Sterke debuutroman over wanneer alles ophoudt te bestaan

©rv

De Australische debutant Shaun Prescott schreef met 'Het verdwijnen' een melancholisch, mysterieus, grappig en tegelijk duister boek over het einde van de wereld zoals we die kennen.

De enorme leegte van de Australische binnenlanden is een geheimzinnig en moeilijk in kaart te brengen gebied. De Australische Nobelprijs-kandidaat Gerald Murnane schreef met 'De vlakte' een meesterwerk over de onpeilbaarheid van het onmetelijke land en de enkelingen die er wonen. In dezelfde traditie komt Shaun Prescott met een raadselachtige roman over 'hersenschimmen, spooksteden, stipjes op de kaart met geen andere functie dan een strikt decoratieve, aangebracht door een cartograaf die er een leegte mee wilde opvullen'.

In het café is het hoofdpersonage de enige klant, de buschauffeur vervoert nooit een passagier en de omroepster van de lokale radio is ervan overtuigd dat niemand naar haar uitzendingen luistert.
.
.

Een naamloze schrijver arriveert in een naamloos stadje in het zuidoosten van Australië. Hij wil er een boek schrijven over 'de verdwijnende plaatsjes in de centraal-westelijke regio van New South Wales'. Die dorpen en steden verdwijnen niet omdat ze in economisch verval raken, de bewoners er wegtrekken of de gebouwen ontmanteld worden, maar omdat ze simpelweg ophouden te bestaan. Plots zijn ze weg. Het boek dat hij daarover wil schrijven moet iets worden tussen journalistiek werk en horrorsprookje, 'geen meesterwerk maar zeker en vast een boek'.

Hij vindt een baantje als vakkenvuller in de plaatselijke supermarkt en kiest op goed geluk een koffiebar om te schrijven en mensen te ontmoeten. Hij hoopt vurig dat hij opgenomen wordt in de gemeenschap, maar ontdekt tot zijn verbazing dat er van een gemeenschap geen sprake is. In het café is hij de enige klant, de buschauffeur vervoert nooit een passagier en de omroepster van de lokale radio is ervan overtuigd dat niemand naar haar uitzendingen luistert. Er wonen wel degelijk mensen maar toch lijken ze allemaal even ver en onbereikbaar, als geesten in een spookstad.

Mijlpalen


De bibliothecaris weet hem te vertellen dat dit stadje 'er alleen maar is'. Niemand weet waarom het ooit is gesticht en wat de geschiedenis ervan is. Is het zelfs ooit gesticht? Of zijn hier gewoon mensen verzeild geraakt en blijven wonen? Het enige wat de bewoners met zekerheid kunnen beweren, is dat vroeger alles beter was. 'Niemand geloofde dat nog nieuwe mijlpalen konden worden bereikt. Het zou alleen maar poverder worden, glanslozer, verder verwijderd van wat het ook mocht zijn dat nog bewondering zou kunnen afdwingen.'

En dan beginnen vreemde dingen te gebeuren. Plots verschijnen overal gaten in de stad. 'Meer een afwezigheid dan een gat. Er was daar gewoon een stukje van de wereld opgehouden te bestaan.' Voetpaden, parken, mensen en op den duur zelfs hele woonblokken beginnen in de gaten te verdwijnen. In tegenstelling tot de bevolking, die het fenomeen krampachtig probeert te negeren, voelt de schrijver dat dit de opmaat tot het einde is. De verklaring is eenvoudig: 'Omdat het stadje zonder aanwijsbare reden was ontstaan, zou het ook weer zonder reden verdwijnen.'

Eindtijd

'Het verdwijnen' mediteert over bloei en verval, bestaan en niet-bestaan, afkomst en onthechting, vervreemding en het verlangen ergens thuis te horen. Het stadje is een samenraapsel van infrastructuur: wegen, winkelcentra, parken, treinsporen, industrieterreinen. Maar door een gebrek aan sociaal weefsel overstijgt het dat niet. Prescott componeerde een weeklacht voor een verdampend gevoel van gemeenschap en samenhorigheid.

De stadsbewoners leven in de overtuiging dat de kaars bijna is opgebrand en de toekomst één grote gruwel wordt. Ze zitten gevangen in een gevoel van doelloosheid en het geloof dat ze een soort eindtijd beleven. Angsten over massamigratie, afkalvende economie en ecologische catastrofe leidden tot een onoverkomelijke lethargie. Om die angsten te bezweren graven de jongeren van het stadje in de grond, in de hoop daar kleine geheimen en onontdekte waarheden te vinden.

Leegte

Prescott laat zijn personages vruchteloos zoeken naar betekenis waar die niet meer lijkt te bestaan.
.
.

Prescott laat zijn personages vruchteloos zoeken naar betekenis waar die niet meer lijkt te bestaan. De naamloze schrijver wil met zijn boek de dingen een zeker belang geven, maar faalt daarin omdat hij niet weet wat dit belangrijke dan moet zijn. Op die manier voegt hij zich bij de andere personages die hun dagelijkse routines een leugenachtig gewicht proberen te geven om de leegte ervan te verbergen.

Dat loopt voor Prescott niet helemaal goed af want hij slaagt er niet in het personage van de schrijver echt substantie te geven. Soms krijgt die iets monotoons en zijn het vooral de secundaire personages die je aandacht vangen.

Zoals de onvatbare Chiara, die ervan bezeten is een schijn van geheimzinnigheid te creëren. Ze maakt cassettebandjes met mysterieuze keyboardmuziek die ze overal in de stad verstopt, ze print tijdschriften die ze in de grond begraaft en hangt affiches op voor optredens van bands die niet bestaan. In de hoop dat zolang ze doorgaat met het verzinnen van dingen iemand in de verleiding komt het stadje toch belangwekkend te vinden.

Humor


Prescott laat zijn verhaal baden in een geheimzinnige melancholie maar houdt het in beweging met kurkdroge humor en een groeiend gevoel van dreiging. Met 'Het verdwijnen' doet hij iets wat weinigen hem nadoen: een betekenisvol boek schrijven over de volstrekte afwezigheid van betekenis. De boodschap die je erin kan lezen: als we als maatschappij op dit pad verdergaan, dreigen we alles wat ons lief is te verliezen. Enkel een grondige transformatie kan ons redden. De vraag of het daar al niet te laat voor is, houdt hij verontrustend in het midden.

Shaun Prescott, 'Het verdwijnen', Uitgeverij Koppernik, 256 pagina's. 

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud