De schrijver die Ilja Leonard Pfeijffer achter zich liet

Schrijver Rob van Essen. ©ANP

Niet Ilja Leonard Pfeijffer maar Rob van Essen won maandagavond de Libris Literatuurprijs. Wie is die Nederlander en waarom moet u zijn tragikomische roman ‘De goede zoon’ lezen?

Lag het aan het feit dat er maar één Vlaming in de jury zat? Johan de Boose was maandagavond de enige Vlaamse kanshebber voor de Libris Literatuurprijs. Zijn roman ‘Het vloekhout’, waarin de verteller een stuk hout van een olijfboom in Palestina is, haalde het niet. Ook Ilja Leonard Pfeijffer beet in het zand. Op basis van de recensies leek zijn bestseller ‘Grand Hotel Europa’ nochtans de grote favoriet.

Pfeijffer won de Libris in 2014 met zijn Genua-roman ‘La superba’. Speelde dat in de hoofden van de jury? Hoe subliem zijn epos over het oude continent, massatoerisme en migratie ook is, ‘La superba’ blijft net dat tikkeltje beter.

‘De goede zoon’ is het twaalfde boek van de 55-jarige Rob van Essen. De Nederlander is naast schrijver ook vertaler en recensent Amerikaanse literatuur voor de Nederlandse krant NRC Handelsblad. Het was niet de eerste keer dat Van Essen kans maakte op de Libris. In 2009 was hij genomineerd met ‘Visser’, maar toen won Dimitri Verhulst met ‘Godverdomse dagen op een godverdomse bol’.

Zelfrijdende auto's

In ‘De goede zoon’ laat Van Essen een schrijver van plotloze thrillers die net zijn moeder heeft moeten begraven op zoek gaan naar verlossing en vergetelheid. Ze doen dat in een herkenbare wereld, met akelige trekjes en veel vreemde gebeurtenissen. De invoering van het basisinkomen, ironische robots en spraakzame zelfrijdende auto's spelen een rol.

Rob van Essen (55) op de uitreiking van de Libris Literatuurprijs. ©ANP

Aan de oppervlakte gaat het over een 60-jarige man die samen met een oude vriend een autoreis maakt en onderweg herinneringen ophaalt aan vroeger en aan zijn pas overleden moeder. Dat vrij conventionele uitgangspunt wordt door Van Essen meteen op een soort roetsjbaan gezet door er een sciencefictiondraai aan te geven.

Het toekomstbeeld dat geschetst wordt, is geen zwartgallige dystopie, eerder een mix van bevreemding, nostalgie, absurditeit en tragikomische bespiegelingen. Van Essen schetst een samenleving waarin robots roken en ironische opmerkingen maken, en waarin zelfrijdende auto's zich kunnen omvormen tot psycholoog of seksmachine. Een samenleving ook waardoor iedereen sinds de invoering van het basisinkomen rondhangt in musea of boeken schrijft.

Murakami

Van Essen begeeft zich daarmee op glad ijs, maar hij blijft wonderwel overeind. Het is het soort dansen op een slappe koord waar ook auteurs als David Mitchell en Haruki Murakami in slagen. Als een evenwichtskunstenaar laveert Van Essen vlotjes van alledaagse en herkenbare situaties naar compleet van de pot gerukte toestanden en weer terug. Hij speelt daarbij voortdurend met de verwachtingen van de lezer.

De jury koos met ‘De goede zoon’ voor een boek waarin iedereen schrijver is, waardoor de literatuur aan cultureel en maatschappelijk belang verliest.

’Met al zijn bizarre invallen, groteske wendingen, lijnen en lagen laat Van Essens meesterwerk ons zien en voelen wat het betekent te leven in deze tijd, met zijn overdaad aan vrije tijd en luxe, met zijn robots en computers, een tijd waarin alles en iedereen constant in de gaten wordt gehouden en waar nodig van bovenaf gecorrigeerd’, oordeelde de jury, die ‘De goede zoon’ uit een stapel van 200 boeken haalde.

De jury koos met ‘De goede zoon’ voor een boek waarin iedereen schrijver is, waardoor de literatuur aan cultureel en maatschappelijk belang verliest. ‘Hoe meer mensen willen schrijven, hoe minder belangrijk literatuur wordt’, zei de Libris-laureaat vorig weekend in de Volkskrant.

’Er zullen heus wel mensen boeken blijven kopen, maar het wordt een steeds kleinere niche. Je hoort nu mensen al zeggen dat Netflix het nieuwe lezen is. Ik vind dat zelf iets totaal anders; bij Netflix zit je niet in een hoofd maar in een verhaal.’

‘De goede zoon’ van Rob van Essen is verschenen bij Atlas Contact


 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect