De Springlevende Strip

De coronacrisis lijkt voor de stripbeleving een gouden zaak. ©©Standaard Uitgeverij

Suske en Wiske zijn 75 jaar. Dat wordt met luister en drie nieuwe albums gevierd. ‘Corona doet kinderen massaal naar de strips grijpen.’

‘De sissende sampan’, ‘De kleppende klipper’, ‘De toornige tjiftjaf’. Bij het horen van de alliteraties van deze Suske en Wiske-titels worden babyboomers als wij met de teletijdmachine teruggekatapulteerd naar onze kindertijd. Een tijd zonder internet en amper televisieprogramma’s, waarin strips lezen voor veel kinderen de enige ‘hersenontspanning’ was. Je was toen of een Suske en Wiske-fan - ‘Het gouden paard’ heb ik zeker honderd keer herlezen - of een Jommeke-, of een Nero-lezer. Nooit alle drie. 

 

 

 

In die glorietijden gingen makkelijk meer dan 600.000 Sus en Wis-verhalen per jaar over de toonbank en kwamen jaarlijks vijf tot zes nieuwe albums uit. In Franstalig België was het ‘bande dessinée’-aanbod nog veel rijker, met onder meer Lucky Luke, Tintin (Kuifje), Spirou (Robbedoes) en Gaston Lagaffe (Guust Flater) als absolute helden. België was een wereldmekka van het stripverhaal.

Verkoopcijfers wil Overstijns niet kwijt. ‘Top secret’, hoor je overal. ‘Maar het zijn er nog elk jaar vele honderdduizenden’, zegt hij. ‘Toch opmerkelijk voor een cultuurproduct van 75 jaar oud.’ Wereldwijd
gingen naar schatting al 230 miljoen Suske en Wiske-albums over de toonbank.

Rikki en Wiske

Alles begon in 1945 toen Willy Vandersteen in De Standaard van start ging met de eerste aflevering - twee stroken per dag - van het stripvervolgverhaal Rikki en Wiske.

Dat zou de krantenverkoop ten goede komen, voorspelde hij. Rikki was toen nog de broer van Wiske. Schanulleke heette Schalulleke. Het was een instantsucces. Al gauw besliste Vandersteen - die, zo bleek veel later, tijdens de oorlog onder het pseudoniem Kaproen spotprenten maakte over Joden - het verhaal in stripvorm uit te geven. Rikki werd in het tweede album, ‘Het eiland Amoras’, vervangen door Suske, een vriend van Wiske. In 1948 kwam Lambik erbij. In 1953 Jerommeke. Het was het begin van Studio Vandersteen, een tekenaarscollectief dat aan de lopende band verhalen maakte.

Het 75-jarige jubileum van Vlaanderens populairste striphelden wordt met luister gevierd. In februari kwam ‘De verloren Van Eyck’ uit. Daarin komen Suske en Wiske in contact met het genie van het Lam Gods, ‘een knokker met een ego’. Wiske noemt de wereldberoemde schilder een blaaskaak. Ook de Gentse ‘neuzekesoorlog’ komt aan bod.

Sinds deze week ligt het 352ste avontuur in de winkel, ‘De preutse prinses’. Een vintage-editie in rode kaft. De uitgeverij haalde daarvoor speciaal de 83-jarige Paul Geerts van stal. Na het overlijden van Willy Vandersteen in 1990 was hij de bezieler van de reeks. Van 1972 tot zijn pensioen in 2002 tekende hij gemiddeld vier à vijf avonturen per jaar.

‘Met die jubileumstrips zetten we de historiek van Suske en Wiske opnieuw in de verf’, zegt Overstijns, ‘We willen tonen dat de strip springlevend is.’ Eind dit jaar komt ook nog ‘De sonometer’ uit, een verhaal dat Willy Vandersteen in 1959 begon voor het weekblad Kuifje, maar nooit afmaakte. De Franse scenarist François Corteggiani zal het verhaal uitwerken, de Gentse tekenaar Dirk Stallaert, die na Marc Sleen Nero tekende, zorgt voor de illustraties.

Magie van de strip

Zijn strips nog populair? ‘Dé strip bestaat niet meer’, zegt Roel Daenen, hoofdredacteur van de Stripgids en het cultureelerfgoedtijdschrift Faro. ‘Maar de magie van de strip werkt nog altijd. Ik zie dat bij mijn kinderen als ze niet met ‘Minecraft’ of ‘Clash of Clans’ bezig zijn. Het aanbod is wel veel gesegmenteerder. In een stripwinkel vind je nu een mix van heruitgaves, nieuwe strips, graphic novels, comics en manga’s. Het businessmodel is anders.

Willy Vandersteen zag dat zijn verhaal aansloeg en mensen het uitknipten. Als marketeer avant la lettre kwam hij op het idee het in albumvorm uit te geven. De enige die hem dat later nadeed, was tekenaar Merho, met De Kiekeboes. De andere nieuwe Vlaamse stripreeksen zijn vooral gelinkt aan tv of andere media: F.C. De Kampioenen, De Buurtpolitie of de strips die Standaard Uitgeverij maakt met Studio 100.’

Uitgeverijen zijn volgens Daenen constant op zoek naar de nieuwe kip met de gouden eieren. ‘Dat blijft een moeilijke bevalling. Suske en Wiske is absoluut niet meer het succes van 50 jaar geleden. Dus wordt geprobeerd met jubileumalbums en spin-offs - Amoras, Kronieken van Amoras - kinderen terug te laten grijpen naar oudere verhalen. En laten we eerlijk zijn: die blijven steengoed.’

‘Maar vanaf 12 à 14 jaar valt de belangstelling van kinderen voor strips meestal weg. Kinderen grijpen ernaar omdat het een makkelijk opstapje is naar boeken lezen, maar oudere mensen nemen strips vaak niet serieus omdat ze te makkelijk zijn om te lezen. Zo gaat de connectie met strips voor een stuk verloren. Dat vooroordeel is natuurlijk onterecht. Ik kocht onlangs het album ‘Het omgeval’ van de Duitse tekenaar Mikael Ross over een kind met een mentale beperking. Dat grijpt je naar de keel.’

Echt betrouwbare verkoopcijfers van strips in België zijn er volgens Overstijns van Standaard Uitgeverij niet, omdat niet alle verkoopkanalen in de statistieken worden opgenomen. Hij gaat ervan uit dat in Vlaanderen jaarlijks ‘ettelijke miljoenen’ strips worden verkocht. ‘Wijzelf verkopen in Vlaanderen en in Nederland meer dan 2 miljoen strips per jaar. In Wallonië is onze verkoop beperkt tot Bob et Bobette.’

Wereldwijd is het nog ondoorzichtiger. ‘Frankrijk, Japan, België en de VS zijn de stripmarkten bij uitstek, maar in vele andere landen zijn strips heel klein. De grootste Nederlandse strip is Donald Duck. En dat is eigenlijk een tijdschrift.’

Striplezers blijven in hoofdzaak kinderen tussen 6 en 16 jaar (80%). Bij de volwassenen kopen vooral mannen strips. De jongste jaren is een vervrouwelijking gestart, ook bij de tekenaars. In ons land is Judith Vanistendael een gevestigde waarde. Marjane Satrapi werd met ‘Persepolis’ wereldberoemd.

Coronarush

Het bezit ook de distributierechten van Glénat en van Casterman (Kuifje, Alex) en van het Franse Média-Participations, dat met Dupuis (Robbedoes, Lucky Luke), Dargaud (Blake & Mortimer, XIII) en Le Lombard (Thorgal), het neusje van de zalm van de Franstalige strips in handen heeft.

De coronacrisis lijkt voor de stripbeleving een gouden zaak. Overstijns: ‘Het is cynisch, maar de lockdown betekende voor onze stripuitgeverij vooralsnog geen tegenslag. We gaven elke dag via de platformen van educatieve uitgeverijen zoals Van In en Pelkmans gratis een of twee strips online cadeau. Die werden meer dan 1 miljoen keer gedownload. Fenomenaal. Dat overtrof onze stoutste verwachtingen. Kinderen zijn nog massaler strips beginnen te lezen. Ze hebben meer tijd en het blijft een feit dat ouders makkelijker accepteren van hun kinderen dat ze strips lezen dan dat ze op hun iPad spelen.’ Overstijns is ervan overtuigd dat vele kinderen dankzij die actie andere stripreeksen hebben leren kennen. ‘Dat zal ons ongetwijfeld nieuwe lezers opleveren. Hopelijk vinden de supermarkten weer voldoende tijd om hun rekken ook met strips aan te vullen.’

Wordt 2020 een goed jaar? ‘Vooral de fondsen met volwassen boeken hebben hun prognoses bijgesteld’, zegt Overstijns. ‘Kinderboeken en strips doen het voorlopig beter dan normaal.’

Standaard Uitgeverij haalt ongeveer een derde van zijn omzet uit boeken en met ‘De Bourgondiërs’ van Bart Van Loo scoorde het een monsterhit. De rest is gelijkmatig verdeeld tussen kinderboeken en strips. ‘Wij doen het daarom wellicht beter dan veel van onze concurrenten. De vraag is hoe snel mensen opnieuw normaal gaan consumeren. Dat kan weleens maanden duren. Afwachten. Maar we houden goed stand. De verkoop van ‘De preutse prinses’ oogt veelbelovend. Dat zien we aan de inkopen die de winkels hebben gedaan. We zijn heel optimistisch.’

Komt er volgend jaar een corona-album van Suske en Wiske met een mondmasker? Overstijns: ‘Waarom niet? Suske en Wiske zijn altijd een weerspiegeling van de actualiteit geweest. Met mondmasker is allicht een stap te ver, omdat dan de mimiek van de gezichten verdwijnt. Maar meer dan waarschijnlijk zullen virussen in de strip opduiken. Laten we eerst maar hopen op een goede afloop met een knipoog.’

Samen met Jommeke

De Antwerpse Standaard Uitgeverij scheurde zich in 2018 los van de Nederlandse WPG-groep. Eind vorig jaar nam het Ballon Media over, de uitgever van het iconische Jommeke en vele kinderboeken. De aanzet was het overlijden van Ballon-oprichter Alexis Dragonetti, die in 2008 samen met Michel Moortgat (van de brouwerij Duvel) de kinderboekenuitgeverij overnam van het Franse Média-Participations.

Met een gezamenlijke omzet van circa 30 miljoen euro is de (nieuwe) Standaard Uitgeverij de tweede uitgeverij van ons land, na het West-Vlaamse Lannoo. Naar marktaandeel is het de grootste. Wat betreft de uitgeefactiviteiten zijn beide bedrijven aan elkaar gewaagd.

Standaard Uitgeverij is in handen van de familie Moorkens (Moortgat was al uitgestapt), CEO Jeroen Overstijns, ex-WPG-topman Koen Clement, investeerder Pieter Lambrecht, en Maurits Lemmens en Raf Uten van het productiehuis De Mensen. Ook Média-Participations bezit aandelen.

Financiële cijfers van vorig jaar werden niet vrijgegeven. ‘Beide uitgeverijen boekten een operationele winst’, zegt Overstijns. ‘2020 wordt afwachten.’ In 2018 werd in Vlaanderen voor 188 miljoen euro boeken verkocht, stabiel na jaren van daling. Strips en kinderboeken zijn goed voor een kwart van de boekenomzet. De uitgever telt ongeveer 75 werknemers.

 

 

'Webtoon'

De (betalende) online-verkoop van strips in ons land loopt heel moeilijk. 'De meeste striplezers verkiezen nog altijd papier', zegt ceo Jeroen Overstijns van Standaard Uitgeverij. De uitgeverij startte het platform Yieha waarbij je 3500 e-strips kan downloaden. Een echt succes is het niet.

'Het probleem is dat je de strips moet lezen op een klassieke manier', zegt Roel Daenen van De Stripgids. 'Je draait een pagina om zoals op papier en je zoomt in. Dat is een businessmodel van de twintigste eeuw, maar dan online'. Waar het online-model wel een overweldigend succes is, is Zuid-Korea. Daenen: 'Daar kent men het webfoon- fenomeen, een platform van e-strips die je op je tabblad swipet van onder naar boven en waar dezelfde technieken worden gebruikt als bij Netflix; je krijgt spannende trailers, je kan bingewatchen en interactief reageren. 80 procent van de Zuid-Koreanen tussen 18 en 65 lezen webtoons. Er is bovendien voor iedereen wat wils. Ben je een voetbalsupporter en gay, ik zeg maar wat, dan vind je ongetwijfeld wel een webtoon met gespierde voetballers of zoiets'.

Samen met Jommeke

De Antwerpse Standaard Uitgeverij scheurde zich in 2018 los van de Nederlandse WPG-groep. Eind vorig jaar nam het Ballon Media over - uitgever van het iconisch Jommeke en vele kinderboeken. Aanzet was het overlijden van Ballon-oprichter Alexis Dragonetti die in 2008 samen met Michel Moortgat (van brouwerij Duvel) de kinderboekenuitgeverij overnam van het Franse Média-Participations.

Met een gezamenlijke omzet van circa 30 miljoen euro is de (nieuwe) Standaard Uitgeverij de tweede uitgeverij van ons land, na het West-Vlaamse Lannoo. Naar marktaandeel is het de grootste. Op basis van uitgeefactiviteiten zijn beide bedrijven aan elkaar gewaagd.

Standaard Uitgeverij is in handen van de familie Moorkens (Moortgat was al uitgestapt), ceo Jeroen Overstijns, ex-WPG-topman Koen Clement, investeerder Pieter Lambrecht, en Maurits Lemmens en Raf Uten van het productiehuis De Mensen.Ook Média Participations bezit aandelen.

Financiële cijfers van vorig jaar werden niet vrijgegeven. 'Beide uitgeverijen boekten een operationele winst', zegt Overstijns. '2020 wordt afwachten'. In 2018 werden in Vlaanderen voor 188 miljoen euro boeken verkocht, stabiel na jaren daling. Strips en kinderboeken zijn goed voor een kwart van de boekenomzet. De uitgever telt een 75 werknemers.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud