Rock en punk bestreden samen het Britse racisme

De activisten van het eerste uur van Rock Against Racism. De man met de krant is bezieler Red Saunders. ©Periscoop Film

Met een hoge werkloosheid en veel sociale ellende vormden de jaren 70 in het Verenigd Koninkrijk een voedingsbodem voor de opkomst van het racistische National Front. De beweging Rock Against Racism ging daar tegenin. De documentaire ‘White Riot’ doet het verhaal.

Het gebeurt wel vaker dat een beroemde muzikant van het podium gebruikmaakt om zijn publiek een politieke boodschap mee te geven. Maar wat Eric Clapton allemaal verkondigde tijdens een concert op 5 augustus 1976 in de Odeon in Birmingham was ongehoord. Volgens meerdere ooggetuigen - er bestaat geen opname van - praatte Clapton de nummers aan elkaar met racistische opmerkingen en welgemeende lofbetuigingen aan het adres van de conservatieve Britse politicus Enoch Powell. Die had zich in 1968 laten opmerken met zijn beruchte speech ‘Rivers of Blood’, waarin hij ervoor pleitte alle donkere migranten terug te sturen naar hun land van afkomst.

Trailer

Punk was niet alleen muziek en mode. Het was ook een levenshouding. Het ging om solidariteit en gelijkheid, mensen uit alle lagen van de bevolking die samenkomen.
Rubika Shah
Regisseur

Clapton was lang niet de enige Brit met racistische ideeën. Het extreemrechtse National Front maakte in de jaren 70 een stevige opmars. In 1976 haalde de partij tot 20 procent van de stemmen in sommige delen van het land, voornamelijk Oost-Londen en steden in het noorden van Engeland waar veel migranten woonden. Maar dat iemand als Clapton, die zijn solocarrière had gelanceerd met een succesvolle cover van Bob Marley’s ‘I Shot the Sheriff’, zich zo opstelde, schoot bij veel mensen in het verkeerde keelgat.

Een van die geschokte (ex-)fans was de muziekfotograaf Red Saunders, en hij besloot het daar niet bij te laten. In een protestbrief die hij naar alle muziektijdschriften stuurde, haalde hij hard uit naar Clapton en riep hij op zich aan te sluiten bij een nieuwe beweging: Rock Against Racism (RAR). Wat begon als een concept - het knip- en plakfanzine Temporary Hoarding en concerten waar zwarte en witte musici samen op het programma stonden - verspreidde zich razendsnel over heel Engeland. Op 30 april 1978 culmineerde Rock Against Racism in een optocht naar en festival in Victoria Park in Londen, waar zich 80.000 mensen verzamelden.

The Clash met 'White Riot'.

De creatieve documentaire ‘White Riot’ blikt snedig en energiek terug op die licht ontvlambare periode en haalt de activisten weer voor de camera. ‘Wat Rock Against Racism zo bijzonder maakt, is de timing', stelt regisseur Rubika Shah. ‘Dit was het moment waarop punk doorbrak, en hier zien we een kant die doorgaans niet aan bod komt. Punk was niet alleen muziek en mode. Het was ook een levenshouding. Het ging om solidariteit en gelijkheid, mensen uit alle lagen van de bevolking die samenkomen. Punk oversteeg klasse, ras en geslacht. Al die barrières bestaan niet in punk. En Joe Strummer van The Clash was daar het boegbeeld van.’

Het is geen toeval dat ‘White Riot’ zijn titel bij een bekende song van die groep haalt, een oproep aan witte Britten om net als hun zwarte landgenoten in opstand te komen tegen sociale wantoestanden. Rock Against Racism was een beweging voor en door gewone Britten, met een enthousiasme dat ook uit de film straalt. ‘Het waren mensen in verschillende steden die elkaar opbelden en inspireerden, met het kantoortje in Londen als spilpunt', zegt ze. ‘Als je een brief stuurde naar dat hoofdkwartier, kreeg je een spandoek van Rock Against Racism. Die kon je dan ophangen in je plaatselijke sporthal of buurtcentrum en een concertje organiseren. Het idee was dat iedereen de wereld kan veranderen.’

Reddingsboei

Dat Rock Against Racism de wereld veranderd heeft, wil Shah niet gezegd hebben. Tegen de vroege jaren 80 doofde de beweging weer langzaam uit. Maar RAR heeft er ongetwijfeld toe bijgedragen dat het National Front niet verder kon doorbreken, meent de cineaste. ‘De grote verdienste van Rock Against Racism is dat het de jeugd bereikt heeft, en dan vooral witte jongens uit de arbeidersklasse. Saunders en zijn kompanen maakten zich terecht zorgen dat die jongeren verleid zouden worden door het extreemrechtse gedachtegoed. Rock Against Racism was voor hen een reddingsboei.’

‘White Riot’ mag het dan hebben over een periode van 40 jaar geleden, het verhaal is op meer dan één manier verbonden met vandaag. Ook dat komt naar voren uit de film. ‘Kijk maar naar de slogans die het Nationaal Front gebruikte', zegt Shah. ‘Die lijken verdacht veel op de slogans waarmee iemand als Nigel Farage campagne voert. Al ben ik ervan overtuigd dat het over het algemeen wel de goede kant opgaat, hoe traag ook. Ja, racisme bestaat nog. Maar we kunnen er al veel beter over praten dan toen.'

White Riot

Wat?

Documentaire over Rock Against Racism, een culturele en activistische beweging in de jaren 70 die een tegengewicht wou bieden aan het extreemrechtse National Front.

Waarom de moeite?

Regisseur Rubika Shah brengt niet enkel met verve een vergeten stukje geschiedenis onder de aandacht, ze pompt er aanstekelijke punkenergie in en ze maakt duidelijk waarom het verhaal ook vandaag nog relevant is.

Waar te zien?

‘White Riot’ is vanaf 27 januari beschikbaar op Zed vanuit je zetel, Cinema bij je thuis, Proximus Pickx en Sooner.be.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud