De klimaattop van Björk

©rv

Zangeres Björk schakelde woensdagavond in Vorst Nationaal subliem tussen de onverzoenbare lijkende werelden van de Efteling en Star Wars.

Van de IJslandse zangeres Björk (53) wordt graag beweerd dat ze altijd hetzelfde doet: zich als een wereldvreemd elfje verbergen in een bos vol fluitende vogels. Dat klopt niet. Leg haar jongste twee albums maar eens naast elkaar. 'Vulnicura' (2015) stond in het teken van de fysieke pijn van het afscheid nemen. Na twintig jaar was haar relatie met de Britse kunstenaar Matthew Barney afgelopen. Strijkers ondersteunden dat loodzware liefdestrauma. Op opvolger 'Utopia' (2017) was het liefdesverdriet voorbij. Een nieuwe liefde leek geboren. Dat werd gevierd met harpmuziek, tsjilpende vogeltjes en andere vederachtige natuurklanken.

'Utopia' was de eerste grote blockchainrelease in de muziekgeschiedenis. Dat feit kreeg meer aandacht dan de muziek. Dat was eveneens ten onrechte. Blockchain, waait dat niet een keer over? En Björk zal na haar dood nog lang blijven voortleven. De IJslandse is volstrekt uniek, en zo onvoorspelbaar als haar muziek spannend is.

©rv

In Vorst Nationaal had de enigmatische zangeres een show mee waarvan niemand wist wat juist te verwachten. Brussel was de openingsstad van het Europese luik van haar 'Cornucopia'-tournee. Over het handvol shows afgelopen voorjaar in New York en Mexico was weinig gelekt. Tenzij dat het een nooit eerder vertoond visueel huzarenstukje zou worden.

Een subliem schouwspel. Wie doet dit jaar beter?

Een cornucopia is in de Griekse mythologie een hoorn die de houder ervan alles schenkt wat hij begeert. Vermoedelijk een verwijzing naar haar hervonden liefdesgeluk, al weet je dat met Björk nooit. Voor hetzelfde geld zou ze haar jongste album integraal links laten liggen. Niet dus: tien nummers kwamen uit 'Utopia'. Al moest het publiek wel eerst 25 minuten lang een IJslands a-capellakoor ondergaan. Vreemd genoeg zagen we niemand rondom ons denken: heb ik hier nu 88 euro - de goedkoopste tickets - voor betaald? Zelfs na hun infantiel volksdansje op het einde kregen de 18 koorleden een overweldigend applaus. Hoempapa in Vorst Nationaal.

Zwammen

Maar onze verstomming sloeg snel om in bekoring. Het optreden las als een excentrieke uitnodiging om technologie en natuur met elkaar te verzoenen in een toekomstige droomwereld. Björk koos in haar hightech multimediale spektakel resoluut voor avant-garde, de koers van het experimentele, en voor de kunst, niet zelden verwijzend naar klassieke muziek trouwens. Verklaart het de dure ticketprijzen en dat Vorst Nationaal slechts voor driekwart was gevuld? In ieder geval: wie er was, kreeg waar voor zijn geld.

Björk was gekleed als een IJslandse fee die recht uit de Efteling leek te komen. Haar volgelingen waren een dwarsfluitseptet, percussionisten en synthspelers en het koor van het voorprogramma. Iedereen stond op gigantische zwammen die doorheen de show van boven naar beneden bewogen. Rechts een enorme meloen met lichtgevende ogen en mond, waarin de zangeres soms verdween om verder te zingen. Maar het spectaculairst waren de dystopische visuals van de Argentijnse cineaste Lucrecia Martel.

Halverwege de show werd de ware toedracht duidelijk: Björk wil de planeet redden.

Soms werden die achteraan op een doek geprojecteerd, soms op een doorschijnend gordijn vooraan. Björk en haar volgelingen bevonden zich zo letterlijk tussen planeten, buigzame menselijke gedaanten, koraalriffen en andere natuurelementen. Waren we getuige van een popconcert, een dansvoorstelling, een videoperformance of een musical? Van alles een beetje.

Buiten 'Venus as a Boy' en 'Isobel' liet ze haar grootste hits thuis. Dat stoorde niet. Er was meer dan genoeg te zien en te horen, want haar recente liedjes zijn van een ongemakkelijke schoonheid. Neem het claustrofobische 'Body Memory' uit 'Utopia', waarin percussie, dwarsfluiten en koorleden de strijd aanbonden met Björks meisjesachtige, wat kille en nog altijd even accentvolle stem. Niet veel later zakte vanuit de nok van Vorst Nationaal iets tussen een drone en een ruimtevaartuig naar beneden. We waanden we ons in een aflevering van 'Star Wars'.

In de bus naar huis was het stilletjes. Iedereen zat op adem te komen.

Halverwege de show werd de ware toedracht duidelijk: Björk wil de planeet redden. Er rolde een tekst over het gordijn vooraan waarin de klimaatakkoorden van Parijs een utopie werden genoemd. De oproep tot gedragsverandering kreeg in de bis ondersteuning met een filmpje van de Zweedse klimaatactiviste Greta Thunberg.

Parterre

In de bus naar huis was het stilletjes. Iedereen zat op adem te komen. Een groot contrast met de euforie tijdens slotnummer 'Notget'. 'Sta recht en dans', had Björk naar eerste rijen geroepen. Daarop begon de hele parterre - tot dan verbijsterd vastgeklemd in hun stoeltjes - uitzinnig in het rond te springen. Een magisch slotakkoord van een subliem schouwspel. Wie doet dit jaar beter?

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n