De macht van de mega-act op festivals

©Stefaan Temmerman/ID

Met de goedgevulde Belgische festivalkaart als kompas speurt De Tijd deze zomer naar trends en evoluties in de muziek. Vandaag: de toekomst van de headliner.

Het is een klassiek geschenk in een festivalverpakking. Na een dag vol drank en vertier met tienduizenden anderen aan het grootste podium bij valavond samentroepen voor de slot-act: de topcoureur die de rest van de affiche tot peloton degradeert met een generatieverbindende show vol oude en recente hits en veel spektakel.

Maar waar zitten de hedendaagse headliners? Op onze grote festivals worden de slotposities deze zomer vooral ingenomen door nostalgieacts of jeunes premiers: rockbands uit het verleden of jonge popgoden die voor de leeuwen worden gegooid op basis van een paar albums of hun populariteit op Instagram.

24
Oude headliners
Samengeteld is het 24 jaar geleden dat The Cure en Tool, de twee afsluitende acts op Rock Werchter vrijdagavond, nieuwe muziek uitbrachten.

Neem Rock Werchter. Samengeteld is het 24 jaar geleden dat The Cure en Tool, de twee headliners op de Main Stage vrijdagavond, voor het laatst nieuw materiaal uitbrachten. Opnieuw opgeteld is het zelfs 66 jaar geleden dat ze debuteerden: de Britse new wavers met ‘Three Imaginary Boys’ (1979) en de Amerikaanse rockband met de progressieve metalplaat ‘Undertow’ (1993).

Dezelfde avond treedt ook Kylie Minogue aan in een van de tenten in Werchter. Ten tijde van haar laatste grote hits ‘Can’t Get You Out Of My Head’ (2001) en ‘Slow’ (2003) waren heel wat festivalbezoekers nog niet geboren. De headliners van donderdag en zondag, P!nk en Muse, beleefden hun hoogtepunt ook al in het eerste decennium van dit millennium.

Wie zijn de weidevullende headliners op de Werchters van onze buurlanden? Roskilde haalt Bob Dylan naar Denemarken, maar verder sieren vooral relatief jonge acts als Janelle Monáe, Christine and the Queens en de Zweedse popzangeres Robyn de affiche. Op Glastonbury in het Verenigd Koninkrijk rust de headlinerdruk op de schouders van Tame Impala, The Chemical Brothers, The Killers, en alweer Christine and the Queens en The Cure.

Rocksenioren

Op de Main Stage van Pukkelpop, dat andere grote popfestival in ons land, zijn de headlinerspots voorbehouden voor jonge hedendaagse pop- en hiphophelden: rapper Post Malone, een rich kid die zich voordoet als een bad boy en in maart het Antwerpse Sportpaleis uitverkocht, en het melige Amerikaanse popduo Twenty One Pilots.

Een andere beweging die sterk doorzet: rocksenioren laten de festivals links liggen en kiezen voor eigen stadiontours (Metallica, Rammstein), of verplichten indoorarena’s om hun deuren in de zomer speciaal voor hen open te houden (Neil Young in Vorst Nationaal). Jongeren - de belangrijkste doelgroep van onze massafestivals - vinden rockmuziek anno 2019 niet meer interessant. Sinds 2017 zijn hiphop en urban music populairder dan rockmuziek, leert onderzoek van de Amerikaanse dataverstrekker Nielsen.

Er is zo’n reusachtig aanbod aan nieuwe muziek dat we ongeduldig zijn geworden. De nieuwe sterren moeten er meteen staan. Niet elke jonge artiest kan die druk aan.
Ayco Duyster
festivalwatcher

Kan die evolutie onze festivals op termijn in de problemen brengen? Economisch gezien zijn goede headliners onmisbaar. Zowel Rock Werchter als Pukkelpop heeft acts met stadionallure nodig om genoeg tickets te verkopen. Maar wat als de oude rockers voortaan voor hun eigen circuits kiezen in de zomer en ook populaire middenklassers als Muse en Arctic Monkeys uit de gratie van de jeugd vallen? Dan worden onze muziekfestivals nog afhankelijker van jonge artiesten. Met het uitdunnen van oudere artiesten verjongt ook het publiek. En wie verkiezen de kids? Generatiegenoten die zingen over herkenbare tienerproblemen.

Maar is het contingent jonge headliners groot genoeg? Die vraagt stelt ook festivalwatcher Ayco Duyster. Het is de Radio 1-stem opgevallen dat beginnende artiesten de jongste jaren steeds sneller voor de leeuwen worden gegooid. ‘Er is zo’n reusachtig aanbod aan nieuwe muziek op zoveel verschillende kanalen dat we ongeduldig zijn geworden. De nieuwe sterren moeten er meteen staan. Niet iedereen kan dat. Je moet niet alleen songs en podium-appeal hebben, maar ook een megaproductie meebrengen. Rock Werchter lokte vroeger 50.000 bezoekers, vandaag meer dan 80.000. De mentale druk van zo’n mensenmassa is niet te onderschatten. Het is begrijpelijk dat Werchter nostalgieacts met een legendarische status als headliner programmeert. Hoewel een band als The Cure al elf jaar geen nieuw album heeft gemaakt, kan je blind voorspellen dat ze live niets aan kracht hebben ingeboet.’

Vrouwen

De druk van het publiek en de muziekindustrie om jonge bands sneller dan vroeger tot slotact te bombarderen biedt ook voordelen. Ten eerste voor de festivalganger. Muziek gaat over gemeenschapsgevoel: samen beleven en ontdekken. Ten tweede voor de artiest: als die scoort als hoofdact, bereikt hij tijdens één muziekzomer een pak nieuwe zieltjes. En niet in één land.

Elke festivalzomer duiken nieuwe headliners in wording op: artiesten die de grote concertpromotoren en boekingskantoren globaal pushen als the next big thing. De jongste jaren waren dat hoofdzakelijk vrouwen uit de pop en urban music, zoals Florence and the Machine, Solange of Christine and the Queens. Deze zomer lijkt de live-industrie haar geld in te zetten op de Amerikaanse soulzangeres Janelle Monáe en het 17-jarige popfenomeen Billie Eilish.

©Stefaan Temmerman/ID

Rockmonumenten als Metallica, R.E.M., Coldplay of Radiohead kregen in het begin van hun carrière meerdere albums de tijd om te bewijzen dat ze de status van headliner waard waren. Moet de wat ouder geworden festivalganger zich erbij neerleggen dat die tijd definitief voorbij is? De toekomst is aan popartiesten die wereldwijd meesurfen op de golven van het internet en via sociale media in een zeer hoog tempo de leefwereld van jongeren veroveren. En ook weer even snel zijn opgelost in de nevelen van de muziekgeschiedenis. Kunnen ze hun status van superact aan? Goed. Lukt het niet: ander en beter.

Al zullen de mega-acts van vroeger zich niet zomaar gewonnen geven, gelooft Duyster. ‘Ze zijn met minder dan ooit, maar het aantal megafestivals is exponentieel gegroeid. Als Metallica of Rammstein volgend jaar beslist toch weer grote festivals te spelen, hebben ze de podia maar voor het uitkiezen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect