Onbekende Rembrandt ontdekt in Amsterdam

'Portret van een jonge man' van Rembrandt. ©Jan Six Fine Art, Amsterdam

Voor het eerst in meer dan 40 jaar is een onbekend schilderij van Rembrandt teruggevonden. De ontdekker is een Amsterdamse kunsthandelaar. Twaalf internationale experten schrijven het kunstwerk aan de Hollandse meester toe.

De ontdekker van het schilderij is Jan Six, een nazaat van de gelijknamige Amsterdamse kunstmecenas die in 1654 door Rembrandt van Rijn (1606-1669) werd geportretteerd. Six heeft een kunsthandel in Amsterdam, gespecialiseerd in oude meesters. Eind 2016 trof de 39-jarige kunsthandelaar het schilderij aan in een catalogus van het veilinghuis Christie’s. Het was niet gedateerd of gesigneerd en werd in de catalogus enkel beschreven als een schilderij uit ‘the circle of Rembrandt’. Van een van zijn leerlingen, dus. Het schilderij was aan het veilinghuis aangeboden door een Britse adellijke familie die het al zeker zes generaties in bezit had.

Als de Rembrandt in Abu Dhabi belandt, betekent dat dat ook een andere wereld ernaar kan kijken.
Jan Six
Kunsthandelaar

Het 94,5 bij 73,5 centimeter grote portret stelt een gehandschoende jongeman voor, gekleed in een chic kostuum. Waarschijnlijk gaat het om een fragment van een groot dubbelportret. Six zag er in een oogopslag een Rembrandt in. ‘Het was een feest van herkenning’, vertelt de kunsthandelaar aan de telefoon vanuit Amsterdam, waar het schilderij morgen in de Hermitage wordt onthuld.

Dat vond ook kunsthistoricus Ernst van de Wetering, de grootste Rembrandt-specialist in Nederland en decennialang een van de drijvende krachten achter het Rembrandt Research Center. ‘Hij kende het werk niet, maar op basis van de foto’s die ik bij Christie’s in Londen maakte, was hij meteen geïnteresseerd’, zegt Six.

Gesterkt door het kennersoog van Van de Wetering kocht Six het schilderij voor 130.000 pond. Waarop baseerde hij zich om het aan Rembrandt toe te schrijven? ‘Als kunsthandelaar en kunsthistoricus hou ik me al jaren bezig met Rembrandt en de Amsterdamse barok’, zegt Six. ‘Ik kende het werk niet, en toch had ik het gevoel dat ik het herkende. De portretten van Rembrandt hebben altijd een duidelijke blik waarbij de geportretteerde contact wil maken met de toeschouwer. Je kijkt als toeschouwer naar een mens en niet naar een plaatje. Bij de meeste portretten uit de 17de eeuw heb je dat gevoel niet, maar hier duidelijk wél.’

Verfmonsters

De afgelopen anderhalf jaar zocht Six wetenschappelijke en kunsthistorische ondersteuning en bewijslast bij een twintigtal Nederlandse en internationale Rembrandt-specialisten. Naast Van de Wetering waren dat Rembrandt-kenners en kunsthistorici uit het Rijksmuseum en het Rembrandthuis in Amsterdam, het Mauritshuis in Den Haag, het Getty Museum in Los Angeles, de National Gallery in Washington en het Ashmolean Museum in Oxford.

Twaalf experten kwamen het werk in Amsterdam bekijken. Six liet röntgen- en infaroodopnames maken en verfmonsters nemen om de periode van het schilderij te achterhalen. Het Rijksmuseum matchte het werk met andere Rembrandts, waaronder het portret van Marten Soolmans uit 1634 dat het museum twee jaar geleden samen met het Louvre aankocht.

Die verificatie bracht een vergelijkbare schildertechniek aan het licht. De specialisten dateren het werk in hetzelfde jaar, aan de hand van de kanten kraag, die tussen 1633 en 1635 in de mode was.

'Portret van een jonge man' van Rembrandt. ©Jan Six Fine Art, Amsterdam

De conclusie: het schilderij kan onmogelijk door een leerling van Rembrandt zijn gemaakt. Six: ‘De kraag van de afgebeelde man (wiens identiteit niet bekend is, red.) is geschilderd met een witte partij stof met zwarte likjes verf. Rembrandts leerlingen begonnen dat pas veel later te doen. Bijna alle schilders uit de 17de eeuw schilderden het andersom, met kragen met witte lijntjes. Ook het lichtgebruik zit zo ingenieus in elkaar dat zijn leerlingen dat toen nog niet konden.’

Er wordt wel vaker een ‘nieuwe’ Rembrandt gevonden. Meestal gaat het om verloren gewaande schilderijen of nieuwe toeschrijvingen van bestaande werken. ‘Portret van een jonge man’ is een onbekende Rembrandt, wat de vondst uniek maakt. De laatste keer dat een ‘nieuw’ werk van de Hollandse Meester werd aangetroffen was meer dan 40 jaar geleden. In 1974 stuitte een museumdirecteur bij een oud vrouwtje thuis op ‘De doop van de kamerling’ (1626).

Six is zo verrukt over zijn ontdekking dat hij er een boek over schreef, waarin de bewijslast en de historische herkomst in detail staan beschreven. De Hermitage in Amsterdam kreeg hij zo ver om het werk, vanaf morgen al, een maand lang te exposeren. Nadien komt het op de markt. Had hij het schilderij, gezien de familiale banden met Rembrandt, niet liever gehouden? Het schilderij dateert uit een periode, zegt hij, waarin zijn familie nog niet in contact was met Rembrandt. 'Daarbij: ik ben een kunsthandelaar, hé.'

Abu Dhabi

De schilder van ‘De nachtwacht’ is een dure vogel op de kunstmarkt. Het Rijksmuseum en het Louvre betaalden twee jaar geleden 160 miljoen euro voor een Rembrandt-tweeluik uit dezelfde periode. Zo werd een vertrek naar het Midden Oosten afgewend.

Vreest Six niet dat zijn ontdekking straks in de collectie van een groot buitenlands museum of een puissant rijke privécollectioneur verdwijnt? ‘Ach, de wereld telt meer dan voldoende particuliere verzamelaars die zorg voor hun collecties dragen en hun werken aan musea willen uitlenen. Goedkoop vliegen heeft de wereld veranderd en grenzen doen vervagen. En wat als het schilderij straks aan de muren van het Louvre Abu Dhabi belandt? Dat zou betekenen dat ook een andere wereld ernaar kan kijken. Ik geloof sterk in de ambassadeursfunctie van kunst.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content