

De vraag blijft waarom Malick het nodig vindt om die beeldenpracht nu en dan te onderstrepen met een overbodige streep voice-over. Zweverige zinsneden als ‘Mother… Who are you? Lifegiver… Lightbringer’ leiden de aandacht af, ook al is het de warme stem van Cate Blanchett die je te horen krijgt. ‘Terrence was vooral geïnteresseerd in de poëzie’, legt producent Sophokles Tasioulis uit. ‘Hij wou de gevoelige en intuïtieve kant van het verhaal naar voren brengen. De vrouwelijke zijde, zeg maar. Tenslotte is de natuur vrouwelijk, Moeder Natuur. Als bioscoopbezoeker wil je bovendien emotioneel geraakt worden. Daarom koop je een kaartje.’

Die emotionele impact lag niet voor de hand, gaat Tasioulis verder. ‘Ik moet toegeven dat ik me er zorgen om maakte. De films van Malick zijn soms heel afstandelijk. Ik heb al meegewerkt aan BBC-projecten zoals ‘Planet Earth’ en ‘Deep Blue’. Ik weet hoe je een natuurdocumentaire aantrekkelijker en publieksvriendelijker kunt maken. Stop er een ijsberenjong of een olifantenkalf in en je hebt het publiek mee. ‘Voyage of Time’ gaat echter over planeten en microben. Die zijn niet knuffelbaar of lief.’

Wetenschap

‘Voyage of Time’ is wetenschappelijk correct. Tijdens het productieproces deed Malick een beroep op zowat 40 astrofysici, paleontologen en andere professoren en specialisten uit verschillende vakgebieden. Ze mochten - vaak in tegenstelling tot de producenten - geregeld feedback geven op de montages van de film.

Omdat ‘Voyage of Time’ geen feitelijke omkadering of uitleg bevat, blijft het publiek verstoken van die wetenschappelijke inzichten. Daar hadden de professoren geen enkel probleem mee, zegt Tasioulis: ‘Onze adviseurs hadden net veel lof voor de poëtische benadering. Een onderwerp als dit wordt doorgaans heel droog behandeld. En de gemiddelde kijker loopt niet warm voor veel feiten en kennis. We wilden een film die het publiek zou inspireren. Het is onze overtuiging dat je pas echt in een onderwerp geïnteresseerd raakt als je er eerst een liefde voor ontwikkelt. Die emotionele band is cruciaal.’

‘Voyage of Time: Life’s Journey’ speelt vanaf deze week in de bioscoopzalen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content