interview

‘Een maand lockdown per jaar is ideaal tegen de ontlezing'

©JONAS LAMPENS

Lannoo, de grootste uitgever van ons land, wordt volgende week 111 en is voorbestemd nog vele jaren mee te gaan. CEO Matthias Lannoo daarentegen maakt over twee jaar plaats voor vers bloed. De vijfde generatie warmt zich op.

‘Zeker, ik lees veel’, zegt Matthias Lannoo. Ruim 25 jaar geleden volgde hij zijn vader Godfried Lannoo op als CEO van het in 1909 opgerichte familiebedrijf uit Tielt. ‘Maar minder dan vroeger. Ik heb te weinig tijd. Ik probeer vooral te lezen op vakantie. Ik bekijk natuurlijk de boeken die we uitgeven. Ik neem ze vast, ruik eraan, doorblader ze en lees hier en daar een stukje.’

In zijn kantoor dat uitkijkt op de tuin van de mooie Normandische villa waar hij opgegroeid is, toont hij enkele boeken die hij aan het lezen is. Een ervan is ‘Afrikaans geheim’, de vertaling van ‘Confidence africaine’ van de Franse Nobelprijswinnaar Roger Martin du Gard. ‘Onbekend, maar prachtig. Ik ben ook bezig aan ‘De Habsburgers’ van de Britse professor Martyn Rady. Het is het Britse equivalent van ‘De Bourgondiërs’ van Bart Van Loo, een boek dat spijtig genoeg niet bij ons verschenen is. Maar je kan niet alles hebben. Literaire auteurs kiezen voor hun uitgave nog altijd vaak voor het centrum van het taalgebied. Voor het Nederlands is dat Amsterdam, voor het Frans Parijs.’

Mensen die lezen, zijn vaak aangenamer om mee te praten, hebben meer diepgang, zijn genuanceerder. Met Twitter gaan we het niet redden.
Matthias Lannoo
CEO Lannoo

In de kasten achter zijn bureau staan reisgidsen van Michelin, een 12 kilogram wegende Ferraris Atlas - ‘veel kaarten en gidsen lezen als een roman’ - ettelijke kunstboeken, kookboeken van Pascale Naessens en een gigantisch boek over de geschiedenis van Nederland. ‘Een ambitieus project waarvan we ondertussen 20.000 exemplaren verkochten.’ Fier toont hij een boek vol 100 jaar oude zwart-witfoto’s van de eerste bergfotograaf ter wereld. ‘Commercieel geen groot succes, maar gewoon prachtig.’

Boven op de boekenplank prijkt ‘Waarom zestigers gelukkiger zijn dan veertigers’ van Manu Adriaens. ‘Klopt dat?’, vragen we hem. ‘Natuurlijk. Je relativeert meer, je hebt alles meegemaakt, veel problemen gehad waarmee je hebt leren omgaan. Ook je kinderen zijn het nest uit.’

Speeltijd voorbij

Lannoo kwam in 1982 in dienst bij het familiebedrijf toen zijn vader zaliger Godfried hem als oudste zoon terugriep uit het Amerikaanse Berkeley. Hij volgde daar als  econoom een ‘summer-MBA’ met een stage bij het Amerikaanse techbedrijf HP. ‘Mijn vader belde me om twee uur ’s nachts - hij was blijkbaar het tijdsverschil vergeten - met de boodschap dat ik moest terugkomen. Hij zat in de problemen. Een uitgever was ziek geworden en er was te veel werk. ‘Je speeltijd is voorbij. Kom maar naar huis.’ Zo ben ik hier binnengerold. Ik had voordien wel al negen maanden in het bedrijf gewerkt.’

Of hij voorbestemd was? ‘Eigenlijk wel. Toen ik 15 was, voelde ik het bijna als een roeping om hier te komen werken. Ik heb ook bewust studies in die richting gedaan. Mijn jongere zus Winnie richtte als eerste een grafische studio op. Ik had vier zussen en een broer. Maar er mochten van mijn ouders maar twee familieleden per tak in het bedrijf operationeel zijn. Te veel familie zou tot moeilijkheden leiden. Noem het behoorlijk bestuur avant la lettre. Mijn broer Karel, die met zijn diploma geschiedenis een geschikte uitgever was geweest, zit wel in de raad van bestuur.’

'Toen ik 15 was, voelde ik het bijna als een roeping om hier te komen werken. Ik heb ook bewust studies in die richting gedaan. '

Matthias Lannoo zette een turbo op het bedrijf. Hij richtte de distributiedochter DistriMedia op, die naast eigen en andere boeken ook webshophandling doet voor  onder andere Duvel, Jules Destrooper en Partena, stichtte de Franstalige uitgeverij Racine en nam de Nederlandse uitgever van lifestyleboeken Terra over.

In 2010 lag hij aan de basis van een megasprong met de overname van de Nederlandse uitgeverijen Meulenhoff en Unieboek/Het Spectrum. De omzet ging maal twee, het aantal werknemers naar 300. Niet onbelangrijk: via Meulenhoff knoopte de Tieltse uitgever - die ooit begon met werken van Stijn Streuvels, bekend werd met Phil Bosmans, de ‘Encyclopedie van de Vlaamse beweging’, non-fictie, management- en kunstboeken en uitgaves van SOS Piet en Stephan Vanfleteren - opnieuw aan met literaire fictie.

‘Om de continuïteit van het bedrijf te vrijwaren is verdere groei onontbeerlijk’, zegt Lannoo. ‘De kosten stijgen constant. We investeren meer dan 2 miljoen in informatisering om de verwerking van alle print, e-books, audio- en streamingdiensten beter te kunnen bolwerken. E-marketing en e-commerce worden almaar belangrijker. Om dat te financieren, heb je meer volume nodig. Anders verdrink je in kabouterwerk. Dat volume zoeken we vooral in internationalisering. Ook voor boeken is België in het buitenland een kwaliteitslabel.’

Lannoo nam de afgelopen jaren meerdere kleine uitgeverijen over. ‘In Nederland zijn nog mogelijkheden, ook al is de concurrentie met VBK en WPG (Bezige Bij) groot.’ Voor grote overnames - uitgeverijen met een omzet van 30 à 40 miljoen euro - sluit hij extern kapitaal niet uit. ‘We kijken naar Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Maar het risico is groot. Het is een ander taalgebied. In sommige segmenten moeten we concurreren met mecenassen.’

Onlangs stond Phaidon te koop, een grote naam voor kunst- en stijlboeken. ‘We konden niet optornen tegen een Amerikaanse mecenas. Frankrijk is moeilijk. Alle Belgen die erheen trokken, moesten het onderspit delven tegen de Franse reuzen. De afgelopen vier jaar waren de overnameprijzen te hoog, zeker voor wetenschappelijke uitgeverijen. Ik hoop dat ze na deze coronaperiode zakken. Maar we gaan geen zotte dingen doen.’

Nood aan kennis

De coronacrisis sloeg aanvankelijk hard toe. ‘In april haalden we in België nog een derde van de omzet. We hielden rekening met een jaarverlies. Toen de boekhandels hier in mei weer opengingen, ging de boekenverkoop gestaag de hoogte in. Nu zitten we opnieuw met een kleine plus in vergelijking met vorig jaar. Covid-19 heeft ons niet klein gekregen. Integendeel. Mensen zijn tijdens de crisis meer gaan lezen.’

‘Een maand corona - ‘huisarrest’ - per jaar zou ideaal zijn’, lacht Lannoo. ‘Maar
ik weet niet of je dat zo moet opschrijven. Mensen zouden meer tot rust komen en meer boeken lezen.’ Hij noemt de ontlezing een maatschappelijk probleem. ‘Mensen die lezen, zijn vaak aangenamer om mee te praten, hebben meer diepgang, zijn genuanceerder. Met Twitter gaan we het niet redden. Simplificaties via sociale media zijn nefast voor het debat. Om juiste beslissingen te nemen is kennis nodig. Ik hoop dat de scholen en de overheid zich daarvan bewust zijn.’

Of hij een boek van de Amerikaanse president Donald Trump zou uitgeven? ‘Pamflettaire boeken geven we niet uit. We weigeren dikwijls manuscripten. Extreemlinks en extreemrechts doen we niet. Nee, ook Herman Brusselmans niet. Zijn columns zijn niet onze stijl (glimlacht)’.

‘Onze bedrijfscultuur was lang Vlaams, katholiek, voornaam en sociaal’, zegt Lannoo. ‘Dat wordt nu op een hedendaagse manier ingevuld via maatschappelijk engagement. Iedereen in het bedrijf - ook de volgende generatie - is daarvan doordrongen.’ 

Het was ooit anders. Grootvader Joris Lannoo, die het bedrijf oprichtte, gaf werken uit van Filip De Pillecyn en Cyriel Verschaeve, culturele boegbeelden van de collaboratie. Lannoo wil daar niet op reageren.

De opvolgers staan intussen klaar. ‘Ik kreeg van de raad van bestuur, die voor een groot deel uit externen bestaat, de opdracht nog twee jaar voort te doen. Volgens het familiecharter mogen maximaal drie leden van de volgende generatie leidinggevende functies uitoefenen. De voorzitter en de CEO mogen geen familieleden zijn. De familie telt 25 kleinkinderen. Twaalf boden zich aan. We schakelden een extern bureau in voor assessments. Drie kleinkinderen zijn CEO- of directeurfähig bevonden. Mijn dochters Laura en Margot, en Astrid, de dochter van mijn zus.’

‘Ik kreeg van de raad van bestuur, die voor een groot deel uit externen bestaat, de opdracht nog twee jaar voort te doen.'

Laura is adjunct-uitgever en runt de family office. Ze werkte voor Allen&Overy, Boston Consulting en Mohawk. Astrid doet marketing en komt van Roularta. Margot werkte voor Airbus, Exmar en Deceuninck en werkt aan de strategische projecten. Of dat niet tot jaloezie leidt? ‘We hebben er drie jaar over gedaan. Veel gepraat. Alles verliep heel transparant. Maar het was soms confronterend. Gelukkig komen de kleinkinderen heel goed overeen. Wie mij opvolgt, wordt in de loop van de volgende twee jaar beslist. De kans bestaat dat tijdelijk een niet-familielid CEO wordt, tot
iemand van de familie klaar is. Je moet de jongeren tijd geven. Maar de neuzen staat in dezelfde richting.’

De afgelasting van de jaarlijkse Boekenbeurs en de talloze boekenevenementen door corona zetten wel een domper op de vreugde. ‘Het is de eerste keer in mijn leven zonder Boekenbeurs. Ik ging al mee met mijn ouders toen ik nog een kleine jongen was. In omzet is de Boekenbeurs beperkt. Maar ze is heel belangrijk voor het contact met de auteurs en het publiek. Als alternatief begint Boek.be in november met de VRT een digitale boekenbeurs met vliegende reporters die auteurs, boekhandels en uitgevers bezoeken.’

De geplande grote viering van het 111-jarig bestaan - ‘een-een-een in twintig-twintig leek ons veel leuker dan 110 in 2019’, zegt Lannoo - gaat niet door wegens corona. ‘We ontwikkelden wel een nieuwe huisstijl.’

Over de coronamaatregelen van de Belgische regering is Lannoo niet eenzijdig positief. ‘De boekhandels moesten hier dicht, in Nederland niet. Maar de supermarkten die ook boeken verkopen en de e-commerce mochten wel voortwerken.’ Lannoo vindt het coronabeleid in Nederland - ‘waar we de helft van onze activiteiten hebben’ - beter georganiseerd. Het Belgisch regeringsbeleid heeft volgens hem een zakelijkere aanpak nodig. ‘Bij ons is het vaak een puinhoop. De vaudeville - mag ik het zo noemen? - die we nu meemaken met de regeringsvorming is intriest. Ik weet dat België structureel ingewikkelder in elkaar zit dan Nederland. Maar toch.’

Lannoo

  • De Tieltse bakker Jozef Lannoo koopt in 1909 de drukkerij Horta. Zoon Joris geeft in 1909 het eerste boek uit: ‘Vliegt de blauwvoet? Storm op zee!’, het begin van uitgeverij Lannoo. In 1959 nemen de zonen Godfried en Jan het roer over. In 1971 overlijdt Joris. In 1994 wordt kleinzoon Matthias Lannoo CEO van de uitgeverij. De drukkerij is net afgesplitst. Hij verdubbelt de uitgeverij in 2010 in omvang met de overname van de Nederlandse uitgeverijen Meulenhoff en Unieboek.
  • Lannoo geeft jaarlijks zowat 1.200 titels uit, 85 procent Nederlandstalig (fictie, non-fictie, lifestyle, reisgidsen, kunst-, school- , kinder-, jeugd- en managementboeken). De uitgever is de grootste uitgever van ons land en het nummer twee in Nederland. Omzet: circa 75 miljoen met 300 werknemers.

Matthias Lannoo

  • Geboren in 1956, gehuwd met Kathy Vande Moortel, vader van vier dochters en een zoon.
  • Master toegepaste economische wetenschappen (KU Leuven)
  • Begon in 1983 bij Lannoo als verkoopleider van de Uitgeverij, werd in 1988 lid van de raad van bestuur, in 1994 algemeen directeur en in 2010 CEO.
  • Hobby’s: hedendaagse kunst, geschiedenis, mountainbiken, skiën, reizen, natuur en cultuur.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud