portret

Louise Glück spreekt in haar poëzie voor ieder van ons

Louise Glück (77) is een veteraan van de Amerikaanse dichtkunst. De Nobelprijs Literatuur is een verdiende kroon op een duurzame carriere.

We moesten een paar professoren bellen voor we iemand vonden die iets kon vertellen over Louise Glück. Hoogleraar Gert Buelens van de UGent, gespecialiseerd in Amerikaanse letterkunde, bracht redding. 'Je spreekt het uit als Glick', corrigeert hij meteen als we Gluck zeggen. Hij vindt de toekenning van de onderscheiding aan de Amerikaanse dichteres terecht. 'Ik vermoed dat het Nobelcomité iemand zocht die zijn duurzaamheid heeft bewezen. Louise Glück past perfect in die filosofie. Inhoudelijk en vormelijk is ze ook iemand die een zekere reikwijdte heeft. Voor mij is het geen verrassing. Maar ik denk niet dat ze hoog op het lijstje van de bookmakers stond.'

Voor het Zweedse Nobelcomité is Glück een dichteres die in een sobere stijl het individuele leven universeel maakt. Ze is ook een meester in het confronteren van onszelf met onze eigen desillusies. Er gaat een wanhoop van haar poëzie uit, in een loepzuivere Engelse taal.

Voor mij is het geen verrassing. Maar ik denk niet dat ze hoog op het lijstje van de bookmakers stond.
Gert Buelens
Hoogleraar UGent

Louise Glück, die nog les geeft aan universiteit van Yale, is de 16de vrouw die de Nobelprijs Literatuur krijgt. Vorig jaar kreeg de Poolse schrijfster Olga Tokarczuk de onderscheiding, weliswaar met een jaar vertraging. In 2018 werd de Nobelprijs Literatuur door interne strubbelingen in de jury opgeschort.

Het Nobelcomité bracht de laureate telefonisch op de hoogte van haar onderscheiding. Ze reageerde verrast, maar zei erg blij te zijn. De journalisten die even later aan haar deur stonden in Cambridge, Massachusetts stond ze niet te woord.

Eenzaamheid

Louise Glück werd op 22 april 1943 in New York geboren. Haar grootouders langs vaderkant waren geëmigreerde Hongaarse Joden. Haar vader en diens schoonbroer Sundel Dolinger richtten een bedrijf op dat de populaire X-Acto-messen op de markt bracht.

Glücks jeugd verliep moeilijk. Ze kampte tijdens haar puberteit met anorexia nervosa. Maar dat kwam ze uiteindelijk te boven. Haar persoonlijke besognes zoals eenzaamheid en familiebanden domineerden zeker in het begin van haar carrière haar poëzie. De dood van een oudere zus speelde daarin naar eigen zeggen een rol. Ze debuteerde in 1968 met 'Fistborn', waarna ze meteen een writersblock kreeg. Ook die overwon ze.

'In de jaren 70 en 80 is een debat gevoerd of ze hoorde in de categorie van de 'Confessional Poetry'. In dat soort poëzie domineren de persoonlijke ontboezemingen. Je kan het vergelijken met 'Scènes uit een huwelijk' van de Zweedse regisseur Ingmar Bergman. De ene literatuurwetenschapper vond dat ze in die categorie thuishoorde, de andere twijfelde. De laatste categorie specialisten vond dat Glück in haar poëzie een zogenaamd persona - een literal I werd het ook genoemd - creëerde. Men bedoelde dat het misschien wel leek dat ze over zichzelf schreef, maar dat dat niet noodzakelijk zo was. Ze vertolkte een rol in haar gedichten', aldus professor Buelens. Het Nobelcomite is het daarmee eens, zei de voorzitter Anders Olsson gisteren.

'Glück schaart zich met de persona in een grote poëtische traditie, die in de 14de eeuw begon met de Italiaanse dichter Petrarca. Die schreef meer dan 300 gedichten over zijn grote liefde Laura. Die vrouw heeft allicht wel bestaan, maar in Petrarca's gedichten is veel fictie geslopen. Dat heeft onderzoek aangetoond. Dat geldt ook voor Shakespeare. In zijn sonetten lopen waarheid en verbeelding door elkaar.'

Archaic Fragment

I was trying to love matter.
I taped a sign over the mirror:
You cannot hate matter and love form.

It was a beautiful day, though cold.
This was, for me, an extravagantly emotional gesture.

.......your poem:
tried, but could not.

I taped a sign over the first sign:
Cry, weep, thrash yourself, rend your garments

List of things to love:
dirt, food, shells, human hair.

....... said
tasteless excess. Then I

rent the signs.

AIAIAIAI cried
the naked mirror.

Bron: Poetryfondation.org

In haar poëzie verwijst Glück vaak naar de klassieke mythologie, waarmee ze als kind kennismaakte. Haar meest geprezen bundel 'Averno' uit 2006 neemt de mythe van Persephone die door Hades wordt meegesleurd naar de Griekse onderwereld als uitgangspunt. De aanslagen van 9/11 schreef ze drie later van zich af in de bundel 'October'. Ze gebruikte daarvoor ook de Griekse mythes voor gedichten over verlies en trauma's. In haar oeuvre speelt ook de natuur een grote rol.

Geen vertalingen

In de boekhandel zal u tevergeefs naar Nederlandse vertalingen van bundels van Glück zoeken. Geen enkele Nederlandse of Vlaamse uitgeverij stuurde gisteren een jubelmail. 'Poëzie is sowieso moeilijk te vertalen, al zou het bij Glück nog wel kunnen. Ze sloot zichzelf niet op in strikte vormen als het sonnet. Ze gebruikt ook het rijm niet. Het gaat vooral om de juiste woordkeuze bij haar. In die zin is ze verwant met de grote 19de-eeuwse Amerikaanse dichteres Emily Dickinson.'

Bij ons mag Glück dan relatief onbekend zijn, in de Verenigde Staten grossierde ze in prijzen. Ze won onder meer de Pulitzer Prize, de National Book Award en de Bollingen Prize, stuk voor stuk prestigieuze onderscheidingen. In 2003 werd ze voor een jaar de dichteres des vaderlands. Ze schreef tot nu een kleine twintig bundels. De laatste - 'Faithful and Virtuous Night' - verscheen in 2014.

Buelens gaf gisteren ootmoedig toe dat hij geen gedicht van Glück heeft opgenomen in de bloemlezing Amerikaanse poëzie voor zijn studenten. 'Maar daar kunnen we misschien snel verandering in brengen.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud