‘De ambitie is dat er geen ambitie mag zijn'

©Grégoire Verbeke

De beeldenstormers van de Belgische jazz, drummer Lander Gyselinck en pianist Fulco Otter-vanger, hebben samen een plaat gemaakt als BeraadGeslagen. ‘Het is onze bolster tegen de boze buitenwereld.’

De ene, Lander Gyselinck, werd de voorbije jaren als drummer van de elektrojazzband STUFF. een beetje tegen wil en dank in de rol van aanvoerder van de nieuwe Belgische jazzgeneratie geduwd. De andere, pianist en keyboardspeler Fulco Ottervanger, is kapitein van het montere en licht absurdistische pianotrio De Beren Gieren. De eerste is Gentenaar, de tweede een Nederlander die opgroeide in een expatomgeving in Brussel. Ze vonden elkaar twaalf jaar geleden in Gent, waar ze jazz studeerden.

Of ze zich hun eerste ontmoeting nog kunnen herinneren? ‘Dat was aan de Sint-Baafskathedraal. Hoewel we elkaar niet kenden, begonnen we meteen over muziek te praten’, zegt Ottervanger. Lander corrigeert. ‘We waren elkaar al tegengekomen op improvisatieconcerten. Ik herinner me nog dat je toen zei: ‘Stop nu eens met zeuren dat je niet aan de bak gaat geraken als muzikant. Op een bepaald moment ga je te veel werk hebben.’’

Lander Gyselinck (30) is componist en drummer van onder meer STUFF., LABtrio, en Ragini Trio. In 2016 kreeg hij de Vlaamse cultuurprijs voor muziek voor zijn veelzijdigheid als muzikant.

Fulco Ottervanger (34) is pianist en stadscomponist van Gent. Het bekendste muzikale project van de Nederlander is het jazzpoptrio De Beren Gieren.

Samen vormen Ghyselinck en Ottervanger het experimentele duo BeraadGeslagen, dat het midden houdt tussen dansbare funk en avontuurlijke jazz.

Hij kreeg gelijk. Gyselinck rolde van het ene muzikale project in het andere. Ook Ottervanger zat niet stil, met wisselende activiteiten in zowel jazz- als popbands, een klassiek Rachmaninov-project en zijn bijna aflopende ambt als stadscomponist van Gent. Van zijn muzikale projecten brak De Beren Gieren vorig jaar helemaal uit zijn jazzcocon.

Nu Toots Thielemans er niet meer is en Jef Neve de veertig gepasseerd is, worden Gyselinck en Ottervanger gezien als de beeldenstormers van de Belgische jazzscene. Beiden voelen zich daar ongemakkelijk bij. ‘Ik mag dan jazz hebben gestudeerd, ik vind mezelf helemaal niet zo’n goede jazzmuzikant. Ik heb in mijn leven genoeg indrukwekkende jazzoptredens gezien om mijn plaats te kennen’, zegt Gyselinck. Ook Ottervanger ziet zichzelf niet als een jazzmuzikant. ‘Wij zijn de generatie van de bevrijding. Wij willen dingen verbinden.’

Synthbebouwing

Verwacht dus geen kant-en-klare jazz op het eerste album dat het duo opnam als BeraadGeslagen. Wat dan wel? ‘Geen idee’, grinnikt Gyselinck. ‘Een uit de hand gelopen popplaat? Een soort artpop, bestaat dat genre?’ Ottervanger: ‘Geïmproviseerde loopmuziek?’ Zeker is dat BeraadGeslagen op ‘Duizeldorp’ de grenzen van jazz, avant-garde, elektronica en doodeenvoudige pop exploreert. Bruuske drumuitspattingen wringen zich in een paringsdans met verrassende keyboarduithalen. Het resulteert in een geluid dat het midden houdt tussen dansbare funk en geïmproviseerde jazz.

Gyselinck en Ottervanger namen vroeger weleens de neologismen ‘lintjazz’ of ‘synthbebouwing’ in de mond om hun hun muziek te omschrijven. Dat was geen flauwe grap. Hoewel de muziek grotendeels instrumentaal is, is ‘Duizeldorp’ wel degelijk een conceptalbum.

We hebben een pact gesloten: we houden geen rekening met anderen.
Lander Gyselinck
Drummer

‘Het is ons muzikale antwoord op ‘Ugly Belgian Houses’. Je weet wel, dat boek over de lelijkste huizen die je langs de Belgische wegen tegenkomt’, zegt Ottervanger. ‘Behalve een verwijzing naar het Düsseldorf van Kraftwerk (de Duitse elektropioniers, red.) is ‘Duizeldorp’ een neologisme voor een Belgisch dorp waarin iedereen duizelt van de lelijkheid. Ik blijf het als Nederlander onwaarschijnlijk vinden hoe Belgen het begrip ruimtelijke ordening interpreteren. In België kan iedereen zomaar zijn eigen huis bouwen zonder zich aan regels te houden. De lelijkheid als onderscheidingsdrang.’

Die lelijkheid van de Belgische steenwegen, met hun lintbebouwing en koterijen, is op een bizarre manier ook charmant, vindt Gyselinck. ‘Voor mij is dit album een liefdesverklaring aan de Belg en zijn eigenwijze woonwensen. Ik ben opgegroeid in zo’n dorp met lintbebouwing, waar de rolluiken op zondag dicht waren en de mensen op een stoel voor hun voordeur zaten. Het is een beeld waarvan ik nu als stadsmens soms nog de daver op het lijf krijg. Tegelijk ben ik er schatplichtig aan, omdat het me aan mijn jeugd doet denken.’

Het zal niet verbazen dat Nederlands de voertaal is op het album over de baksteen in onze maag. De songtitels zijn in een absurd allitererend Nederlands: ‘Grindbuffel’, ‘Beraadbeat’, ‘Wolkwerpen’. En de weinige momenten dat iemand - een vrouw, een man, een verschroefd computerstemmetje? - het woord neemt, gebeurt dat in het Nederlands.

‘Dat gekscherende geklooi met taal is de max. Het heeft iets vrolijk naïefs’, zegt Gyselinck, die met Ottervanger een grote bewondering voor Godfried Bomans en de VPRO-humor van de jaren tachtig en negentig deelt. ‘‘Creatief met kurk’, ‘Theo & Thea’, thuis was die humor heel aanwezig.’

Onder de radar

Waarom ‘Duizeldorp’ er nu pas ligt? Niet alleen omdat beide muzikanten het te druk hadden met hun andere groepen en bezigheden. ‘We hebben er bewust voor gekozen zo lang onder de radar te blijven. Het uitgangspunt was: alles is mogelijk zolang wij het leuk vinden. Het moest onze vrijstaat blijven’, zegt Ottervanger.

Gyselinck knikt. ‘De beginfase van een groep is het leukst. Je tast muzikale grenzen af met gelijkgezinden en test je verhaal uit op een klein publiek. Die ongedwongenheid vervliegt zodra je albums gaat maken. Je begint haast onvermijdelijk te denken in functie van wat een band hoort te zijn. Je richting wordt gecreëerd door de verwachtingen van anderen: je zakelijke entourage, de media, een publiek. Ik heb het daar bij STUFF. soms moeilijk mee. Daarom hebben we bij BeraadGeslagen een pact gesloten: we houden geen rekening met anderen. (lachje) Het is de bolster die ons beschermt tegen de boze buitenwereld.’

Ottervanger herkent het gevoel. ‘STUFF. zit natuurlijk iets meer in ‘de grote wereld’ dan De Beren Gieren. Maar ook ons publiek is de afgelopen tijd aardig verruimd. Ik ben weer nieuwe nummers aan het schrijven voor De Beren Gieren. Nu en dan spookt er angst voor het plooien door mijn hoofd: ‘Wacht eens even, weer een klassieke melodie! Moeten we dat echt nog eens doen?’’

Succes is niet altijd een geschenk. Het kan ook verstorend werken, vindt Gyselinck. ‘Ik ben blij met de erkenning die me te beurt valt. Al die mensen die komen zeggen hoe goed ze je vinden, ik kan je verzekeren, dat went nooit. Het maakt nederig en dankbaar. Maar al die erkenning en schouderklopjes mogen je identiteit als muzikant niet in de war brengen. Het gevaar loert dat je op je lauweren gaat rusten, dat je een richting uitgaat die je eigenlijk niet wil uitgaan, puur om de bewonderaars te behagen. Je moet daar een sterk harnas tegen ontwikkelen, om je ware zelf te beschermen.’

In hun speeltuin BeraadGeslagen komen ze hun ware zelf tegen. Het is een veilige zone, ver weg van persoonlijke ambities, verwachtingspatronen en verdienmodellen. Ghyselinck, met een zachte grijns: ‘BeraadGeslagen heeft geen businessmodel. De ambitie is dat er geen ambitie mag zijn.’

Heftige fantasie

Brengen ze in BeraadGeslagen ook het beste in elkaar naar boven? Ottervanger denkt van wel. Tegen Lander: ‘Jij bent eigenlijk een heel andere mens dan ik. Ik ben jaloers op jouw snelle geheugen. Je hebt een groot cognitief talent voor muziek. Welke plaat je ook oplegt, jij kan vrijwel meteen alle melodieën meezingen. Die intelligentie maakt dat je snel en efficiënt kan werken. Als jij iets in je hoofd hebt, voer je het tot in de perfectie uit.’

‘Daar ben ik het niet mee eens. Meestal raak ik niet verder dan 30 procent van wat in mijn hoofd zit, vind ik. Maar goed. (denkt na) Jouw grootste kwaliteit is jouw ongebreidelde fantasie. Van bij onze eerste ontmoeting voelde ik dat jij een andere taal sprak, een taal die ik nog altijd niet verwoord krijg. Maar ze correspondeert met mijn ideeën, en ik begrijp ze. Omdat ik jouw soms heftige fantasie moeilijk kan volgen, durf ik je wel eens kwijt te raken terwijl we improviseren. Dat vind ik lekker exotisch en risicovol.’

Ottervanger knikt instemmend: ‘Risico werkt altijd het best.’

‘Duizeldorp’ van BeraadGeslagen verschijnt op 26 oktober bij WERF Records.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n