De vergroening van onze muziekfestivals

©Brecht Van Maele

Festivals in beweging | Met de goedgevulde Belgische festivalkaart als kompas speurt De Tijd deze zomer naar trends en evoluties in de muziek. Vandaag: sociaal ondernemer Jeroen Vereecke over duurzaamheid.

‘Ik ben een believer en een optimist. Onze festivals gaan de ecologische omslag maken omdat het publiek groene maatregelen zal blijven eisen.’ Jeroen Vereecke (47) doorzwom al vele watertjes in de Vlaamse muziekindustrie. Als concertorganisator, als manager van Das Pop, de groep waarmee Bent Van Looy bekend werd, en als geluidstechnicus van Vlaamse bands zoals Mintzkov en An Pierlé.

Zijn diensten als geluidstechnicus reserveert hij tegenwoordig haast uitsluitend voor Het zesde metaal van Wannes Cappelle. Dat komt omdat hij zijn handen meer dan vol heeft met zijn sociale coöperatieve onderneming De leiding en met Boomtown. Vereecke is al jaren de man achter het rockfestival van de Gentse Feesten. Boomtown was onder zijn impuls een van de eerste Vlaamse rockfestivals die herbruikbare bekers invoerde. Een paar jaar geleden introduceerde hij een tapsysteem op zijn festival dat op de waterleiding wordt aangesloten. Het duurzame idee erachter: water verpakken en vervoeren is complete waanzin.

Vorig jaar commercialiseerde Vereecke zijn watertaps samen met een voormalige directeur van Coca-Cola. Enkele festivals stapten als investeerder aan boord van De leiding. Onder het label Robinetto levert de coöperatie vandaag taps voor leidingwater aan tientallen Belgische horecazaken en bedrijven en meer dan 20 muziekfestivals. Behalve Boomtown gaat het om Dranouter en de dancefestivals Paradise City in Perk en - voor de medewerkers en artiesten - Tomorrowland. De zaken gaan zo hard dat hij heeft beslist dat dit zijn laatste Boomtown wordt. Het festival gaat voort zonder zijn oprichter.

Basispsychologie

We kennen allemaal de beelden van het achtergelaten afval na afloop van een muziekfestival: de tentjes op de camping, de plastic soep van weggesmeten bekers op de grond. Geen betere plek om de mentaliteit van de mensen te veranderen dan een festivalweide.

‘Festivals kunnen helpen bij de vergroening van onze maatschappij. Dat is basispsychologie: wat je leert op een plek waar je gelukkig bent, neem je mee naar het dagelijkse leven. Als je in een plezierige omgeving bier, frisdrank of kraantjeswater drinkt in een beker die je opnieuw mag gebruiken, ga je dat anders bekijken. En neem je dat gedrag hopelijk mee naar huis’, stelt Vereecke.

Ons minst duurzame drinkgedrag vindt nog altijd thuis plaats. Belgen verbruiken jaarlijks meer dan 2,5 miljard liter in plastic verpakt water of frisdrank. Die drank moet vervoerd worden, en veel van dat plastic komt vroeg of laat in ons milieu terecht. Vereecke: ‘Onze muziekfestivals brengen elke zomer meer dan 1 miljoen mensen samen. Ze zijn het verplicht tegenover zichzelf, hun bezoekers en de planeet om te tonen dat het anders kan.’

Hoe groter een festival, hoe meer effect ecologische maatregelen kunnen hebben. Vereecke stond vorige maand met zijn watertaps op We Love Green in Parijs. Dat is een groot rockfestival met herbruikbare bekers, kraantjeswater en zelfs ‘speaker’s corners’ over milieu en duurzaamheid. ‘Bij het contract zat een brochure van vijf bladzijden met ecologische afspraken. Dat ging ver: zet je motor af als je stilstaat bij de levering, denk na over het eten voor jullie leveranciers.’

Ook Best Kept Secret in Nederland is een geslaagd voorbeeld van hoe een groot muziekfestival radicaal durft in te zetten op duurzaamheid. België scoort op dat vlak slechter. Paradise City en Horst behoren als groene archetypes tot de betere leerlingen van de klas, maar dat zijn kleine festivals. Het Engelse massafestival Glastonbury voerde dit jaar een ban op plastic flesjes in. Zo ver gaan Vlaamse monsterfestivals zoals Rock Werchter of Pukkelpop niet.

Remmende voorsprong

Vereecke: ‘Onze festivalindustrie lijdt onder de wet van de remmende voorsprong. We kloppen ons terecht op de borst over ons professionalisme. Organisatorisch en productioneel zijn we wereldtop. Onze topfestivals zijn evenwel oude organisaties. Toen Werchter in de jaren 70 begon, was de grootste uitdaging: hoe zorgen we voor een goede klank voor 20.000 mensen? Klimaat werd pas veel later een issue. Bij nieuwe festivals zit de ecologische gedachte er wel vanaf het begin in. Organisaties zijn opgebouwd volgens een bepaald DNA. Wat er niet in zit, is er niet gemakkelijk in te stampen. Elk groot festival heeft tegenwoordig wel een duurzaamheidscoördinator. Prima. Alleen: als je echt wil dat iets het DNA van je organisatie wordt, moet je die functie niet creëren. Dat is iets parkeren. (wijst naar het bureau naast ons) ‘Milieu? Dat is die afdeling.’’

Ook is de machtsconcentratie in het kleine Belgische muzieklandschap zo sterk dat het moeilijk is om als nieuw festival zoals Best Kept Secret of We Love Green langs de grote poort binnen te komen. ‘Wij zijn een kaboutermarkt met een paar reuzen die de touwtjes stevig in handen houden. Dat maakt innovatief ondernemen - want dat is duurzaam ondernemen - niet eenvoudig’, zegt de veertiger.

Als het over het weren van plastic gaat, is een andere hinderpaal – ‘zeker in een bierland als België’ - de zakelijke verstrengeling tussen de festivalorganisatoren en de drankindustrie. Frisdrank- en biergiganten zoals Coca-Cola en AB InBev vervellen in het festivalseizoen tot krachtige sponsorkanonnen. Hun financiële inbreng is groot, hun macht dus ook.

Zolang de neuzen in de drankenindustrie in de richting van recyclage van plastic wegwerpbekers blijven staan, en minder in de richting van herbruikbare bekers, blijven de afvalbergen groot. Vereecke volgde de totstandkoming van de wet op het verbod van wegwerpplastic op evenementen vanaf 2020 van nabij.

Volgens het achterpoortje in die wet mogen organisatoren plastic blijven gebruiken als ze aantonen dat ze 90 procent van hun ingezamelde plastic achteraf recycleren. Zal dat de doorbraak van de herbruikbare beker niet vertragen? ‘Dat zal afhangen van de manier waarop de wetgeving door de overheid wordt gehandhaafd. Sowieso stelt de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) dat vandaag geen enkel festival harde cijfers van 90 procent ophaling en recyclage kan voorleggen.’

Fascinerende tegenstelling

Ook artiesten zouden wat harder hun best mogen doen. Het is een fascinerende tegenstelling, zegt Vereecke. ‘De hyperkapitalistische muziekindustrie met haar ‘de prijs is wat de zot ervoor betaalt’ en het ‘the winner takes it all’-principe tegenover de artiesten die zich graag links noemen. Maar waar is hun klimaatbewustzijn? Je kan een internationaal rondtrekkende band moeilijk verbieden het vliegtuig te nemen. Maar artiesten kunnen wel op veel andere vlakken het voorbeeld geven.’

Zoals? Vereecke zet zijn petje van concertorganisator op. Hij toont ons de rider - een lijst met verzoeken van de artiest aan de organisator - van de laatste theatertournee van Het zesde metaal. ‘Wat u niet moet klaarleggen op het podium: flesjes plat water. Het zesde metaal brengt zelf herbruikbare waterflessen mee. We vullen die flessen met kraanwater. Dat is perfect kwalitatief drinkwater. Mochten we wel wegwerpflesjes gebruiken, zouden we op deze tournee 1.500 flesjes gebruiken en wegwerpen. We doen dat liever niet. Er ligt al te veel plastic in de zee. En er rijden al genoeg vrachtwagens rond met water, terwijl dat gewoon overal uit de kraan komt.’

Hij spot onze verwonderde blik. ‘Als morgen alle artiesten op onze festivals zouden weigeren om op het podium uit plastic flesjes te drinken, kan dat het begin zijn van een mindshift’, zegt Vereecke.

Boomtown loopt van 23 tot 27 juli in Gent.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect