'The Underground Railroad': met een ondergrondse trein weg uit de slavernij

Caesar en Cora proberen aan hun miserabel slavenleven in Georgia te ontkomen. Ze staan symbool voor het onrecht van de Amerikaanse slavernij.

In ‘The Underground Railroad’, de magnifieke miniserie naar de gelijknamige roman van Colson Whitehead, kijkt regisseur Barry Jenkins terug op de schandvlek van de Amerikaanse slavernij. Maar hij richt zijn blik ook resoluut op de toekomst.

De goedkeuring van het Dertiende Amendement in 1865, vlak na het einde van de burgeroorlog, stelde slavernij definitief buiten de wet in de Verenigde Staten. Alle noordelijke staten hadden de praktijk al in het begin van de 19de eeuw afgezworen en in 1830 was ook Canada gevolgd.

trailer

Een halve eeuw lang was het noorden van de VS dus het beloofde land voor de zwarte slaven in het zuiden, en vele duizenden riskeerden hun leven om er te raken. Daarvoor konden ze een beroep doen op uitgestippelde routes en onderduikadressen, een geheim netwerk dat bekendstond als de ‘Underground Railroad’. Met spoorwegen en ondergrondse tunnels hadden die ontsnappingswegen niets te maken - pas in 1863 dook de eerste ondergrondse trein op in de VS - maar de naam werd een mythe.

Surrealisme

In de serie ‘The Underground Railroad’ presenteert regisseur Barry Jenkins (Oscarwinnaar met ‘Moonlight’) een letterlijke interpretatie van die mythe. We zien hoe de jonge zwarte vrouw Cora besluit om samen met de ondernemende Caesar weg te lopen van een plantage in Georgia. Tien afleveringen lang volgen we hun omzwervingen door verschillende staten, terwijl ze op de hielen worden gezeten door de uitgekookte slavenjager Ridgeway.

Jenkins’ versie van ‘The Underground Railroad’ is een verbluffend epos en een even onverbiddelijke als poëtische blik op een onverteerd verleden.

Elk traject leggen ze effectief af met een stoomtrein onder de grond. Dat surrealistische concept haalde Jenkins uit het gelijknamige boek van Colson Whitehead uit 2016, dat bekroond werd met zowel een Pulitzer als een National Book Award. Jenkins was al lang op zoek naar een verhaal dat, zoals hij het formuleert in een interview met het blad Rolling Stone, ‘het verhaal van mijn voorvaderen vertelt en het instituut van de Amerikaanse slavernij ter verantwoording roept’. Whiteheads roman bleek het ideale platform.

Wreedheden

Jenkins’ versie van ‘The Underground Railroad’ is een verbluffend epos en een even onverbiddelijke als poëtische blik op een onverteerd verleden. Nu en dan trakteert hij de kijker op onvoorstelbare wreedheden en vernederingen, en er hangt een voortdurende dreiging over de serie. Maar net zoals in ‘Moonlight’ laat Jenkins ondanks al die duisternis ook verrassend veel ruimte voor schoonheid en romantiek. Dat zijn Terrence Malick-achtige toon soms meer gezwollen is dan je zou willen, neem je er probleemloos bij.

The Underground Railroad

Wat?

Tiendelige bewerking van de bekroonde gelijknamige roman van Colson Whitehead over een jonge zwarte vrouw die midden 19de eeuw uit de slavernij probeert te ontsnappen via een geheim ondergronds netwerk.

Waarom de moeite?

Regisseur Barry Jenkins evoceert in zijn gekende lyrische stijl (zie ‘Moonlight’) de duistere erfenis van de slavernij in Amerika. Het verhaal combineert hard realisme en historische referenties met metaforische ideeën en een verrassende zin voor romantiek.

Waar te zien?

‘The Underground Railroad’ is vanaf 14 mei beschikbaar op Amazon Prime Video.

De ondergrondse spoorweg als metafoor voor de hunkering naar vrijheid is niet de enige onderliggende laag in dit verhaal. Whitehead omschrijft zijn roman als historische fictie, wat onder meer inhoudt dat hij het verhaal ziet als een weerspiegeling van de volledige geschiedenis van zwarte onderdrukking.

Jenkins omarmt die insteek volledig. Zo verwijzen de medische tests waar Cora weet van krijgt naar de vermaarde Tuskegee-studie van midden vorige eeuw, waarbij de Amerikaanse overheid zonder hun medeweten Afro-Amerikanen besmette met syfilis. Het lot van Valentine Farm, waar een zwarte gemeenschap een succesvolle wijngaard opbouwt, herinnert dan weer aan de gebeurtenissen in Tulsa in 1921, waar 36 mensen omkwamen tijdens zware rassenrellen.

Zaadjes

‘The Underground Railroad’ gaat echter vooral over het belang van verhalen en getuigenissen. Whitehead en Jenkins onderstrepen keer op keer dat de slavernij en haar littekens de voorbije 150 jaar systematisch gewist of minstens geminimaliseerd zijn. Daarom moeten gevluchte personages elke keer als ze in een station van de ondergrondse spoorweg arriveren in een dik logboek opschrijven wie ze zijn en waar ze vandaan komen.

Cora heeft bovendien voortdurend een zakje bij zich met okrazaadjes die ze uit de plantage heeft meegenomen en ergens hoopt te planten. Jenkins ziet de serie als een verhaal in dat logboek én als een zaadje dat hij plant. Hij blikt terug naar het verleden en wil de weg effenen voor de toekomst.

Toen hij voor ‘The Underground Railroad’ in Georgia op zoek ging naar geschikte locaties stelde hij vast dat elk spoor van het slavenverleden verdwenen is. Daarom liet hij de slavenkwartieren nabouwen, en die staan er nog altijd. De bedoeling is dat andere filmmakers, die misschien niet het budget hebben om sets te bouwen, er gebruik van kunnen maken om hun eigen verhalen te vertellen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud