Kunstmarkt valt voor blockchain

Bij Christie’s in New York werd eind vorig jaar een doek van Leonardo da Vinci afgehamerd op het recordbedrag van 400 miljoen dollar. ©AFP

Het veilinghuis Christie’s laat vandaag voor het eerst werken op de blockchain registreren. Een opvallende digitale primeur voor een meer dan 250 jaar oud bedrijf.

Het wordt dinsdagavond spannend in de veilingzaal van Christie’s. Als de sterren gunstig staan, brengt ‘Chop Suey’ van Edward Hopper uit de collectie van Barney A. Ebsworth meer dan 100 miljoen dollar op. Een primeur voor de Amerikaanse schilder. Het zou niet de enige primeur zijn voor Christie’s. Het veilinghuis gaat de kunstwerken van Ebsworth ook registreren via blockchain, de motor waarop bijvoorbeeld digitale munten als bitcoin draaien (lees inzet). Het is de eerste keer dat een groot veilinghuis met de technologie werkt. Opvallend voor een meer dan 250 jaar oud bedrijf dat lang innovatie schuwde. In de woorden van chef technologie Richard Entrup: ‘We willen onszelf disrupten.’

Ik denk dat blockchain de kunstmarkt deels zal veranderen. Het zal geen volledige facelift zijn, maar wel wat subtiele botox.
Jonathan Kewley
Advocatenbureau Clifford Chance

Dat betekent voorlopig niet dat kopers via blockchain kunst kunnen kopen. Christie’s zal wel voor elk werk uit de veiling van de collectie van Ebsworth een digitaal versleuteld certificaat produceren. Elk verkocht werk krijgt een unieke digitale vingerafdruk met daarin de titel en een beschrijving, een onvervalsbare datumstempel en de verkoopprijs. Wordt het werk ooit opnieuw verkocht, dan kan nieuwe informatie worden toegevoegd.

Het veilinghuis werkt samen met Artory, een nieuw, op de blockchain gebaseerd register voor de kunstindustrie. Zoals gelijkaardige start-ups Everledger, Verisart en Codex hoopt het bedrijf de kunstmarkt via de blockchaintechnologie transparanter te maken. Artory werd opgericht door de Nederlander Nanne Dekking, vroeger verantwoordelijk voor de private verkoop bij het veilinghuis Sotheby’s en sinds kort de voorzitter van de raad van bestuur van de kunstbeurs TEFAF. ‘Als je een kunstwerk koopt, zijn er geen regels of regulering’, zei Dekking tijdens een recente lezing in New York. ‘Er is geen transparante informatie.’

Fraude en illegale handel

Wat is Blockchain?

Blockchain is een digitaal grootboek waarin data en transacties worden opgeslagen. Er is geen centrale autoriteit die het systeem beheert. Daardoor kan met de gegevens niet of nauwelijks geknoeid worden. Blockchain functioneert als een digitale notaris. De technologie is vooral gekend als de motor waarop bitcoin en andere digitale munten draaien, maar kan ook worden gebruikt als digitaal archief voor allerlei andere transacties.

Onderzoekers van het Oxford Internet Institute en The Alan Turing Institute verwoordden het in het recente studierapport Art Market 2.0 iets concreter: ‘De kunstmarkt wordt geteisterd door fraude, illegale handel en belastingontduiking, het resultaat van een gefragmenteerde en weinig transparante markt. Enter blockchain.’ Volgens het rapport kan de technologie het prijzensysteem van de kunstmarkt transparanter maken en de inning van royalty’s vergemakkelijken. Daarbij kan blockchain ook worden toegepast om de authenticiteit en de herkomst van de kunstwerken te bevestigen.

In een wereld van geheimhouding en deregulering is dat misschien wel een grotere disruptie dan de blockchaintechnologie zelf. De vraag is of de kunstmarkt wel meewil. Sommigen varen immers wel bij het ondoorzichtige systeem. En ondanks mooie beloftes was er van digitale disruptie in de kunstmarkt tot nu toe nooit echt sprake. Eerder van een gestaag doorsijpelen.

Christie’s mag dan wel het eerste klassieke veilinghuis zijn dat met blockchaintechnologie werkt, de spectaculairste primeur was voor de start-up Maecenas. Het digitale kunstinvesteringsplatform organiseerde in juni ’s werelds allereerste veiling van een kunstwerk via blockchain. Investeerders konden het werk, een zeefdruk van Andy Warhol getiteld ‘14 Small Electric Chairs’, niet echt kopen. Wel konden ze een maximum van 49 procent kopen. De resterende 51 procent bleef in handen van de verkoper, de galeriehoudster Eleesa Dadiani. Uiteindelijk kochten verschillende investeerders met 1,7 miljoen dollar aan bitcoins, ethers (een andere digitale munt) en arts (Maecenas’ eigen cryptomunt) zo’n 31,5 procent van het werk. Het doek zelf blijft achter slot en grendel in een opslagruimte.

Wat is cryptokunst?
Wat is cryptokunst?

Cryptomunten als bitcoin worden al gebruikt om in digitale kunst te handelen. Zelfs de Chinese kunstenaar Ai Weiwei maakt conceptuele cryptokunst, samen met de Ierse kunstenaar Kevin Abosch. Het duo verkoopt ‘Priceless shared moments’, zoals het drinken van een kopje thee, via blockchain. Elk onbetaalbaar moment heeft een uniek blockchainadres en twee tokens, waarvan aandelen worden verhandeld op de ethereumblockchain. Zo kan hun werk ‘miljarden mensen bereiken.’

Veel kunstliefhebbers vinden een dergelijke handel in gefragmenteerde kunstaandelen maar vies. Toch kan het kunstenaars net baten, zegt Amy Whitaker, professor aan New York University Steinhardt. ‘In 1958 verkocht de beroemde kunstenaar Robert Rauschenberg zijn werk ‘Thaw’ voor 900 dollar. Zo’n vijftien jaar later werd het op de veiling verkocht voor 85.000 dollar. Rauschenberg verdiende daar niets aan. Stel dat hij zijn kunstwerk op de blockchain als zijn eigendom had geregistreerd en bij de eerste verkoop 10 procent had behouden. Dan kon hij na de veiling zijn uitbetaald.’

Whitaker hoopt via blockchain een systeem te kunnen creëren om kunstenaars meer aan de handel van hun werk te laten verdienen. Zover is het nog niet. Critici zeggen dat de techniek nog in de kinderschoenen staat en niet zo transparant is als voorstanders willen doen geloven. Volgens Jonathan Kewley, die bij het advocatenbureau Clifford Chance de Tech Group leidt, kunnen ook problemen rond dataprivacy en cyberveiligheid opduiken. ‘Ik denk dat blockchain mee de kunstmarkt zal veranderen’, zei hij tijdens Christie’s Art + Tech-conferentie afgelopen zomer. ‘Het zal geen volledige facelift zijn. Misschien wat subtiele botox.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect