Urs Faes omzwachtelt pijn met balsemende schoonheid

Urs Faes kwam zijn verhaal op het spoor tijdens wandelingen in het Zwarte Woud. ©BELGA

Een man met een bevroren hart loopt verloren in een ijzig land. De Zwitserse auteur Urs Faes (1947) schreef met ‘Tijd tussen de jaren’ een overrompelend melancholische novelle.

Urs Faes’ pijnlijk mooie verhaal speelt zich af tijdens de eindejaarsnachten, maar dan zonder oplichtend vuurwerk en knallende champagnekurken. ‘Tijd tussen de jaren'’ is een weemoedige wintervertelling, gekleurd door blauwige schemer en witte sneeuwlandschappen. Na tientallen jaren van overzeese omzwervingen keert Manfred terug naar zijn geboortedorp in de Zwitserse bergen. Hij is er lang geleden vertrokken na een verwoestende ruzie met zijn broer, toen die onverwacht de boerderij van hun ouders erfde. Samen met de boerderij zag Manfred ook zijn vurig begeerde Minna door zijn vingers glippen.

Nu is hij ziek en wil hij nog één keer zijn broer zien, in de hoop dat er tussen hen nog iets hersteld kan worden. Maar het is de vraag of hij die wel te zien zal krijgen. Geplaagd door weemoed en schuldgevoelens dwaalt hij over de paden van zijn jeugd, ‘een wereld van vervagende contouren, langzame schemering, witgrijze duisternis’. Bij ieder nieuw uitzicht wellen andere herinneringen in hem op, aan zijn vader en moeder, zijn broer, en vooral aan Minna, die ook na haar dood blijft spoken.

Duisternis der bomen

Manfred verliest zich in de landschappen van zijn jeugd, waarin hij zowel pijn als troost vindt, en die hem uiteindelijk verzoenen met een verleden waarvoor hij steeds op de vlucht is geweest. Een land dat geeft en neemt, waarin wandelaars verdwijnen en de verbeelding vrij spel krijgt. ‘Een kinderland, vol geuren, verhalen, sagen van onverlaten en muizen die uit de duisternis der bomen kwamen, grasvelden en venen, vanuit de poelen en maanbleke grindgaten vol water’.

Er zit veel pijn in dit boek, maar Faes omzwachtelt ze met een balsemende schoonheid.

Faes is een natuurschrijver. Hij laat de uilen en sparren, de hellingen en bossen een hoofdrol spelen. Zijn winterlandschappen zijn niet louter decor, ze herbergen een ziel waaruit Faes zijn verhaal laat opstijgen. Hier zijn het niet de mensen die de natuur vormgeven. De personages worden tot in de kern van hun wezen bepaald door de landschappen waar ze doorheen zwerven.

‘Het begin van dit verhaal ligt buiten, in de mist en de bomen, in de zonsondergang’, vertelde Faes in een interview. Hij kwam zijn verhaal op het spoor tijdens wandelingen in het Zwarte Woud, alsof het door de glooiing van de heuvels werd gedicteerd.

Urs Faes kwam zijn verhaal op het spoor tijdens wandelingen in het Zwarte Woud. ©BELGA

Al meer dan veertig jaar werkt Urs Faes aan een oeuvre van romans waarin subtiele sferen en hooggestemde sentimenten de boventoon voeren. In deze novelle verweeft hij zijn vertrouwde thema’s tot een bezwerende melodie: de fascinatie voor het niet-geleefde leven, het winnen en verliezen van de liefde, en de onmogelijkheid van verzoening.

Het werk is strak gecomponeerd en tegelijk associatief en wervelend, gevat in een grillige, zintuiglijke taal. Faes schrijft op het ritme van een winterwandeling en maakt de balans op van een beproefd leven. Hij zoekt daarbij een melancholie op die zo zwaar over de zinnen hangt dat ze je de adem beneemt. ‘Nooit was hij meer zichzelf dan in het herinnerde’, beseft Manfred. Er zit veel pijn in dit boek, maar Faes omzwachtelt ze met een balsemende schoonheid.

Urs Faes, Tijd tussen de jaren, 96 pagina’s, De Bezige Bij

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect