Advertentie
Advertentie

Een vaste prijs voor boeken

Betalen we binnenkort overal dezelfde prijs voor onze boeken? ©Kees van de Veen

Aan de vooravond van de Boekenbeurs heeft Vlaams minister van Cultuur Sven Gatz eindelijk een voorstel voor een vaste boekenprijs klaar. Zowat alle betrokkenen zijn pro. ‘Maar boeken mogen ook niet té goedkoop worden.’

Achter de schermen werd de afgelopen maanden intens overlegd tussen vertegenwoordigers van het boekenvak en de Vlaamse regering over een vaste boekenprijs voor een beperkte periode. Verwacht wordt dat minister van Cultuur Gatz (Open VLD) vanavond op de Boekenbeurs een doorbraak aankondigt.

Nederland is een van de negen Europese landen die de prijs van boeken op een of andere manier reglementeert. Daar legt de uitgever op voorhand een prijs vast voor alle nieuwe boeken, waaraan iedere boekverkoper zich gedurende twee jaar moet houden. Een gereglementeerde boekenprijs, zoals die in Vlaanderen in een voorontwerp van decreet op tafel ligt, is soepeler. De vaste prijs geldt maar voor zes maanden, aanvaardt kortingen tot 10 procent voor boekhandels en tot 15 procent voor bibliotheken, en geldt niet voor alle nieuwe boeken. Wetenschappelijke en educatieve titels vallen erbuiten.

1. Waarom is een vaste boekenprijs goed voor de lezer?

De voorstanders - en dat is zo goed als iedereen - dwepen met een cultureel argument. Een gereglementeerde boekenprijs zou het aanbod breed en divers houden. Als iedere verkoper min of meer dezelfde prijs voor dezelfde titel moet hanteren, wordt vermeden dat lezers in hun zoektocht naar bestsellers de traditionele boekhandel links laten liggen en hun heil gaan zoeken in hyper- of supermarkten. Die winkels kunnen vaak monsterkortingen aanbieden, waarvan zelfs een grote speler als Standaard Boekhandel beweert dat hij zich die niet kan permitteren. Bij een gelijk speelveld kunnen boekhandels hun winsten op bestsellers investeren in het aanbieden en promoten van ‘moeilijkere’ titels.

In Nederland lijkt het systeem te werken. Sinds de vaste boekenprijs zo’n tien jaar geleden werd ingevoerd, steeg het aandeel van literair-culturele titels in het totaalaanbod. Bovendien verlengt de vaste boekenprijs de levensduur van boeken. Titels verdwijnen minder snel uit de rekken of naar de uitverkoopbakken.

2. Worden boeken goedkoper?

Martijn David van de Koninklijke Vereniging voor het Boekenvak in Nederland: ‘De maatregel heeft in Nederland niet tot een prijsdaling geleid. Nieuwe titels kosten nagenoeg evenveel als tien jaar geleden. In absolute cijfers zijn boeken natuurlijk wél duurder geworden, omdat de inflatie het algemene leven duurder heeft gemaakt.’

Geert Schotte, de CEO van Standaard Boekhandel, waarschuwt: ‘De gereglementeerde boekenprijs mag niet resulteren in té lage prijzen. Ik ben voorstander van het systeem omdat het ons - ketens en zelfstandige boekhandels - in bescherming neemt tegen prijskapers buiten het traditionele boekenvak. Maar uitgevers moeten opletten dat ze zich niet laten verleiden hun prijzen te ver te laten zakken. Het is een vastgeroest idee van uitgevers dat boeken te duur zijn. De marges in het boekenvak zijn al aan de lage kant, terwijl de kosten om boeken te maken blijven stijgen. Ik zie in onze winkels hardcovers van 500 pagina’s voor 15 euro, dat moeten we doen om de rest van de markt te volgen. Dat is niet gezond: goedkoop leidt niet per se tot een meerverkoop. Als een gereglementeerde boekenprijs tot bodemprijzen leidt, riskeert de maatregel haar doel voorbij te schieten.’

3. Wat vinden de boekhandels?

Net als Standaard Boekhandel zijn ook de zelfstandige boekhandels gewonnen voor de maatregel. Ze hebben er dan ook het meeste baat bij dat alle boekverkopers met gelijke wapens aan de start verschijnen. Is hun beschermingsargument terecht? In Denemarken werd de maatregel in 2011 geschrapt. De gevolgen: fikse prijsstijging en een gevoelige daling van het aantal verkooppunten. In Nederland kon de vaste boekenprijs het faillissement van de Polare-winkels niet tegenhouden. ‘Dat was een zaak van mismanagement’, zegt Martijn David. ‘De meeste Polare-winkels konden intussen een doorstart maken. Zonder vaste boekenprijs was dat ongetwijfeld een stuk moeilijker geweest.’

4. En de uitgevers en hun auteurs?

‘Uiteraard zijn we voorstander van een gereglementeerde boekenprijs, al gaat het voorstel minder ver dan in Nederland’, zegt Patrick De Rynck van de Vlaamse Auteursvereniging. ‘Hun vaste boekenprijs heeft kleine auteurs aantoonbaar in bescherming genomen. Voor uitgeverijen is een vaste prijs eveneens goed nieuws: het geeft hen zuurstof om in minder makkelijke genres en auteurs te blijven investeren.’

5. Is niemand dan tegen?

Toch wel. De bibliotheken, omdat de voorgestelde korting van 15 procent lager ligt dan de kortingen die ze vandaag krijgen als ze boeken aankopen bij retailers. Maar de sectorvereniging Boek.be bestrijdt dat de voorgestelde korting het aankoopbeleid van onze bibliotheken zal kortwieken.

6. Is een gereglementeerde boekenprijs niet in strijd met de vrije concurrentie?

‘Nee’, zegt Jef Maes, de adjunct-directeur van Boek.be. ‘Uitgevers kunnen binnen hetzelfde genre nog steeds op de prijs concurreren. En de boekhandels zullen elkaar blijven bestrijden met andere verkoopargumenten, zoals service, omkadering en hun aanbod.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud