analyse

'Bigbands zijn nooit passé geweest'

Wynton Marsalis in 2018 in Bozar.

De jazzgrootheid Wynton Marsalis resideert drie dagen in Bozar. Dinsdag speelt zijn wereldvermaarde Jazz at Lincoln Center Orchestra er zij aan zij met het Brussels Jazz Orchestra. Bigbands zijn meer dan ooit springlevend.

De bekendste Amerikaanse en Belgische grote jazzorkesten spelen dinsdag voor een vol huis in Brussel. 'Ook het concert van het Jazz at Lincoln Center Orchestra (JLCO) verkocht - net als twee jaar - geleden helemaal uit', zegt Frank Vaganée, de saxofonist die sinds 1993 het Brussels Jazz Orchestra (BJO) aanvoert. 'Het is zo’n moment waarop ik besef dat het publiek nog altijd geïnteresseerd is in wat we doen. De uitdaging is onze stijl en ons metier te verspreiden naar zowel jonge muzikanten als naar een breed publiek, zonder de essentie van een bigband uit het oog te verliezen.'

Daarmee verschillen de besognes van het BJO niet fundamenteel van die van (generatiegenoot) JLCO, dat in 1988 in New York opgericht werd door de Amerikaanse jazztrompettist en componist Wynton Marsalis. Het verschil tussen de twee orkesten is het moment waarop ze inpikken in de geschiedenis van de jazz(bigband). 'Het JLCO is niet zo vooruitstrevend, maar ent zich vooral op de traditie', zegt Vaganée.

Duke Ellington

'Daar doet het met de beste muzikanten en met Marsalis als groot inspirator heel gave en inventieve dingen mee. Op dit moment is er geen beter orkest dat eer betuigt aan de geest van Duke Ellington, die in de jaren 1940 hoge toppen scheerde met zijn bigband. We lieten ons vooral inspireren door het Thad Jones/Mel Lewis Jazz Orchestra, dat ontstond in 1966, en leunen wat dichter aan bij de bigband van Maria Schneider, die een nieuw elan heeft gegeven aan wat muziek voor een groot jazzorkest kan zijn.'

Dat weerspiegelt zich in de bezetting, zegt Vaganée. 'Marsalis en co. spelen zoals Ellington zonder gitaar, met drie trombones, maar geen bastrombone. Onze bezetting is dezelfde als bij Maria of bij het erg hoog aangeschreven Vanguard Jazz Orchestra, dat de muzikale nalatenschap van Jones en Lewis na hun dood voortzette.'

Wynton Marsalis legt al spelend uit dat je door deel uit te maken van een bigband je sociale vaardigheden traint.
Frank Vaganée
Saxofonist

De gelijklopende lijnen hebben te maken met het fris houden van het genre via samenwerking die de stijl en de discipline overstijgen, zodat ook nieuwe generaties in aanraking komen met het repertoire. 'Zowel het JLCO als het BJO heeft tal van projecten opgezet met andere genres', zegt Vaganée. 'Ze deden concerten met Indiase en Arabische muzikanten, maar ook met tapdansers. We gaan straks in zee met muzikanten uit het Midden-Oosten. Met We Orchestrate Words (WOW) hebben we een urban project lopen, waarin we het podium delen met een rapper en een dj. Zo laten we jongeren proeven van bigbandmuziek, tonen we geen vastgeroest vehikel te zijn, en laten we zien dat onze specifieke sound veel mogelijkheden biedt.'

De interesse blijkt wederzijds, leidt Vaganée af uit de bijval die het BJO kende met zijn Youth Jazz Collective. Dat amateurensemble met een gemiddelde leeftijd van 16 jaar stampte het orkest eind 2018 uit de grond. 'We moesten audities organiseren. Anders hadden we drie, vier bigbands kunnen vormen. Het is de bedoeling drie jaar te spelen en daarna een nieuwe groep samen te stellen, zodat een volgende generatie tieners kansen krijgt.' De orkestleider was blij verrast toen bleek dat de jonge musici openstonden voor traditionele bigbandmuziek, want 'voor je leert rennen, moet je kunnen stappen'.

Om dezelfde reden is hij een fan van de interactieve 'Jazz For Kids' en 'Jazz For Young People'-programma’s van Marsalis, die zijn educatieve opdracht even belangrijk vindt als zijn rol als muzikant.

Fanfare

'Marsalis legt al spelend uit dat je door deel uit te maken van een bigband je sociale vaardigheden traint', zegt Vaganée. 'Zoals we vroeger ook naar de fanfare of de harmonie gingen om samen plezier te maken, tot de muziek gaandeweg een belangrijkere plek innam. Maar dan nog speel je in een grotere groep. Je eigen ego opzijzetten, je ambities ten dienste stellen en blenden met die van anderen blijft de essentie van een bigband. Ook al is dat voor een jazzmuzikant - per definitie een individualist - niet altijd evident. Gelukkig hebben in Vlaanderen tal van fanfares en harmonieorkesten zich  omgevormd tot een concert- of een soort bigband. Het is door als kind in zo'n grotere band te spelen, dat je de smaak te pakken krijgt en je later in een groot orkest wilt spelen.'

Vaganée noemt het des te spijtiger dat er zo weinig professionele uitwijkmogelijkheden bestaan. 'Er zijn veel bigbands, van amateur tot semiprofessioneel, maar naast Flat Earth Society zijn we in Vlaanderen de enige professionele. De plekjes raken snel opgevuld, terwijl nieuwe generaties jazzmuzikanten staan te trappelen. In vergelijking met andere landen mogen we niet klagen, maar als je weet hoeveel muzikanten onze conservatoria jaarlijks afleveren, is een inhaalbeweging nodig.'

Vanavond speelt het Jazz at Lincoln Center Orchestra with Wynton Marsalis het programma 'Giants of Jazz' in Bozar. Morgen is er 'A Big Band Celebration' met ook het Brussels Jazz Orchestra, donderdag 'Jazz For Young People'.

 

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud