De ultieme allegorie van Bob Dylan

Bob Dylan verweeft verleden en heden in elkaar op zijn nieuwe plaat. ©AFP

In zijn nieuwe album 'Rough and Rowdy Ways' verweeft Bob Dylan het historisch, cultureel en persoonlijk erfgoed allegorisch in tien rauwe vertellingen. Op zijn 79ste is hij meer dan ooit relevant.

Dat Bob Dylan in grote vorm verkeert, werd duidelijk nadat hij eind maart op zijn YouTube-kanaal veeleer onverwacht 'Murder Most Foul' had gedropt. De bijna 17 minuten durende bezinning over de moord op president Kennedy was het eerste materiaal van de Amerikaanse singer-songwriter sinds 'Tempest' uit 2012 en sinds hij vier jaar geleden de Nobelprijs voor Literatuur op zak stak.

In april en mei verschenen met 'I Contain Multitudes' en 'False Prophet' twee nummers, opnieuw volgestouwd met culturele referenties en donkere metaforen. In een ruk werd een nieuw studioalbum aangekondigd en zaten alle fans op het puntje van hun stoel. Dylan had zich de voorbije jaren vooral toegespitst op terugblikken: het coveren van Frank Sinatra en van de Great American Songbook, het vervolledigen van zijn eigen Bootleg-serie, zijn Never Ending Tour, zijn Nobelprijs. Op zijn 39ste studioalbum 'Rough and Rowdy Ways' bewijst hij op zijn 79ste nog iets relevants over vandaag te kunnen vertellen.

Met de tijdgeest heeft Bob Dylan altijd een haat-liefdeverhouding gehad die hij uitdiept en mythologiseert.

Met de tijdgeest heeft Dylan altijd een haat-liefdeverhouding gehad, die hij met de release van 'Murder Most Foul' uitdiepte en mythologiseerde. In 1963 leverde zijn doorbraaksingle 'The Times They are A-changin' hem zowel zijn eerste hitnotering als het door hem vermaledijde etiket van protestzanger op.

Met 'Murder Most Foul' zet hij zich minstens even bewust als toen in de frontlijn van het culturele protest. En laat nu net die track zijn allereerste nummer 1-song in een Billboard-hitlijst zijn. Met meer dan 10.000 downloads in de eerste week na de release bereikte hij de top van de Rock Digital Song Sales-lijst. Klassiekers als 'Like a Rolling Stone' en 'Rainy Day Women #12 and 35' bleven in het midden van de jaren 60 hangen op de tweede plek van de algemene Billboard-charts. Zijn 'Mr. Tambourine Man' stond bovenaan de lijst, maar dan in de versie van The Byrds.

Gothic novel

Een constante op 'Rough and Rowdy Ways' is de haast perfide genoegdoening die de liedjesschrijver erin lijkt te scheppen om in het licht van wat historische figuren door de eeuwen heen presteerden de duisternis op te zoeken. Soms waan je je in een gothic novel gebaseerd op een werk van Edgar Allen Poe. Zo’n akelige vertelling die hier door de vele verwijzingen naar onze populaire cultuur erg vertrouwd aanvoelt, maar je, des te meer je je erin verdiept, met de neus op gruwelijke feiten drukt.

Naast de langzame aftakeling van een natie in 'Murder Most Foul', beschrijft Dylan in 'My Own Version Of You' een speurtocht langs graven en lijkenhuizen. Zijn enige doel is met de gevonden lichaamsdelen een verloren geliefde na te bouwen met de geschiedenis van de mens in het gezicht gekerfd. Ook elders vlecht hij als een wijze maar nooit helemaal te vertrouwen bompa lappen tekst aan elkaar.

Murder Most Foul.

De toon van zijn associatieve woordengolf is minder fel en meer beschouwend dan in de sixties. Maar Dylan is nooit een academicus geweest. Dan verkoop je geen 125 miljoen platen. Liefst doet hij zijn songs vloeien als een stream of consciousness, veelal begeleid door een minzaam countrypalet, sporadisch aangedikt met grover bluesgeschut. Luisteraars hoeven niet te horen dat ze het resultaat van noeste arbeid zijn.

In de opener 'I Contain Multitudes' - half liefdesliedje, half zelfbespiegeling - laat hij de titel rijmen op 'I fight blood feuds', 'I paint nudes', 'I cannot frolic with all the young dudes' en 'I'll play Chopin's preludes'. Om eens en voor altijd duidelijk te maken dat hij een man van vele tegenstellingen is, en van vele stemmingen. In een recent interview met The New York Times benadrukte hij dat je zijn culturele referenties beter niet individueel benadert. 'Een liedje is als een schilderij. Je kan het niet goed zien als je er te dichtbij staat.'

Historisch besef

De felheid van vroeger is vervangen door een ruwte. Die schemert niet alleen door in Dylans doorleefde stem of in de albumtitel, die alludeert op een song uit 1929 van countrylegende Jimmie Rodgers. Ze vindt ook een metgezel in de even apocalyptische als allegorische ondertoon van de songs. Muzikaal gebeurt er niet altijd veel, om luisteraars niet af te leiden van de bedrukte stemming en de soms wat wijsneuzige blik waarmee de protagonist de mensheid in de ogen kijkt.

In het al geciteerde interview gaf de zanger tegelijk aan hoe relatief zijn eigen geschiedschrijving én hoe noodzakelijk historisch besef is. 'We hebben de neiging in het verleden te leven, de jonge generatie niet. Over twintig, dertig jaar hebben de tieners van vandaag het voor het zeggen, en zij zullen geen idee hebben van de wereld die wij kenden. Ze missen onze 'memory lane', tenzij wij die er nog snel in weten te stoppen.' Zo stipt een van de belangrijkste chroniqueurs van de sixties dik een halve eeuw later, in opnieuw turbulente tijden, het belang van goed geschiedenisonderwijs aan.

'Rough and Rowdy Ways' verschijnt vrijdag bij Columbia/Sony.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud