Advertentie
Advertentie
reportage

‘De naam Jan Hoet wordt meer en meer vergeten’

Jan Hoet junior leidt ons rond in de Bernaerts veiling. ©SISKA VANDECASTEELE

Bijna acht jaar na zijn overlijden gaan zestig objecten uit het kunstarchief van Jan Hoet, de oprichter van het S.M.A.K., onder de hamer. ‘Mijn vader besefte niet wat hij allemaal in huis had’, zegt zijn zoon Jan Hoet Jr.

Na de dood van de Gentse kunstpaus Jan Hoet erfden zijn vrouw en drie kinderen een archief van 600 kunstwerken en parafernalia van kunstenaars met wie hij een nauwe band had. Een tiende daarvan wordt volgende week geveild.

Opvallend: de verkoop vindt plaats bij Bernaerts in Antwerpen, niet bij het veilinghuis Phillips, waar dochter Marianne Hoet werkt. Phillips speelt in een hogere prijsklasse, legt haar broer Jan Hoet Junior uit - zijn zus zit thuis met corona. Met 60.000 euro is de geschatte opbrengst aan de lage kant. Dat komt omdat driekwart van de zestig voorwerpen edities zijn. ‘Edities zijn een specialiteit van Bernaerts. En mijn vader kwam hier graag over de vloer.’

Advertentie

Mijn vader en Marina Abramović zijn tien à twaalf jaar samen geweest, in den duik. Mijn moeder wist dat zogezegd niet.

Jan Hoet Jr.

De oprichter van het S.M.A.K. was meer een toevallige verzamelaar. Hij kocht zelden iets, tenzij om een kunstenaar een duw in de rug te geven aan het begin van zijn carrière. De meeste originele werken op de veiling zijn ‘aandenken van vriendschappelijke situaties met kunstenaars’.

Van edities was Jan Hoet een grote fan wegens hun toegankelijkheid. ‘Hij vond edities een democratische manier om mensen in contact te brengen met kunst. Je kunt dat zien aan de instelprijzen. Er zitten werkjes bij van 150 euro. Zo kunnen jonge mensen een goed werk van een bekende kunstenaar in huis halen.’

De opbrengst van de verkoop gaat naar Hoet Junior en zijn twee zussen, en dient ook voor de stockage en restauratie van de rest van het archief. Dat bevindt zich in een loods van een familievriend in Gent. ‘De omstandigheden zijn niet ideaal. We kunnen de loods niet voor eeuwig gebruiken. We wonen alle drie te klein om alles in huis te nemen.’

Blijft het een droom om alles naar een Jan Hoet-museum te verhuizen? ‘We blijven daar vragende partij voor. De naam Jan Hoet wordt meer en meer vergeten. Jonge generaties kennen hem niet meer.’

Advertentie

De kunstenaarsbrief

  • Philippe Vandenberg
  • De stand der dingen, 1994
  • Vraagprijs: tussen 2.000 en 2.500 euro
©SISKA VANDECASTEELE

Jan Hoet kon carrières van kunstenaars maken, maar hij kon ze ook kraken. Door zijn uitgesproken meningen gingen de relaties met sommige kunstenaars door ups en downs. Schilder Philippe Vandenberg (1952-2009) verloor een deel van zijn aanhang na kritische uitspraken van Hoet. Later nam de museumconservator die woorden terug, maar er hing lang een schaduw over hun relatie.

In 1994 kreeg Hoet een handgeschreven brief. Op de voorkant tekende Vandenberg, die in 2009 in zijn atelier uit het leven stapte, een bloedende hand met zijn eigen bloed. Op de achterkant schreef hij: ‘Ik was opgelucht met het bezoek en heb mijn ziel getoond. (…) Zonder waan vraag ik: gun me een kans, ontsluit een deur.’

‘Er vloeide al veel inkt over de relatie tussen Philippe en mijn vader’, zegt Hoet Junior. ‘Er waren ruzies, maar ook veel goede momenten. Philippe was ook niet de gemakkelijkste mens. Op het einde van hun leven was er geen vete meer. Mijn vader was bezig met de voorbereiding van een grote overzichtstentoonstelling. Daarvan vonden we in zijn archief plannen terug.’

De historische herinnering

©SISKA VANDECASTEELE

  • Marina Abramović
  • The Urgent Dance, 1996
  • Vraagprijs: tussen 4.000 en 6.000 euro

De Servische performancekunstenares was erbij op de sleutelmomenten in Hoets carrière. In 1996 voerden de twee een intieme tango uit op de opening van haar tentoonstelling in het S.M.A.K. De foto van hun danspassen werd wereldberoemd. Abramović maakte een lithografie van het historische moment. Terwijl de originele tekening alleen de passen van hun voeten toont, voegde ze aan de litho die wordt geveild hun handen en haar profiel toe met een zwarte stift.

‘Er was veel liefde tussen haar en mijn vader. Ze zijn tien à twaalf jaar samen geweest, in den duik. Mijn moeder wist dat zogezegd niet. Hij heeft veel relaties gehad met vrouwelijke kunstenaressen. Voor hem was dat veelal spelenderwijs. ‘Vriendinnetjes’, noemde mijn moeder hen (lacht). Vandaag, met #MeToo, zou hij daar minder makkelijk mee weg zijn gekomen.’

Het duurste originele werk

  • René Heyvaert
  • Untitled, 1981-82
  • Vraagprijs: 5.000 tot 7.000 euro
©SISKA VANDECASTEELE

‘Mijn vader besefte niet wat hij allemaal in huis had.’ Jan Hoet bezat twee werken van de kunstenaar en architect René Heyvaert (1929-1984), waarschijnlijk gekocht bij het begin van zijn carrière. Eentje schonk hij aan het S.M.A.K. Dit zeldzame werk, een assemblage van dozen babyvoeding, hield hij zelf. Na zijn overlijden ging het naar Junior.

De biedingen beginnen op 5.000 euro. Best veel voor acht Bambix-dozen. ‘René Heyvaert komt bijna niet meer op de markt, terwijl hij al enkele jaren aan een revival bezig is. De groep van Heyvaert-verzamelaars is niet groot, maar erg trouw. Sommige werken gaan voor 12.000 euro weg.’

‘Dit werk is erg bijzonder. Heyvaert liep tijdens zijn legerdienst in Congo een ziekte op die zijn spijsverteringsstelsel en immuunsysteem blijvend aantastte. Dat maakte een normaal leven zo goed als onmogelijk. Babyvoeding was zijn redding.’

De fetisj-kunstenaar

©SISKA VANDECASTEELE

  • Joseph Beuys
  • Countdown 2000, 1981
  • Vraagprijs: tussen 350 en 400 euro

Hoet verafgoodde de Duitse kunstenaar en schonk hem zijn eerste grote overzichtstentoonstelling in België. De twee waren goede vrienden. ‘Ik heb mijn vader maar één keer zien wenen: bij de dood van Beuys’, zegt Hoet Junior.

‘Hij is ontzettend vaak bij ons thuis geweest. Hij was gek van de hutsepot en Gentse waterzooi van mijn moeder. Beuys ging ook altijd langs bij mijn grootouders. Mijn grootvader was een verzamelaar van de Latemse School. Daar wilde hij alles over weten.’

‘Beuys had de reputatie dat hij nogal onaangenaam kon zijn, maar ik vond hem een toffe vent. Als ik weer eens een slecht rapport had, moest ik voor straf gaan helpen in zijn atelier in Düsseldorf. (lacht) Erg vond ik dat niet. Ik maakte dat ik de volgende keer weer een slecht rapport had.’

‘Toen mijn vader voor het S.M.A.K. zijn ‘Wirtschaftswerte’ kocht, kregen wij straf op school omdat hij ‘quatsch’ had gekocht met overheidsgeld. Zo ging dat toen. Toen mijn vader voor 400.000 frank Panamarenko’s zeppelin kocht, ben ik zelfs van school gestuurd.’

De Hoet

Jan Hoet

Untitled, 1959

Vraagprijs: tussen 300 en 400 euro

Zoals veel curatoren en museumconservators was ook vader Hoet een mislukte kunstenaar. Hij probeerde het als schilder en won zelfs een prijs. Midden jaren ’60 begreep Hoet dat hij zijn talent beter kon inzetten ten dienste van mensen wel artistiek konden uitblinken. Junior: ‘Hij beschreef eens hoe hij in de trein van Gent naar De Panne zat en door het raam al die landschappen voorbij zag komen. ‘Ik zag Monet, Manet en Van Gogh, maar ik zag geen Hoet’, zei hij.’

De verkoop bij Bernaerts bevat één ongetiteld schilderij van de jonge Jan Hoet, uit 1959. Hij was toen 23. ‘Over de kwaliteit ervan spreek ik me niet uit, maar wie wil er geen echte Hoet in huis hebben? (lacht) Je ziet er heel erg het realisme en het stedelijk symbolisme van de Latemse school in. Logisch, mijn vader is tussen kunstenaars van de Latemse school opgegroeid. Mijn grootvader was een verzamelde hen, die gasten kwamen thuis over de vloer. Mijn vader probeerde hen te imiteren, zeker?’

De veiling ‘Dear Jan’ vindt plaats op donderdag 9 december bij Bernaerts in Antwerpen. Kijkdagen tot 6 december. www.bernaerts.be

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Gesponsorde inhoud
Tijd Connect
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.
Partnercontent
Partner Content biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.