Advertentie
interview

'Ik denk dat Bach gefascineerd zou zijn'

©© John Rogers

Jazzcomponist, saxofonist en bandleider Robin Verheyen wil het verleden met het heden verbinden. 'Ik verdiep me eerst in de traditie om daarna te filosoferen over waar ze naartoe kan gaan.' Het is de essentie van zijn Bach-project.

Johann Sebastian Bach vroeg in 1749 tijdens een concertavond aan het hof van Frederik de Grote, de toenmalige koning van Pruisen, om een basisthema voor een fuga, een meerstemmige compositie. Met dat thema als leidraad improviseerde de componist vervolgens een stuk bijeen dat hij later zou uitdiepen tot het 'Musikalisches Opfer', een van de modernste werken uit zijn tijd.

Toen het Brugse Concertgebouw enkele jaren geleden aan Robin Verheyen (38) voorstelde iets met de muziek van Bach te doen twijfelde hij. 'Bach aanraken is geen evidentie, want zijn zeer complexe muziek zit op een haast perfecte manier in elkaar', zegt de in 2006 naar New York uitgeweken muzikant. De avond voor we elkaar spreken is hij naar de zopas heropende Village Vanguard geweest. Jazzclubs zijn een deel van zijn leven, maar klassiek daagt hem evenzeer uit.

'Ik koos voor het ‘Musikalischer Opfer’ omdat het destijds al zo modern was. Er bleven mogelijkheden over om het te orkestreren. Twee tot drie maanden heb ik elk deel ervan minutieus ontleed. Daarna ben ik beginnen te schrijven zonder nog aan het origineel te denken.'

Wiskundige lijnen

De agenda van Robin Verheyen zit vol de komende maanden. Van MiXMONK, zijn trio met pianist Bram De Looze en drummer Joey Baron, komt begin volgend jaar een plaat uit. Daarna volgen een tournee met TaxiWars, een soloplaat die hij maakte tijdens de pandemie, en de première van een opdracht voor het Antwerpse Museum voor Schone Kunsten waarvoor hij samenwerkt met het eigentijdse Goeyvaerts String Trio.

Momenteel bestudeert Verheyen het leven en het werk van de Kempense schilder Jakob Smits, wiens boerenlandschappen hij zich herinnert uit zijn jeugd. 'Op basis daarvan ga ik een nieuw werk componeren tijdens een residentie bij de Albers Foundation in Connecticut. Op die plek ontmoette ik ook de Spaanse kunstenaar Oscar Valero. Zijn fascinerende spel van wiskundige lijnen was eveneens geïnspireerd door de composities van Bach en siert de hoes van de plaat.

            Het resultaat ging in januari 2017 als ‘The Bach Riddles’ in première in het Concertgebouw, werd in juni 2018 opgenomen in deSingel en afgewerkt in de loop van 2019. Wegens uitgesteld door corona verschijnt het album deze week als een suite in elf stukken. Het voelt alsof Verheyen het basisthema aangereikt kreeg van Frederik de Grote, maar dan 270 jaar later.

Toonbereik

De saxofonist en componist heeft de partijen van Bach niet gekopieerd of er zomaar iets bij gecomponeerd, maar het origineel een update gegeven en de linken met hedendaagse en geïmproviseerde muziek gelegd die een visionair als Bach nu misschien ook gelegd zou hebben.

           Het vertrekpunt is het avontuurlijke kamermuziekensemble dat hij samenstelde, met sax, prepared piano - waarbij de snaren zijn 'versterkt' met allerlei voorwerpen - percussie en contrabas. 'Ik heb muzikanten gevraagd die een band met Bach hadden en iets aan zijn muziek konden toevoegen. De prepared piano van Benoît Delbecq levert een andere klankkleur op. Toma Gouband, die percussie speelt met stenen, brengt er op een unieke manier ritme in. Met contrabassist Clemens van der Feen zat ik in jazzbandjes, maar hij kan door zijn klassieke opleiding ook fantastisch met boog spelen', zegt Verheyen.

'In de tijd van Bach zou deze combinatie een cultuurschok geweest zijn. Maar de grootste muzikanten zijn in mijn ogen ook het meest open-minded. Dus ik zou verwachten dat Bach eerder gefascineerd zou zijn, dan dat hij zou denken: ‘Wat zijn dat voor motherfuckers?’ Muziek evolueert nu eenmaal. Had je aan iemand die in de jaren 1920 Dixieland speelde free jazz uit de jaren 1960 laten horen, dan was dat ook een schok geweest.'

            Verheyen is opgegroeid met Bach. Zijn vader luisterde, zeker in de kerst- en paasperiodes, naar de passies en de oratoria. Zijn zus speelde Bach op haar piano en zoals elke beginnende muzikant leerde hij tijdens de pianoles ook Bach spelen. 'Tijdens de pandemie heb ik zijn vioolpartita’s weer opgepikt. De transcripties zijn eigenlijk voor hobo gemaakt, maar het toonbereik van een hobo is vergelijkbaar met dat van een saxofoon. Ik ken ze ondertussen allemaal uit het hoofd, een absolute noodzaak om iets met diepgang te kunnen spelen.'

Die diepgang mist hij weleens in het spel van jongere muzikanten, die drie minuten naar een videoclip van Miles Davis kijken en denken dat ze hem kennen. 'Technisch zijn ze vaak heel goed, maar muzikaal blijft het oppervlakkig. Dat gevaar loert ook bij Bach. Je kan er snel een paar motiefjes uitpikken, maar pas als je de originele taal integreert in wie je zelf bent, kan een werk uitgroeien tot iets organisch en substantieel.'

Filosofie

De grootste muzikanten zijn in mijn ogen ook het meest open-minded.
Robin Verheyen
Muzikant

Verheyen ziet het als zijn taak om muziektradities uit het verleden met het heden te verbinden en daar zijn persoonlijk product uit te distilleren. 'Genres lopen voor mij door elkaar. Ik heb nooit gehouden van de academische benadering van muziek en heb zelfs lang getwijfeld of ik me zou inschrijven voor het conservatorium. Eigenlijk had ik liever filosofie gestudeerd. Niet omdat ik per se filosoof wilde worden, maar omdat ik vreesde in een vakje gestopt te worden.' Door zijn brede muzikale actieradius is dat met de jaren moeilijker geworden, en een blik op zijn agenda leert dat dat niet meteen zal veranderen.

           

‘The Bach Riddles’ verschijnt vrijdag via W.E.R.F. Records en wordt op donderdag 18 januari 2022 voorgesteld in de Handelsbeurs in Gent en op vrijdag 19 januari 2022 in het Concertgebouw in Brugge.

Robin Verheyen

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud