Advertentie

‘Zoektocht naar geld dwong me de hoofdrol te spelen'

Natalie Portman, een van de vele supersterren in Cannes. Ze stelde er haar eerste film als regisseur voor: ‘A Tale of Love and Darkness’, naar Amos Oz. ©REUTERS

‘Zodra ik actrice werd, wist ik dat ik ooit zelf een film wou maken’, zegt Natalie Portman. Op haar 33ste is het zover, met de verfilming van Amos Oz’ ‘A Tale of Love and Darkness’.

Als debuterend regisseur je film mogen voorstellen op het festival van Cannes is een hele eer, maar Natalie Portman is dan ook niet zomaar een beginneling. Als actrice werd ze een wereldster dankzij onder meer ‘Léon’, de tweede ‘Star Wars’-trilogie, ‘V for Vendetta’ en ‘Black Swan’. Voor die laatste film kreeg ze een Oscar. Bovendien is ‘A Tale of Love and Darkness’, het debuut in kwestie, niet zomaar een drama. Het betreft een bewerking van de roman ‘Een verhaal van liefde en duisternis’ van Amos Oz, volgens velen de grootste nog levende schrijver van Israël.

Het boek is autobiografisch, over hoe de jonge Amos vlak na de Tweede Wereldoorlog samen met zijn vader Arieh en zijn moeder Fania naar Jeruzalem verhuisde. Arieh voelde zich daar meteen thuis, Fania had het veel moeilijker. Ze zonk steeds dieper weg in een depressie, ontgoocheld in het leven dat ze in het zogenaamde Beloofde Land gevonden had. Tegelijk schetst Oz een beeld van de eerste stappen die Israël als natie probeerde te zetten en hoe de verhouding met de gedwongen buur Palestina evolueerde.

Portman maakt zich de lijvige roman mooi eigen. Ze reconstrueert niet alleen geloofwaardig de periode van toen, maar door de ogen van haar jonge hoofdpersonage stelt ze ook goed het familiedrama scherp.

Onwetend

Het blijft niettemin een ambitieus idee om als eerste langspeelfilm te kiezen voor een boek dat zo complex en beladen is als ‘Een verhaal van liefde en duisternis’. ‘Naar het schijnt moet je heel naïef en onwetend zijn om grote uitdagingen aan te pakken’, zegt ze lachend. ‘Ik had er in elk geval geen idee van hoe groot dit project zou zijn.’

De eerste horde was de zegen van Amos Oz krijgen, iets wat al verscheidene regisseurs en producenten voor haar niet was gelukt. Die kwamen echter aandraven met een script waarmee de schrijver niet kon leven, voornamelijk omdat ze een handige uitleg verzonnen voor de wanhoopsdaad van Oz’ moeder. ‘Toen ik vroeg om het boek te mogen verfilmen, had Amos twee voorwaarden’, vertelt Portman. ‘Eerst en vooral mocht ik geen verklaring zoeken voor die daad. Daar had ze miljoenen redenen voor en niemand kan het begrijpen. Ook Amos zelf niet. Daarnaast zei hij me dat ik geen film van het boek mocht maken. Het moest mijn eigen project worden.’

Aanvankelijk wou Portman de rol van de moeder aan een Israëlische actrice geven, maar dat was niet naar de zin van haar geldschieters. ‘Omdat ik nooit eerder een film had gemaakt en omdat dit geen commercieel project is, wou niemand me het geld geven’, legt ze uit. ‘En zeker niet met een onbekende actrice in die rol. Na een paar jaar tegen een muur te hebben gelopen, heb ik beslist om het zelf te doen.’

Er was ook verlegenheid in het spel, wat vreemd klinkt voor iemand met Portmans staat van dienst. ‘Als een vrouw een film maakt en zichzelf een grote rol geeft, dan klinkt het vaak dat ze dat uit ijdelheid doet’, meent ze. ‘Ik had geen zin in die kritiek. Maar toen ik in een museum het werk van visuele kunstenaars als Cindy Sherman en Francesca Woodman zag, begreep ik dat het geen probleem zou mogen zijn om zelf deel uit te maken van mijn werk.’

Politiek verhaal

Behalve een familiedrama is ‘A Tale of Love and Darkness’ ook een politiek verhaal. Het hoeft niet te verbazen dat Portman daarvoor gekozen heeft. Ze is trots op haar Joodse afkomst en verkondigt graag haar liefde voor het Hebreeuws, een taal die ze hier voor het eerst ook op het witte doek in de mond neemt. Ze schrikt er normaal gezien ook niet voor terug om haar politieke overtuiging te uiten. Zo liet ze onlangs nog in het vakblad The Hollywood Reporter optekenen dat ze ‘geschokt en ontgoocheld’ was door de herverkiezing van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu, die ze ‘racistische opmerkingen’ aanwrijft.

In Cannes ruilt ze die scherpe bewoordingen in voor meer omfloerste kritiek. Dat ze zich perfect kan vinden in de overtuiging van Amos Oz bijvoorbeeld, sinds jaar en dag de grote voorvechter van de vredesbeweging in Israël. ‘Ik vind zijn ideeën bijzonder sterk’, zegt ze. ‘Neem nu de manier waarop hij het conflict tussen Israël en Palestina kadert. Hij vergelijkt Israël en Palestina met twee kinderen die mishandeld zijn door dezelfde vader, Europa. Palestina door de koloniale bezetting, Israël door het antisemitisme. Maar in plaats van elkaar daarin te vinden, herhalen ze dat gewelddadige gedrag tegenover elkaar. Die visie op de realiteit is uniek, en dat maakt iemand als Amos Oz zo bijzonder.’

Er zijn ook absoluut mensen nodig die het aandurven de zaken anders te bekijken, meent Portman. ‘We moeten onze eigen mythologie in vraag durven te stellen’, besluit ze. ‘Iedereen vertelt zichzelf verhalen om zijn identiteit te vormen. Maar je moet ervoor oppassen dat je door die verhalen niet de voeling met de realiteit verliest. Anders loopt het slecht af. Je moet je aanpassen aan de realiteit. Het past niet om te blijven vasthouden aan een droom van honderd jaar geleden. Je moet kijken naar vandaag, wat nu nodig is om iedereen een aanvaardbaar leven te geven. Het is de enige manier om de problemen op te lossen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud