Ontleding van een ontspoord huwelijk

De personages van deze midlifecrisiskomedie, stuk voor stuk succesvolle en keurige New Yorkse middenklassers met een hoek af, konden zo uit de films van Woody Allen zijn weggelopen. ©Getty Images

Een journaliste van The New York Times debuteert met een amusante roman over een dokter die na zijn echtscheiding de pedalen verliest. Met de groeten van Philip Roth en Woody Allen.

Mijn naam belachelijk maken, haalt ons beiden naar beneden.’ Met dit zelfrelativerende waarschuwingszinnetje prijst Taffy Brodesser-Akner zichzelf aan op Twitter. De journaliste werd in de Verenigde Staten bekend met haar persoonlijke interviews met beroemdheden voor The New York Times Magazine. Ze deed als eerste het verhaal van Goop uit de doeken, het lifestyleplatform van actrice Gwyneth Paltrow. Het was pas na haar interview met Ethan Hawke dat de serieuze filmpers de Amerikaanse acteur eindelijk durfde te omarmen.

Haar eerste boek van Philip Roth las Brodesser-Akner toen ze elf was. Het was haar oudere zus die de Amerikaanse schrijver aanbracht - zonder medeweten van hun religieuze moeder. ‘Zo was ik op mijn twaalfde een kind met een verwarde, getraumatiseerde, smerige geest’, zei ze bij de Engelstalige publicatie van ‘Fleishman zit in de problemen’ in The Guardian.

Midlifecrisiskomedie

De invloed van Roth is onmiskenbaar aanwezig in dit zalige debuut over een dokter die na de scheiding van zijn ambitieuze vrouw verkeerdelijk denkt dat al zijn problemen van de baan zijn. Van Roth nam Brodesser-Akner de gave over om grappig over andere Joden te schrijven als doodgewone mensen die veelvuldig met hun eigen geslachtsdrift bezig zijn. Ook Woody Allen is nooit ver weg. De personages van de midlifecrisiskomedie, stuk voor stuk succesvolle en keurige New Yorkse middenklassers met een hoek af, konden zo uit de films van de cineast zijn weggelopen.

Op mijn twaalfde was ik een kind met een verwarde, getraumatiseerde, smerige geest.
Taffy Brodesser-Akner
Schrijfster

Van Jonathan Franzen erfde ze dan weer de aandrift om een Great American Novel te willen schrijven. Het is misschien wat te vroeg om die term voor de ideale roman over de essentie van de Amerikaanse ziel op ‘Fleishman zit in de problemen’ te plakken. Maar dit is zeker geen lichtvoetig boek. Er staat meer op het spel dan de lezer amuseren. In 400 pagina’s die lezen als een helse plezierrit fileert Brodesser-Akner onze digitale tijden, waarin plezier met één eenvoudige swipe te koop lijkt, en ook de onrealistische verwachtingen in het Westen over het gewijde organisme van het huwelijk.

We ontmoeten de ziekenhuisarts Toby Fleishman, 41, wanneer hij net uit de omknelling van zijn vreselijke echtgenote is geraakt. Hun scheiding staat nog niet op papier, Toby woont wel al alleen in een flat in Manhattan op wandelafstand van zijn ex en hun twee kinderen. Rachel heeft op Broadway een goed draaiend managementbedrijf. Ze verdient meer dan hij, en dat maakt hem onzeker. Tegelijk is ze een hardvochtige vrouw, het gevolg van een jeugd zonder herinneringen aan haar ouders en de afstandelijke opvoeding van haar grootmoeder. Haar carrière kreeg altijd voorrang op haar gezin. Ze behandelde haar eigen kinderen als personeelsleden van haar bedrijf.

De personages van deze midlifecrisiskomedie, stuk voor stuk succesvolle en keurige New Yorkse middenklassers met een hoek af, konden zo uit de films van Woody Allen zijn weggelopen. ©Getty Images

Toby heeft zich altijd voor Rachel weggecijferd en zijn uurroosters in het ziekenhuis aangepast aan haar drukke en interessantere avondleven. Wanneer hij het aftrapt, verwacht hij dat een nieuwe wereld voor hem opengaat. Hij installeert datingapps op zijn smartphone en belandt met de vreemdste vrouwen in bed. De beschrijvingen van die veroveringstochten, inclusief gekruide bedscènes, zijn komisch, vooral omdat Brodesser-Akner gevat de ledigheid laat doorschemeren van seksuele populariteit dankzij datingapps.

Op een nacht dumpt Rachel de kinderen bij Toby en laat niets van zich horen. Terwijl hij zich eindelijk vrij voelde, dwingt zijn ambitieuze vrouw hem om te schipperen tussen zijn ouderlijke plichten, zijn patiënten en zijn vroegere vrienden. ‘Hoe kon dat toch, vroeg hij zich af. Hoe kon het toch dat je buitengewoon moeilijke, buitengewoon gezonde stappen zette om je leven op orde te krijgen en dat vervolgens degene van wie je je had losgescheurd méér controle over je geluk en welbevinden leek te hebben dan ooit tevoren?’

Sexy en gecompliceerd

Een van die jeugdvrienden is Libby. Zijn oude studievriendin is de verteller van het verhaal. Gaandeweg leren we haar beter kennen. Libby was ooit de enige vrouwelijke journaliste op een redactie vol mannen, en ook in haar huwelijk loopt niet alles gesmeerd. Net als Brodesser-Akner schrijft Libby portretten van in hoofdzaak succesvolle mannen voor een succesvol blad.

‘Ik schreef via hen over mijn problemen’, vertelt ze. ‘Ze stuurden me sms’jes en bloemen om me te laten weten dat ik hen echt begreep zoals nog nooit iemand had gedaan, en ik begon in te zien dat alle mensen in wezen hetzelfde waren, maar dat slechts sommigen onder ons, de mannen, dat werkelijk mochten zijn zonder zich te verontschuldigen. Het mens-zijn van de mannen was sexy en gecompliceerd; het onze (het mijne) moest in het donker bewaard worden, onder in het verhaal, en was alleen interessant zolang het in dienst stond van het mens-zijn van de man.’

In het meeslepende laatste deel vernemen we Rachels versie van de ondergang van haar huwelijk. Je kunt niet anders dan haar begrijpen.

Met zulke observaties neemt Libby het verhaal stapsgewijs over, waardoor ook het gezichtspunt op het gecrashte huwelijk verschuift van mannelijk naar vrouwelijk. Briljant gedaan, want het verplicht de lezer zijn vooringenomenheden binnenstebuiten te keren. In het meeslepende laatste deel vernemen we Rachels versie van de ondergang van haar huwelijk. Je kunt niet anders dan haar begrijpen.

‘Fleishman zit in de problemen’ was vorige zomer in Amerika het voorwerp van een hevige biedoorlog over de tv-rechten. FX haalde het van negen andere partijen, waaronder seriekampioen HBO. Soms is de film beter dan het boek, of komt hij toch aardig in de buurt. Dat wordt met de televisieadaptatie van deze vlammende relatiecrisisroman een uitdaging van jewelste.

Taffy Brodesser-Akner - ‘Fleishman zit in de problemen’ - uitgeverij Prometheus, 400 blz., 22,50 euro

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud