KMSK: 'Aantal bezoekers is 90 procent gedaald'

Frits Van den Berghe, ‘De man in de wolken’, 1927 ©© RMFAB, Brussels © MRBAB, Bruxelles © KMSKB, Brussel

De Koninklijke Musea voor Schone Kunsten in Brussel graven met ‘Be Modern’ noodgedwongen in hun eigen collectie moderne en hedendaagse kunst. Maar zie, het resultaat is prachtig. 150 topwerken schreeuwen om aandacht.

1. 	Christo, ‘Packed Coast’, 1969

2. 	Francis Bacon, ‘De paus met de uilen’, 1958

4. 	Lucio Fontana, ‘Ruimtelijk concept. Verwachting 140’, 1968

5. 	Roger Raveel, ‘Mensenpaar’, 1968-75

‘Kunnen we in de toekomst nog kunstwerken aankopen? Hierop hebben we geen antwoord. Met spijt in het hart.’ Achteloos hangt deze droge mededeling aan het begin van de expo ‘Be Modern, van Klee tot Tuymans’. Het gros van de getoonde werken kocht het museum in de loop der jaren met de opbrengst uit ticketverkoop en de bookshop. Maar die bronnen zijn de voorbije maanden helemaal opgedroogd, bekende algemeen directeur Michel Draguet tijdens de persvoorstelling van de nieuwe tentoonstelling. ‘Het aantal bezoekers is met 90 procent gedaald. Er zijn dagen dat we niet meer dan 100 of 120 kunstliefhebbers zien. In het weekend is het wat meer, zo’n 600. Maar voor de pandemie telden we gemiddeld 3.000 bezoekers per dag.’ Een klein drama dus.

Tijdens de heropening van het museumcomplex in mei was Draguet nochtans hoopvol gestemd. Financieel waren er niet echt veel problemen. De federale voogdijoverheid had de toestemming gegeven om de financiële reserve van 5 miljoen euro aan te spreken om de crisisperiode te overbruggen. De bezoekers zouden wel terugkomen. Langzaam maar zeker. Dat gebeurde ook. Tot de opflakkering van het coronavirus vanaf juli. Nog weinig mensen vinden de weg naar de Koninklijke Musea. Ook niet naar het Magritte Museum, dat voor 65 procent afhangt van buitenlandse toeristen. Die zijn er amper.

Christo, ‘Packed Coast’, 1969 ©© RMFAB, Brussels © MRBAB, Bruxelles © KMSKB, Brussel

Ineenstorting

De ineenstorting van de ticketverkoop heeft een grote impact op de financiën van het museum, dat als federale instelling geen beroep kan doen op tijdelijke werkloosheid voor zijn personeel. ‘Eind december zal 3 miljoen euro uit de reserve opgesoupeerd zijn. Als de situatie tegen juni 2021 niet wezenlijk verbetert, hebben we geen enkele reserve meer.’ Wat dan zal gebeuren, valt niet te voorspellen.

Op de planning stond voor dit najaar een grote tentoonstelling rond de Chinese kunstenaar Ai Weiwei. Die werd afgelast. In de plaats komt ‘Be Modern’. Met die expo graaft KMSKB diep in de eigen collectie moderne en hedendaagse kunst. Noodgedwongen, om toch maar bezoekers te verleiden. Maar uit noodzaak worden wel vaker prachtige realisaties geboren. Je zou ook een beetje kwaad kunnen worden: waarom zitten al die geweldig mooie en interessante kunstwerken al jaren in de depots? Cocurator en conservator moderne kunst Francisca Vandepitte zucht even voor ze antwoord geeft. ‘Ooit was het plan onze collectie moderne kunst onder te brengen in het Vanderborght-gebouw aan het Muntplein. Maar dat is niet doorgegaan. We hebben momenteel geen plaats om de collectie te tonen.’

Roger Raveel, ‘Mensenpaar’, 1968-75 ©© RMFAB, Brussels © MRBAB, Bruxelles © KMSKB, Brussel

Gelukkig is er de nieuwe expo. Ze laat zich bekijken als een wandeling langs de kunst van de voorbije 100 jaar met Belgische en internationale kunstenaars, met schilders en beeldhouwers. Een geschiedenisles zo je wil, zonder dat je het gevoel krijgt in de klas te zitten. Daarvoor is het kijkgenot te groot. Je voelt de kruisbestuivingen bij de kunstenaars. Hoe het ene een logisch artistiek vervolg kende in het andere. Lucio Fontana - de Italiaan met de gekerfde doeken - is misschien redelijk uniek in zijn artistiek discours. Maar zonder de vroege avant-garde uit de 20ste eeuw had hij allicht andere kunst gemaakt.

De verbanden worden niet expliciet uitgelegd op de expo, ze worden getoond. Als een laagje onder de werken. Het prachtige ‘De man in de wolken’ uit 1927 van Frits Van den Berghe is daar een uitstekend voorbeeld van. Het balanceert tussen het expressionisme en de beginjaren van het surrealisme. Van den Berghe maakte op zijn eigen manier de overstap tussen de twee stijlrichtingen.

Lucio Fontana, ‘Ruimtelijk concept. Verwachting 140’, 1968 ©© RMFAB, Brussels © MRBAB, Bruxelles © KMSKB, Brussel

Om de expo te structureren kozen de curatoren Vandepitte en Pierre-Yves Desaive voor een thematische benadering die enkele markante tendensen uit de 20ste eeuw accentueert. Een daarvan is ‘Mensen’. Tot in de late 19de eeuw bestond de portretkunst vooral uit het zo getrouw edoch artistiek afbeelden van het model. Dat veranderde in de 20ste eeuw. De interpretatie werd belangrijker. Twee prachtige voorbeelden op de expo zijn ‘De paus met de uilen’ van Francis Bacon en ‘Mensenpaar’ van Roger Raveel.

Zo wandel je van het ene meesterwerk naar het andere. Soms zijn ze klein, zoals de tekeningen van Christo of Cy Twombly. Soms heel groot, zoals een installatie van Christian Boltanski.

De expo sluit met de video ‘Shadow Piece’ van David Claerbout. Je ziet een man morrelen aan een gesloten deur. De symboliek zal niemand ontgaan. Maar laat dat je vooral niet tegenhouden.

‘Be Modern, van Klee tot Tuymans’ loopt tot 24 januari. Nieuw in KMSKB is een zaal rond het Amerikaanse minimalisme in de vleugel van de oude meesters, en ook de video ‘Purification’ van Bill Viola is er te zien.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud