Advertentie
reportage

Oostenrijk en Polen in clinch over ‘nazischilderij' Bruegel

©AGEFOTOSTOCK / BELGA

Een schilderij van Pieter Bruegel de Oude dat in het Kunsthistorisch Museum van Wenen hangt, zou door de nazi’s zijn ontvreemd uit Polen. Polen vindt dat Oostenrijk het moet teruggeven.

Er is een juridisch conflict in de maak tussen Oostenrijk en Polen met als inzet een schilderij van de renaissanceschilder Pieter Bruegel de Oude. Diens ‘De strijd tussen carnaval en vasten’ (1559) kwam in de 17de eeuw in handen van het Kunsthistorisch Museum van Wenen. Althans, zo beweert het museum. Maar volgens het Nationaal Museum van Krakow bevond het schilderij zich tot 1939 in Polen.

De vrouw van de Oostenrijkse naziofficier Otto Gustav von Wächter liet het bij een bezoek aan het museum tijdens de bezetting van Polen weghalen. De Polen baseren zich op historische documenten uit het staatsarchief. In een Poolse krant citeert de huidige directeur van het museum in Krakow een brief uit 1946 van de toenmalige museumdirecteur gericht aan het stadsbestuur. ‘Het museum leed zware, onherstelbare schade veroorzaakt door de echtgenote van Otto Gustav von Wächter, een Oostenrijkse vrouw van 35 jaar. Bij de verloren kunstobjecten zat ook Bruegels ‘De strijd tussen carnaval en vasten’.’ In een tweede brief overhandigde de museumbaas de lijst met diefstallen aan het regeringsdepartement dat in het naoorlogse Polen verantwoordelijk was voor het inventariseren van oorlogsmisdaden.

Het museum in Wenen beklemtoont dat het schilderij, dat volgens kunstexperts 70 miljoen euro waard is, al bijna vierhonderd jaar in zijn bezit is en denkt dat het om twee verschillende schilderijen gaat. Polen zet de Oostenrijkse regering onder druk om de zaak tot op het bot uit te spitten. Als zou blijken dat het ooit in Krakow heeft gehangen, wil Polen het werk terug.

‘Als het schilderij van Bruegel op onrechtmatige wijze in Wenen is beland, is dit een ‘huge story’ voor de kunstwereld’, zegt Meredith Halen, specialiste oude meesters aan de Universiteit van Cambridge, in Financial Times. Dat ligt niet enkel aan het hoge prijskaartje van het doek. De kunstexperte noemt het schilderij in de Britse zakenkrant van grote kunsthistorische waarde. Het schilderij stelt de gespletenheid van de volkscultuur voor. Vet tegen mager is het spanningsveld. Breugel de Oude geeft in het doek de tegenstellingen tussen carnaval en de vasten weer in de periode tussen Kerstmis en Pasen. We zien aan de linkerkant het middeleeuwse carnaval, waar mensen feesten en drinken. Rechts schilderde Bruegel de kerk als symbool van soberheid. In het midden ontmoeten beide werelden elkaar.

Oostenrijk zal zich met hand en tand verdedigen om het werk in Wenen te houden. Het Kunsthistorisch Museum heeft al sinds medio de 17de eeuw een uitgebreide collectie Vlaamse doeken, dankzij een erfenis van de Oostenrijkse aartshertog Leopold Willem, die toen landvoogd van de Spaanse Nederlanden en een verwoed kunstverzamelaar was. De vleugel met de Bruegels is een van de mooiste van het Kunsthistorisch Museum.

Wie heeft gelijk: Wenen of Krakow? Onderzoekers gaan er een vette kluif aan hebben!
Bert Eeman
Cel Recuperatie geroofde goederen België

Voor Polen is dit meer dan een symbolische zaak. Het land werd tijdens de Tweede Wereldoorlog hard getroffen door kunstplunderingen van de nazi’s. Naar schatting 20 miljard euro aan kunstschatten verdween gedurende de oorlog uit Polen. Die nazikunst kwam overal in de wereld terecht, ook in Belgische verzamelingen en musea.

Vandaag bevinden zich in onze musea nog steeds zo’n 300 kunstwerken waarvan sterke vermoedens bestaan dat ze door de nazi’s werden gestolen. Volgens Bart Eeman van cel Recuperatie van Geroofde Goederen tijdens de Tweede Wereldoorlog in België is de identificatie van de oorspronkelijke eigenaars echt monnikenwerk. ‘In de meeste gevallen valt de herkomst gewoon niet meer te achterhalen. Onderzoekers gaan dus een vette kluif hebben aan deze Bruegel-zaak om te achterhalen wie gelijk heeft: Krakow of Wenen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud