De natuurlijke veerkracht van kleinschaligheid

De pandemie wakkerde de interesse aan in festivals die vertragen en verstillen, en in muziek die dicht bij de natuur, de eigen wijk, de essentie blijft. Wij gingen bij het vallen van de nacht naar het Zoniënwoud, stonden met de kippen op voor een kampvuurconcert van Jef Neve en maken ons op voor het nieuwe Walden Festival.

Het begint stilaan donker te worden in het Zoniënwoud. Na een uur stappen zijn we op een open plek aangekomen met onze gids en zo'n 30 natuur- en muziekliefhebbers. Welke van de twee predicaten de deelnemers aan deze Firefly Session het best past, is niet meteen duidelijk, en dat is ook de bedoeling van organisator Muziekpublique, dat geregeld kleinschalige projecten opzet in het Brusselse.

Gids Raphaël De Cock is bioloog en maakte een doctoraat over glimwormen, maar hij musiceert ook - specialiteiten: keelzang, fluit en mondharp. Vanavond combineert hij zijn twee passies. Daarnaast heeft de organisatie vijf avonden op rij nog een extra muzikant uitgenodigd. Die mag het publiek opwarmen met een akoestische set, om de dieren niet te storen, alvorens de rondzwevende vuurvliegjes oplichten in de invallende duisternis. Met hun lichtspel zijn zij de echte headliner van de avond.

Kleinere concertorganisaties zijn veel veerkrachtiger. Als groot festival een beperkt publiek toelaten is op de lange termijn niet leefbaar door de overheadkosten. Wij zijn flexibeler.
Peter Van Rompaey
Organisator Firefly Sessions

‘Wat wij vuurvliegjes en glimwormen noemen, zijn eigenlijk mannelijke en vrouwelijke kevers, die elkaar tijdens de paartijd proberen te vinden met hun lichtgevende achterlijf’, zegt De Cock. ‘Dat is een magisch schouwspel en een unieke ervaring’, zegt Peter Van Rompaey even later. Als artistiek directeur van de vzw Muziekpublique is hij vertrouwd met concerten op aparte locaties, van woonkamers over tuinen tot architecturaal erfgoed. Ook voor corona was hij al gewonnen om het feeërieke vuurvliegjesspektakel, dat jaarlijks maar twee weken waarneembaar is, te koppelen aan een wandeling en traditionele muziek. ‘In deze coronatijden bespeur ik toch een grotere hunker naar verstilling. De combinatie van niet-versterkte muziek en natuur slaat meer aan.’

Van Rompaey verwijst naar het succes van het Merodefestival, dat een zomer lang kleinschalige muzikale wandelingen opzet, dit keer langs het erfgoed dat de broeders norbertijnen nalieten in het grensgebied van de provincies Vlaams-Brabant, Antwerpen en Limburg. Ook daar worden muzikanten steevast op maat van de locatie gekozen.

Ann Heynen bespeelt intussen haar nyckelharpa in een inderhaast tegen de regen opgezette tent. Het zijn de risico’s van het vak, maar voor de 15 bubbels van twee hoort het zachte getik van de regen evenveel bij de beleving als de volksmuziek uit Zweden. ‘Verdronken Landschap’ pikt ze toepasselijk uit het repertoire van Wannes Van de Velde, bij wie haar vader jarenlang in de groep zat.

De essentie

Door corona vinden almaar meer mensen de weg naar kleinschalige events.

Festivalorganisatoren passen zich aan en zoeken verrassende locaties en tijdstippen op.

Ook de muziek klinkt er verstild: (neo)klassiek, jazz of minimal music.

De organisatoren van het Klarafestival volgen de trend met het nieuwe Walden Festival.

‘De artiesten hadden vaak nog nooit vuurvliegjes gezien’, zegt Van Rompaey. ‘Kaito Winse, die afkomstig is uit Burkina Faso, zei me dat het een droom was. De bosrijke omgeving sloot wonderwel aan bij zijn traditie en muziek. Maar wat me het voorbije anderhalf jaar misschien nog het meest opviel, en waar deze sessies een voorbeeld van zijn, is dat kleinere concertorganisaties veel veerkrachtiger zijn. Als groot festival een beperkt publiek toelaten, is op de lange termijn niet leefbaar door de overheadkosten. Wij zijn flexibeler.’

Kampvuur

Sint-Pieters-Rode, half acht 's ochtends. De vogels zijn al een tijdje wakker, het publiek dat een ticket kocht voor het zondagochtendconcert van Jef Neve bijna. Er wordt koffie geschonken. Voor diegenen die nog niet ontbeten hebben, zijn er koeken. De Kampvuurconcerten vinden plaats in de onmiddellijke omgeving van het sprookjesachtige Kasteel van Horst en programmeren al sinds 2018 bekende bands in een meer intieme bezetting, maar dit is een première.

Het effect van de vuurkorven, een van de sfeermakers in de schaduw van het kasteel uit de strips van 'De Rode Ridder', is ’s ochtends vroeg beperkter dan ’s avonds laat, maar de ongedwongen sfeer is overvloedig aanwezig. Neve past zich aan aan de context. Minimalistische muziek uit de serie ‘In Vlaamse Velden’ en de film ‘Il Postino’ koppelt romantiek aan melancholie. De pianist laat sopraan Hanne Roos excelleren en dirigeert zijn strijkkwartet terwijl de lokale vinkenpopulatie de symfonie suskewiet aanheft.

Niet alles mag hier, maar iedereen snapt wel wat mag en wat niet.
Johan Vansina
Organisator Kampvuurconcerten in Sint-Pieters-Rode

Achteraf toont organisator Johan Vansina zich blij verrast met zowel de opkomst als het concert, dat afgestemd werd op de locatie en het ochtendlijke uur. Vansina was vroeger een van de drijvende krachten achter Marktrock en heeft evenementen in het Sportpaleis georganiseerd. Met deze concertreeks wilde hij terugkeren naar de essentie.

‘Het was me te groot geworden. Ik wilde alles eens omkeren, weg van de uitgebreide bezettingen en lichtshows met veel geluidsversterking. Ik had er ook genoeg van om mijn publiek allerhande regeltjes op te leggen. Niet alles mag hier, maar iedereen snapt wel wat mag en wat niet.’ De sfeerrijke omgeving was hem al langer opgevallen. ‘Ik woon in de buurt en kom hier regelmatig wandelen met de hond. Ook het feit dat het terrein natuurlijk omhaagd is, sprak me aan. Dan heb je geen Heras-hekken nodig en voel je je meteen opgenomen in de natuur.’

Natuurfilosoof als inspiratiebron

Ook Joost Fonteyne, de artistiek directeur van Klarafestival, was het voorbije jaar samen met zijn team intensief op zoek naar een groene zone voor een nieuw festival, dat de brug slaat naar de wereld van de new classical, de jazz en de niet-westerse muziek. Zijn oog viel op het minder bekende Leopoldpark, dat achter de Europese wijk groen combineert met architecturale pareltjes, zoals de Solvay Bibliotheek en het Lycée Émile Jacqmain.

In eerste instantie valt vooral de naam van het nieuwe festival op. Walden verwijst naar de slow radio die Klara elke zondagmiddag programmeert, maar toch vooral naar het boek van de Amerikaanse natuurfilosoof Henry David Thoreau, die zich in 1845 twee jaar terugtrok in een zelfgebouwde hut bij Walden Pond, een meer in de staat Massachusetts. Mijmerend over de relatie tussen mens en natuur schreef hij zijn ervaringen neer in ‘Walden; or, Life in the Woods’, een boek dat in een almaar drukkere wereld is uitgegroeid tot de bijbel van de stiltezoeker.

Onze gids in het bos is muzikant en expert in vuurvliegjes, die met hun lichtspel de echte headliner van de avond zijn.

Het door Sean Penn verfilmde ‘Into The Wild’ is gebaseerd op de avonturen van zo’n Thoreau-adept en zopas kondigde Geert Verdickt van de popgroep Buurman de podcastreeks ‘Vuurman’ aan, waarvoor hij gesprekken opneemt met mensen die willen ontsnappen aan de ratrace en geluk proberen vinden zonder gsm-bereik of stromend water. Hij maakt er telkens ook een liedje over.

Het festival in het Leopoldpark staat daar nog ver van af, zeker met de huidige coronamaatregelen, maar idealiter groeit het volgens Fonteyne organisch uit tot een open en eigentijds klassiek concert sur l’herbe. ‘Onze voorbeelden komen uit Nederland, waar avontuurlijke klassieke festivals in de natuur, zoals Wonderfeel en het Oranjewoudfestival, al meer ingeburgerd zijn. In België was de rocksector ons voor.’

De 400 tickets voor Walden waren in drie weken uitverkocht. ‘Mensen zijn op zoek naar meer informele manieren van concertbeleving. Onze optredens duren bewust ook maar 35 à 40 minuten. Zo hopen we ons publiek te verruimen. Ons slotconcert van Echo Collective met muziek van Jóhann Jóhannsson spreekt ook anderen aan dan het pure klassieke werk van Oxalys of de jazz van Bojan Z.’

De openingsact is alvast spot on: het jonge Leuvense strijkorkest Ataneres mag het nieuwe festival inluiden met de bewerking van Vivaldi’s ‘Vier Seizoenen’ van Max Richter, een andere pleitbezorger van de nieuwe stilte.

Walden Festival op zondag 18 juli in het Leopoldpark in Brussel en op Klara Kampvuurconcerten nog tot 31 juli aan het Kasteel van Horst in Holsbeek
The Firefly Sessions eind juni 2022 een nieuwe editie in het Zoniënwoud.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud