Advertentie
Advertentie

Warm aanbevolen zomerlectuur | Non-fictie

©Filip Ysenbaert

Op zoek naar straffe non-fictie voor in die zomerse stoel? De redactie van De Tijd deelt haar favorieten.

Biefstuk in de broek | Tom Teulingkx en Marc Geenen 

Op 206 pagina's behandelen Tom Teulingkx, huisarts en voorzitter van de Sport- en Keuringsartsen, en auteur Marc Geenen 42 mythes in de sport. Ze leggen onder andere uit of carbonzolen beter zijn, waarom je je ademhalingsspieren ook moet trainen (iets wat veel atleten merkwaardig genoeg niet doen), of ijs helpt om sneller van blessures te herstellen, hoe je het best kan sporten als vrouw met schommelende hormonen en of aan je core stability werken een goed idee is. Want, schrijven de auteurs over dat laatste, ‘core stability is de joint de culasse van de trainingsleer: iedereen heeft er al van gehoord en beseft dat het iets belangrijks is, maar weinigen weten er het fijne van'. 

De teksten zijn wetenschappelijk onderbouwd, opgesplitst in behapbare stukken en toegankelijk en praktijkgericht geschreven. Mede dankzij op muzieknummers geïnspireerde titels als ‘Ice Ice Maybe’ en ‘Annabool, ik ben niets zonder jou, annabool’ trekt het peloton van inzichten bovendien af en toe een sprintje. 

Advertentie

Het boek, waarvan de titel naar een wielermythe verwijst, is informatief én luchtig, ideaal om aan het zwembad te lezen. Nuttig voor wie in de vakantie weer wat meer gaat sporten en geen onverantwoorde inspanningen of uitgaven wil doen. Of voor wie zich altijd al afvroeg waarom aan loopschoenen bovenaan twee extra vetergaatjes zitten.

Raoul De Groote, eindredacteur 

The Everything War | Dana Mattioli 

In september 2019 loopt een directeur van Carhartt door een Chinese fabriek die de bekende Amerikaanse werkmanskledij maakt. Groot is zijn verbazing als hij op een andere productielijn salopettes en werkbroeken ziet liggen. De kleuren, de ritsen en zelfs de zomen zijn exact dezelfde als die van de bestsellers van het familiebedrijf. Maar ze zijn niet voor Carhartt bedoeld: ze gaan rechtstreeks naar Amazon Essentials, de merkloze en vaak veel goedkopere lijn van de Amerikaanse webwinkelreus.  

Het is maar een van de vele flagrante voorbeelden van hoe Amazon zijn third party sellers bespioneert, kopieert en bedot, en dat steevast ontkent. In haar grondig gedocumenteerde boek ontvouwt The Wall Street Journal-journalist Dana Mattioli hoe Amazon-oprichter Jeff Bezos de ooit zo fiere Amerikaanse retailsector voor altijd veranderde, en duizenden winkels en een veelvoud aan jobs vernietigde.

De sterkste vraag die het boek opwerpt, blijft nog onbeantwoord: zal de Amerikaanse overheid erin slagen de macht van de de facto monopolist te breken? Zowel Donald Trump als Joe Biden faalde, een wetsvoorstel haalde nooit de stemming. Lina Khan, het ambitieuze hoofd van de Amerikaanse mededingingsautoriteit, probeert het met controversiële juridische strategieën. Maar de gerechtelijke weg is lang en taai.

In de tussentijd, schrijft Mattioli, blijft Amazon verder groeien volgens het adagium van Bezos: your margin is my opportunity

Sofie Vanlommel, chef Weekend 

The Anxious Generation | Jonathan Haidt  

Zijn smartphones de nieuwe sigaretten? Jonathan Haidt meent van wel. Volgens de sociaal psycholoog van New York University frituurt de lichtgevende rechthoek de breintjes van kinderen en tieners.

Door constant en onbeschermd online te zijn missen ze de voor hun ontwikkeling zo cruciale speel-tijd in het echte leven, waar ze kunnen ontdekken, vallen, opstaan en leren. In de plaats daarvan geraken jongeren sinds de komst van de supercomputer in zakformaat - met sociale media erop - verslaafd, afgeleid en depressief. Haidt ziet er de enige mogelijke sluitende oorzaak in voor wat zich in de cijfers aftekent als een globale epidemie van mentale problemen onder jongeren.

Haidt heeft een voelspriet voor de psychologie achter lastige maatschappelijke kwesties. Eerder al tackelde hij de politieke polarisering en de campuscultuur in de Verenigde Staten. Maar hij heeft ook tegenstanders, die dit boek - vertaald als ‘Generatie angststoornis’ - wegzetten als onwetenschappelijke bangmakerij en morele paniek.

Op zijn minst legt Haidt, die online en in zijn nieuwsbrief het relevante onderzoek over de impact van smartphones op kinderen blijft bundelen voor lezers, de vinger op een discussie die heel herkenbaar is voor wie thuis of elders afspraken over schermtijd probeert te maken met opgroeiende digital natives.  

Roel Verrycken, redacteur Weekend 

We Are Free to Change the World | Lyndsey Stonebridge

Toen Donald Trump in 2016 werd verkozen als president van de Verenigde Staten schoot Hannah Arendt omhoog in de bestsellerslijst van Amazon. Twitter liep vol met citaten uit haar werk. Blijkbaar bood de Duits-Joodse filosofe meer dan veertig jaar na haar dood houvast in troebele tijden.

‘Een cynische ontgoocheling over de politiek kenmerkt onze tijd net zoals die van Arendt’, merkt Lyndsey Stonebridge op in haar biografie over een van de invloedrijkste denkers van de 20ste eeuw. Maar wat doe je met die ontgoocheling? In verkiezingen overal ter wereld en dicht bij huis regeert het ongenoegen. ’Er is niets dat een afschuwelijk idee zo welkom maakt als een politieke en existentiële leegte. Als niets zin heeft, is alles mogelijk.’ Het was decennia geleden niet anders.

Stonebridge, professor aan de universiteit van Birmingham, reconstrueert nauwgezet hoe Arendt uit het fascistische Europa ontsnapte en een nieuw leven opbouwde in de VS. Hoe ze gaandeweg haar ideeën - met hier en daar een controversiële uitschuiver - vormde. ‘We zijn vrij om de wereld te veranderen en iets nieuws in gang te zetten’, geloofde Arendt. Dat begint niet met roekeloos optimisme. Maar met de vastberadenheid om kritisch na te denken, ook al zijn we daar niet altijd klaar voor. Om vragen te stellen. ‘Wat hebben we te verliezen als we toelaten dat politiek onmenselijk wordt?’

Stephanie De Smedt, redacteur Weekend 

De Levens van Claus | Mark Schaevers 

Hoe schrijf je de biografie van iemand die constant met de waarheid en de leugen speelde? In de indrukwekkende biografie van Hugo Claus lost Gouden Boekenuil-winnaar en oud-Humo-journalist Mark Schaevers het op door alle versies van de feiten tegelijk te vertellen. Via getuigen beschrijft hij het leven van de schrijver, via citaten uit interviews schetst hij hoe Claus zijn eigen mythe bouwde én vervolgens toont hij hoe dat alles in nog eens een andere vorm in ‘Het Verdriet van België’, andere romans, gedichten en toneelstukken belandde.

Ook op een andere manier is ‘De Levens van Claus’ de logische titel van dit boek. Claus was zowel de bijna-Nobelprijswinnaar als de eeuwige West-Vlaamse commerçant die een literatuursubsidie vroeg - en kreeg - omdat hij zijn dak moet herstellen. Hij was zowel de jongeling die zich aansloot bij de Nationaal Socialistische Jeugd Vlaanderen als de vrijgevochten vogel die in Parijs ging wonen. Hij was zowel de vrouwenmagneet als de ongeïnteresseerde vader. Hij was de gekwetste man die in zijn dagboek over kritiek kloeg, maar aan de buitenwereld verkondigde: ‘Wat maalt de leeuw zich om de luizen in zijn pels?’

Via Claus krijg je er de Vlaamse en de West-Europese geschiedenis gratis bij: van het oerkatholieke Vlaanderen in de jaren dertig over de collaboratie in de Tweede Wereldoorlog tot hoe de Vlaamse culturele wereld zich uit de grip van het conservatisme loswrikte.

Bart Haeck, redacteur Politiek & Economie

The Singularity is Nearer | Ray Kurzweil

In 2005 schreef Ray Kurzweil het cultboek 'The Singularity is Near', waarin hij zich een goede voorspeller van het web, het mobiele internet en AI-doorbraken toonde. Nu doet de 76-jarige Amerikaanse computerwetenschapper, uitvinder en futurist opnieuw voorspellingen in 'The Singularity is Nearer'. Die zijn niet allemaal even straf. Zo zegt hij dat artificiële intelligentie tegen 2029 een menselijk niveau haalt. Nogal wat technologen achten dat inmiddels mogelijk, al blijven de meningen verdeeld.

De vrees dat AI de mens voorbijsteekt, countert Kurzweil met het vooruitzicht dat wijzelf die AI-intelligentie gaan belichamen. Door AI gestuurde nanobots, microscopisch kleine robots, gaan onze biologische breinen uitbreiden met lagen van virtuele neuronen in de cloud. Dat betekent zo'n grote uitbreiding van onze intelligentie en ons bewustzijn dat we het nu niet kunnen bevatten, en dat is wat Kurzweil bedoelt met 'singulariteit'.

Kurzweil, die principal researcher en AI visionary bij Google is, is een grote inspiratiebron voor de transhumanisten, een beweging die gelooft in het gebruik van technologie om onze menselijke grenzen ver te overstijgen. Maar zijn werk wordt ook geprezen in bredere kringen. Microsoft-medeoprichter Bill Gates noemt Kurzweil de beste voorspeller van de AI-toekomst. De Israëlische historicus en auteur Yuval Noah Harari vindt dat Kurzweils nieuwe boek 'de diepste filosofische vragen stelt'.

Roland Legrand, redacteur Ondernemen

Lichteters | Zoë Schlanger 

Hoe gerespecteerd Charles Darwin ook was, aan het einde van zijn leven werd hij bijna verketterd toen hij samen met zijn zoon onderzoek deed naar planten en suggereerde dat de wortel bijna als het brein van een plant functioneert.

Lange tijd was het idee dat planten fascinerend intelligent gedrag vertonen erg omstreden in de wetenschap. Maar nieuw onderzoek brengt verrassende inzichten. Planten onthouden, communiceren en misleiden. Ze herkennen alarmsignalen van familieleden, en negeren die als ze van de hysterische nonkel komen. Een bloem bloeit precies zo dat de snavel van zijn bestuiver erin past. Een erwtenplantje hoort water stromen en groeit ernaar toe. Planten reageren op aanrakingen en geluid.

Net zoals Ed Yong enkele jaren geleden met zijn prachtige ‘Een immense wereld’ de wonderen van de zintuigen van dieren beschreef, toont de Amerikaanse journaliste Zoë Schlanger met 'Lichteters' hoe ingenieus het plantenrijk werkt. Plots besef je dat de heerlijke geur van pas gemaaid gras het chemische equivalent is van luid gegil. En kijk je helemaal anders naar die kamerplant in de hoek.

Stephanie De Smedt, redacteur Weekend 

Takeover | Timothy W. Ryback

In een guur politiek jaar duikt geen ander tijdsgewricht zo vaak op in debatten als de jaren dertig. Hangt het parfum ervan in de lucht? En kunnen we iets leren van de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog? ‘Takeover: Hitler’s Final Rise to Power’ van de Duits-Amerikaanse historicus Timothy W. Ryback bevat een hoop antwoorden.

©rv

Uitzonderlijk goed gedocumenteerd en in de stijl van een pageturner beschrijft Ryback de laatste zes maanden voor Adolf Hitler rijkskanselier werd in 1933. Het boeiende is dat hij haarfijn uitlegt dat het intuïtieve idee van die machtsgreep niet klopt. Hitler was dan wel een agressief en polariserend politicus, maar verwierf de macht in een veeleer subtiele uitputtingsslag met de wankelende Weimarrepubliek.

Het is het verhaal over Hitler, de kameleon. De man die bedrijfsleiders paaide en zo een fenomenale geldmachine op de been bracht. De man die tegelijk een militie bruinhemden financierde waarmee hij een geknakte maatschappij verder verziekte. De seriespeecher die het land afvloog en op zijn piek wel vijf steden per dag aandeed. En de man die een machtsgeil establishment deed geloven dat het hem kon gebruiken om zelf de touwtjes in handen te houden.

Het establishment vergiste zich. Hitler pookte de chaos op tot hij de enige werd die nog een uitweg bood. De democratie stierf. Niet door een brutale kaping, maar door een langgerekte uitholling.

Peter De Groote, hoofdredacteur

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Gesponsorde inhoud
Tijd Connect
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.
Partnercontent
Partner Content biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.