Blauwe schilderijen zijn het meeste waard

©BLOOMBERG NEWS

Wie dit weekend gaat shoppen op de kunstbeurs Tefaf houdt best rekening met de kleur van de schilderijen. Voor extra toetsen blauw en rood betaalt u meer. Al kunt u op blauw wel verdienen bij een doorverkoop, leert onderzoek.

Veilingmeesters weten het al langer: blauw en rood liggen goed in de kunstmarkt. Voor dat buikgevoel bestaat nu ook wetenschappelijke onderbouwing, mét een verrassend universele draagwijdte. Luc Renneboog, die als professor corporate finance aan de universiteit van Tilburg uitgebreid onderzoek doet naar kunstbeleggingen, achterhaalde met twee collega’s wat kunstliefhebbers willen betalen voor diverse kleuren, of dat ook financieel rendement oplevert, en welke emoties het proces sturen.

In een eerste luik keken de onderzoekers naar de link tussen de wereldwijde veilingprijzen van schilderijen en de kleuren die erin voorkomen. Om zeker te zijn dat de prijzen uitsluitend de voorkeur voor specifieke kleuren weerspiegelen, werden alleen abstracte schilderijen met kleurvlakken weerhouden. Portretten of geometrische vormen sneuvelden omdat zij de waardering kunnen beïnvloeden en de aandacht afleiden van de kleur.

Volgens die selectiecriteria bleven voor de veilingperiode 1994-2017 exact 5.482 schilderijen en kleurtekeningen van 66 verschillende kunstenaars over, van abstract expressionisme tot Bauhaus.

Rendement

De resultaten zijn duidelijk: voor een extra streepje blauw en rood in een schilderij betalen kopers een premie. Vooral voor blauw loopt die stevig op. Bij het gemiddelde werk is 14 procent van de oppervlakte blauw gekleurd. Als dat blauwe vlak een vijfde groter wordt - en 17 procent van het geheel beslaat - geeft dat een meerprijs van 10,6 procent. Bij een gemiddelde hamerprijs van 504.349 dollar komt dat neer op 53.612 dollar extra.

10,6%
Een vijfde meer blauw op een typisch schilderij vertaalt zich op veilingen in een meerprijs van 10,6 procent.

Ook een vijfde meer rood op het doek is een premie waard, al is die met 4,2 procent de helft kleiner. Voor de andere onderzochte kleuren geel, oranje, groen en paars is er geen premie. De combinatie rood-blauw scoort ook, net als groen-blauw en geel-blauw.

Voor wie meteen alles met veel blauw en rood wil opkopen in de hoop die werken op termijn met winst door te verkopen, hebben Renneboog & co. ook het rendement per kleur onderzocht. Dat kan tegenvallen, want het extra geld dat u voor blauwe tinten op tafel legt verhoogt de initiële investeringskosten. Daardoor is het lang niet zeker dat er op termijn extra rendement tegenover staat.

Maar ook hier springt blauw eruit door als enige kleur een positief rendement - en dus een verdere prijsstijging - te leveren. Daarbij past wel de bedenking dat kunstreturns moeilijk te berekenen zijn gezien een klein aantal werken steeds opnieuw verkocht wordt, wat dus opeenvolgende prijsgegevens genereert.

Plezierig

Kleur is uiteraard niet de enige waardebepaler van een schilderij. De reputatie van de kunstenaar en van het veilinghuis dat het werk aanbiedt - Christie’s en Sotheby’s op kop - hebben nog meer invloed op de prijs. Maar kleur verklaart wel een aanzienlijke 13 procent van de prijsvariatie, blijkt uit het onderzoek.

Voor het tweede luik zette het onderzoeksteam een identiek labo-experiment in drie landen op: Nederland, de VS en China. Proefpersonen kregen afbeeldingen van abstracte schilderijen te zien, met de vraag ze te rangschikken volgens voorkeur en erop te bieden met geld dat ze gekregen hadden. Weer eindigden blauw en rood bovenaan, en dat in de drie landen.

‘Dat we dezelfde kleurenhiërarchie terugvinden in drie verschillende culturen is toch verrassend. Je zou denken dat kleurvoorkeuren cultureel bepaald zijn’, zegt Renneboog. Na blauw en rood kwam groen overal op de derde plaats.

De onderzoekers maten ook de emotionele respons op de getoonde werken. Blauw wordt als plezierig ervaren, waardoor er meer bereidheid is om te bieden. De les voor een opportunistische kunstenaar is duidelijk: gebruik zo veel mogelijk blauw als je geld wil verdienen.

Of zijn kleurvoorkeuren modegevoelig en veranderen ze met de tijd? ‘Ik vermoed van niet’, zegt Renneboog. ‘Blauw en rood zijn basiskleuren, en bij studies naar de emotionele reactie op kleuren scoorden beide honderd jaar geleden ook al goed.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect